Strijd tegen drugsgeld valt slecht bij Zwitsers

GENEVE, 16 febr. - Zwitserse bankiers reageren geergerd op nieuwe richtlijnen van de EG om witwassen van zwart geld in alle lidstaten strafbaar te maken. Zij voelen zich steeds meer in een defensief gedrongen. Ze verweren zich hardnekkig tegen beweringen dat in Zwitserland - geen EG-lid - het bankgeheim heilig is. Dat Zwitserse banken aan populariteit winnen als voornaamste toevluchtsoord van vluchtgelden ontkennen ze stellig. Maar tegelijk vermijden ze angstvallig de indruk dat de klant door recente wijzigingen in het Wetboek van Strafrecht nauwelijks nog enige privacy zou hebben.

De Zwitsers voelen zich voor het blok gezet. Witwassen van zwart geld is niet verboden in Zwitserland. Ook belastingontduiking door buitenlandse clienten is niet strafbaar. Agenten van de Fiod, de financiele opsporingsdienst, ondervinden grote tegenwerking wanneer zij Nederlandse klanten surveilleren in Zwitserland. De tegoeden van een buitenlandse client kunnen pas worden bevroren als het vergrijp waarvan hij of zij wordt verdacht ook in Zwitserland strafbaar is. Per jaar komen zo'n 1.500 aanvragen binnen voor Zwitserse Rechtshilfe, rechtsbijstand bij het opsporen van verdacht geld, zegt Jurg Kistler, woordvoerder van het ministerie van justitie in Bern. Hoeveel van die verzoeken worden gehonoreerd is een goedbewaakt geheim, maar veel meer dan enkele tientallen kunnen het er volgens ingewijden niet zijn.

Met elk nieuw witwasschandaal dat in de publiciteit komt neemt de irritatie van de Zwitserse bankiers toe. Het recente boek van het Zwitserse enfant terrible Jean Ziegler, getiteld La Suisse lave plus blanc (Zwitserland wast het witst), draagt aan die negatieve beeldvorming verder bij. Zij achten die publiciteit ronduit onredelijk en unfair. Zwitserland heeft de slechtste reputatie, zeggen zij, maar landen als Luxemburg en Oostenrijk gaan met de buit strijken. Bankiers wijzen op gegevens in een recent rapport van de Bank voor Internationale Betalingen in Bazel (BIB). Daarin staat dat in Zwitserland de aanwas van tegoeden uit het buitenland weliswaar nog steeds spectaculair is, maar veel minder dan bijvoorbeeld in Luxemburg.

Het aandeel van filialen van Westduitse banken in Luxemburg is door een toestroom van vluchtgelden uit de Bondsrepubliek verviervoudigd. Ook Londen scoort hoog als financieel centrum. De Londense City claimt een marktaandeel van 31 procent van alle particuliere tegoeden.

Dat is bijna tien procent meer dan de belangrijkste belastingparadijzen samen. De Nederlandse Antillen, de Bahama's, Bahrein, de Kaaiman-eilanden en Singapore komen bij elkaar aan een aandeel van naar schatting 22 procent, terwijl Westduitse en Japanse banken nog eens 12 procent voor hun rekening zouden nemen. Hoeveel van deze tegoeden, wereldwijd geschat op twee of drie triljoen (vijftien nullen), in Zwitserse kluizen liggen is onbekend, maar een schatting van 500 tot 600 miljard lijkt reeel. Bankiers achten de nieuwe EG-richtlijnen eenvoudigweg onwerkbaar. Bankiers zijn geen politiemannen, ze kunnen de oorsprong van alle tegoeden moeilijk nagaan. Ook de identiteit van de klant is gemakkelijk te verdoezelen door tussenkomst van een zaakwaarnemer, een Truehandler, ook al heeft deze in Zwitserland sinds een jaar of twee de plicht de identiteit van zijn klant niet moedwillig achter te houden. Soortgelijke maatregelen zijn in Oostenrijk nog niet genomen, aldus Zwitserse bankiers, die bovendien onderstrepen dat in de EG-landen Ierland, Portugal en Griekenland het witwassen van geld niet strafbaar is.

    • Willem Offenberg