Machtelossheid op het blubberijs

Oost-Berlijn, Calgary en Heerenveen. De wereld telt drie hallen voor hetlange afstandschaatsen. In die tempels is het ijs perfect beheersbaar. Op open pistes, waar neerslag, temperatuur en vooral de zon invloed kunnen uitoefenen, is dat een stuk moeilijker. De ijsmeesters moeten grote vaklieden zijn, anders kan het mis gaan zoals afgelopen zaterdag in Innsbruck. Bij het wereldkampioenschap allround voor mannen werden zegehoond. Tegelijkertijd was er in Oostenrijk ook ernstige kritiek op de de ISU, de internationale schaatsfederatie.

Tijdens de eerste zes ritten op de vijf kilometer van het WK was het ijsin het met elfduizend toeschouwers gevulde, sfeerrijke stadion van Innsbruck zaterdag al niet optimaal. De rijders vonden het te zacht. Maar ach, de omstandigheden waren voor de vroeg gestarte titelkandidaten Johann-Olav Koss, Michael Hadschieff, Bart Veldkamp, Geir Karlstad en Ben van der Burg nagenoeg hetzelfde, zodat uitgebreid gejammer uitbleef.

De eerste dweilpauze, die gepaard ging met het definitieve verschijnen van een lente-zonnetje, veranderde de situatie compleet. Terwijl Konstantin Kalistratov en Benoit Lamarche hun onbelangrijke duel uitvochten zag bondscoach Ab Krook - en hij niet alleen - dat de al te royaal bespoten baan alsmaar vochtiger werd. Gedurende de achtste rit, die tussen Naoki Kotake en de naar een medaille lonkende Tomas Gustafson, kwamen er zelfs plassen op. Krook snelde voor overleg naar zijn collega's Peter Muller (Bondsrepubliek) en Peter Schotting (Australie), waarna het drietal prompt een protest indiende bij hoofdscheidsrechter Tore B. Ramton uit Noorwegen.

Nattigheid

Deze nattigheid, zo vond het trio, die kon toch niet? Het evenement diende te worden onderbroken. De ijsmachines moesten in de ogen van de trainers een tijd op volle toeren kunnen draaien alvorens de vedetten hun strijd zouden vervolgen. Het drietal kreeg zijn zin, tot grote vreugde van met name Krook, die uiteraard dacht aan de belangen van zijn oogappel Gerard Kemkers, acteur in de tiende rit. Krook: 'Ik begreep dat het uitstel de concentratie van Kemkers flink verstoorde. Maar reed hij door die blubber, dan zou hij zeker vijftien seconden verliezen. De keuze was daardoor niet moeilijk.' Voor Gustafson was het al te laat. Nadat de Zweed, vorige maand nog tweede bij de Europese titelstrijd, de vijf kilometer had beeindigd in een voor zijn doen uiterst zwakke 7.18,04 trok hij provocerend, toegejuicht door vele joelende supporters, een paraplu open in de richting van de organisatie. Gustafson: 'A bloody shame, dit ijs. Het hele jaar ben je met zo'n toernooi bezig en dan overkomt je dit, wordt alles je zo maar afgenomen. Ik heb er geen woorden voor. Op zo'n moment denk je even: ik gooi alles er bij neer, want je voelt je eigenlijk bestolen.' Na de herstelwerkzaamheden - Krook: 'Ze zetten de temperatuur een half uur lang op negentien graden onder nul - was de piste nog allerminst ideaal. Kemkers ondervond dat aan den lijve. De Drent had naar zijn zeggen 'superbenen', maar kwam niet verder dan 7.05.85. De rijder: 'Gezien mijn vorm had ik nooit bijna tien seconden op de winnaar (Veldkamp, red.) mogen verliezen. Ik heb niet gezien op wat voor ijs Bart schaatste, maar normaal gesproken moet ik zeker zijn tijd kunnen neerzetten.'

Krook sloot zich bij die woorden aan, tot lichte ergernis van Veldkamp. De Hagenaar: 'Krook nam het initiatief het toernooi te onderbreken. Dat was in mijn nadeel. Laten we eerlijk zijn, de trainer moet aan alle vier Nederlandse deelnemers denken. Het was nu toch weer Gerard.'

Zootje

En Veldkamp later overdrijvend: 'Er zijn hier twee verschillende wedstrijden gereden. Kortom, het was in Innsbruck een zootje.' Lars Eklund, de officiele ISU-gedelegeerde, dacht daar anders over. Voor de klacht van Krook c.s. hadden de arbiters naar zijn zeggen overigens al besloten op de vijf kilometer een ongebruikelijke pauze in te gelasten. Eklund: 'We kijken daarbij alleen naar het belang van de rijders. Het publiek en de media komen pas op de tweede plaats.' Het waren mooie worden, waar in de catacomben van de baan naast het voetbalstadion van Ernst Happels succesrijke FC Tirol smakelijk om werd gelachen. Want als de deelnemers werkelijk voorop stonden, dan had de ISU voor een ander aanvangsuur van het WK gekozen, zodat de invloed van de eventueel wisselende temperatuur zeer was beperkt. Kemkers: 'Michael Hadschieff, en die kan het weten want hij komt hier uit de buurt, zegt dat de zon 's middags zo dikwijls tevoorschijn komt. Laat de organisatie toch naar de kenners luisteren. Begin beide dagen om drie of vier uur en er is niets aan de hand.' Diverse nationale bonden hadden dat idee al lang geleden geopperd. Maar de ISU sloot er de oren voor in de wetenschap dat er in dat geval geen sprake kon zijn van een compleet (financieel aantrekkelijk) televisie-verslag. Dat de ISU niet open staat voor suggesties bleek ook zaterdagavond: de Nederlandse afvaardiging stelde bij de loting voor de 1500 meter voor snel beter uitgeruste dweilmachines uit Inzell te laten overkomen met uiterst vakkundige ijsmeesters. 'Praktisch is dat niet meer uitvoerbaar', aldus ISU-referee Ramton, die zich tevoren in een zin bij de door de ijs-malaise getroffen rijders had geexcuseerd.

Gok

De ISU-vertegenwoordiging voelde er dezelfde avond evenmin iets voor de beslissende tien kilometer van gisteren in verband met de mogelijke invloed van de zon meteen naar later in de middag te verschuiven. Krook was daarover boos. De bondscoach na afloop: 'Ze hebben gewoon de gok genomen. Welnu, het is goed afgelopen, ondanks de warmte. Maar voor hetzelfde geld was er opnieuw iets misgegaan met het ijs. En dan sta je machteloos. Het hele jaar heb je je energie gebruikt om hier wat te bereiken en dan wordt alle arbeid door zo'n houding van de ISU verpest. '

    • Guido de Vries