Ritzen trekt vooral vage krijtstrepen op het bord

DEN HAAG, 15 febr. - De wittebroodsweken van minister Ritzen (onderwijs) en zijn staatssecretaris Wallage zijn voorbij. Geld om hun goede bedoelingen waar te maken is er niet, zo bleek deze week tijdens de behandeling van hun begroting. De vijfhonderd miljoen gulden extra voor onderwijs in het regeerakkoord zijn al vergeven. Dat laatste gebeurde 'uiteraard' met volle instemming van Ritzen en Wallage. In de Tweede Kamer verklaarde Ritzen echter nadrukkelijk dat het opheffen van de bezuinigingen op de kleine scholen, een van die bestedingen, 'thans' van de baan is. Daarmee houdt hij dus de mogelijkheid open later alsnog de kleine - en daardoor dure - scholen aan te pakken. Dat zou dan passen in het streven naar grotere scholen, waarvan beide bewindslieden - zoals uit hun uitlatingen kan worden afgeleid - voorstander zijn. Ritzen schreef gisteren met het krijtje in de hand het door hem 'schoongeveegde schoolbord' weer vol, op de hem eigen manier: de blik over de grenzen, een vooral brede visie, en met de docerende gebaren van een hoogleraar. Het Nederlandse onderwijs slecht? 'Internationale vergelijkingen laten een gunstig beeld zien van ons onderwijs', wist de minister. Veel van de problemen in ons onderwijs zijn over de grens evenzeer aan de orde van de dag. Natuurlijk, er zijn ook specifiek Nederlandse problemen, zoals de hoge uitval in het voortgezet onderwijs, maar dat is dan toch weer aanzienlijk lager dan in het 'veel meer gedisciplineerde' Engeland. Uiteraard moet er nog wel het nodige gebeuren om het Nederlandse onderwijs bij de les te houden, aldus Ritzen. En daar wringt de schoen, want het benodigde geld is er eenvoudigweg niet. Althans: nog niet. Ritzen verwacht namelijk binnen zijn begroting nog veel geld 'vrij te kunnen maken' voor nieuwe initiatieven. Schuiven met posten dus. Hetgeen het Kamerlid P. Lankhorst (Groen Links) de opmerking ontlokte dat Ritzen ' net doet alsof de vorige regering daar al niet zo vaak naar heeft gekeken'.

Met de enige concrete poging geld te verschuiven binnen de begroting loopt het waarschijnlijk al niet goed af. Wallage had het plan opgevat om de 250 miljoen gulden die wordt besteed om de achterstand van onder meer allochtone kinderen in te halen, doelmatiger te besteden. Dat geld moet in breed overleg van gemeenten en schoolbesturen 'gerichter' worden aangewend. Het CDA herkende in dit als 'sociale vernieuwing' gepresenteerde plan onmiddellijk het oude verlangen van de PvdA om door decentralisatie van onderwijsbeleid de stadsbesturen meer macht te geven. Dat zou de rol van de schoolbesturen uithollen, vreesde de coalitiepartner. Vermoedelijk blijft veel dus bij het oude. Maar het beeld is nog somberder: de wetenschapper Ritzen merkt nu aan den lijve dat de uitgaven op het ministerie van Onderwijs nauwelijks in de hand te houden zijn. Ook in 1990 zit hij met forse tegenvallers. Op zijn ministerie geldt nu eenmaal de wet van de grote getallen: als ook maar 15.000 van de 600.000 studenten meer studiefinanciering krijgen dan verwacht, scheelt dat al een slordige honderd miljoen gulden (0,3 procent) op de onderwijsbegroting. Hoe Ritzen en Wallage nu de problemen te lijf zullen gaan bleef de afgelopen dagen onduidelijk. Of de oplossing zou moeten zijn dat ze alles in 'open overleg' met de talrijke belangenorganisaties willen doen. Want voor alles wil het duo 'goede voorwaarden scheppen' om beleid te voeren. Het vertrouwen van het onderwijsveld winnen is daarbij onontbeerlijk. Voorlopig moet het onderwijs het met dat voornemen doen. Want de beslissingen die Ritzen en Wallage tot dusver hebben genomen bestonden vooral uit het uitstellen ervan. Nadere studie en overleg zijn de sleutelwoorden. In de vijftien weken dat de bewindslieden aan het roer staan hebben ze al zo'n twintig commissies en werkgroepen ingesteld. Over het lerarentekort is een 'convenant' in het vooruitzicht gesteld; voor de verbetering van de relatie tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt wordt een advies afgewacht; de begroting wordt op orde gebracht als de 'adviesgroep doorlichting begroting' met haar rapport komt. En zo verder. Het schoolbord is dus misschien schoongeveegd, de krijtlijnen voor de komende tijd staan er nog niet duidelijk op.