SCHEUREN

Ken je die van die Belg, die altijd een stapeltje papier meenam in de auto? Vroeg een vriend die een keer meereed waarom hij dat eigenlijk deed. Zei de Belg: 'Kunnen we lekker scheuren!' Vandaag gaan we het Cultureel Supplement in fijne reepjes scheuren.

We beginnen met de vouw links. Scheur maar eens een hele pagina af. Je ziet, dat gaat makkelijk. Scheur nu de opening (zo heet het stuk op de eerste bladzij) overdwars doormidden. Dat gaat wat lastiger. De scheur wil alle kanten op, behalve rechtuit. Ja, denk je nu misschien, nogal logisch: van boven naar beneden zit een scherpe vouw en overdwars maar een vage knik. Dat is inderdaad zo, maar het is niet het hele verhaal! Want scheur nu maar een een pagina zo maar in stroken, dus gewoon ergens midddenop en niet langs een vouw. Nog steeds scheurt van boven naar beneden veel rechter dan van links naar rechts. Het heeft dus niet alleen maar met de vouw te maken. Dat van boven naar beneden lekkerder scheurt zit hem in het papier. Krantepapier wordt gemaakt van houtpulp, een papje van fijngehakte houtvezeltjes van gemiddeld een paar millimeter lang. Met een handloep kun je ze duidelijk zien liggen.

Samen maken de vezels kris kras door elkaar een vlechtwerkje. Hoe dikker en steviger dat vlechtwerkje, hoe sterker het papier en hoe moeilijker je het kan scheuren. Papieren boodschappentassen zijn supersterk. Je kunt een strook van wel acht kilometer van dat papier ophangen zonder dat hij breekt. Zelfs zacht wc-papier breekt pas bij 500 meter! Bij krantepapier liggen de vezeltjes niet helemaal kris kras door elkaar: er wijzen meer vezeltjes van boven naar beneden dan van links naar rechts. Als je van boven naar beneden scheurt, hoef je dus veel minder dwarsvezeltjes af te breken. Je scheurt als het ware in de richting van de vezeltjes mee en daardoor blijf je ook in de goede richting gaan. Je kunt het CS op die manier makkelijk in fijne reepjes van een paar millimeter breed scheuren. Waarom liggen die vezeltjes nou parallel? Dat komt door de manier waarop het papier wordt gemaakt. Het papier rolt door de papiermachine als de pulp nog niet helemaal droog is en daardoor worden de vezeltjes een beetje meer in de richting getrokken waarin het papier beweegt: de looprichting. Kijk nu eens rond of er in huis een ander blad is dat op krantepapier is gedrukt, maar dan in half formaat, bij voorbeeld De Groene Amsterdammer of Intermediair. Als je die in stukken scheurt is het hele verhaal net andersom: van links naar rechts scheuren gaat nu juist goed en van boven naar beneden niet! Als je een bladzij wilt uitscheuren wordt het geheid een rommeltje. Als je de smaak te pakken hebt, kun je ook andere soorten papier gaan scheuren. Hoe zit het bijvoorbeeld met de blaadjes van je schrijfblok, met enveloppen, of met foto's? Proberen maar en vergeet ook niet het telefoonboek. FELIX EIJGENRAAM