Ligatsjov weg als prive-bedrijven personeel in dienst mogennemen

ROTTERDAM, 16 febr. - Jegor Ligatsjov, lid van het Sovjet- politburo en leider van de conservatieven in de Sovjet-partijtop, zal uit de partij stappen als in de Sovjet-economie wordt toegestaan dat particuliere bedrijven personeel in dienst nemen. Hij zei dat gisteren in een interview met Newsnight, het actualiteitenprogramma van de BBC-televisie. Ligatsjov deed een aanval op de radicale hervormer Boris Jeltsin, die hij verweet 'veel te zeggen maar weinig te doen'.

Ligatsjov zei dat hij in principe kon instemmen met elke vorm van eigendom in de economie, staats-, cooperatief en prive-eigendom.

Maar hij voegde daaraan toe dat voor hem de grens van het aanvaardbare ligt bij de vraag of in prive-bedrijven werknemers mogen worden ingehuurd. 'Ik ben daar tegen en dat is een principezaak.'

Als de partij dat in het kader van de hervormingen toch toestaat, zal hij zich terugtrekken en zijn mening buiten de partij gaan verkondigen, zo voegde hij daaraan toe. Op het recente plenum heeft het Centraal Comite van de partij ingestemd met voorstellen die het particulier bezit van produktiemiddelen toestaan, en dat is een novum in de geschiedenis van de partij. Het partijcongres moet zich deze zomer over die voorstellen uitspreken.

Het is nog niet duidelijk of de plannen voorzien in de door Ligatsjov afgewezen mogelijkheid van het aanstellen van personeel. Ligatsjov, voormalig chef-ideoloog, ooit tweede man van de partij achter Michail Gorbatsjov en sinds vorig jaar belast met de landbouwportefeuille binnen het politburo, verdedigde de planeconomie en zei voorstander te zijn van een combinatie van plan en markt. 'Ik ben niet tegen marktprincipes. Die zijn er ook al tientallen jaren, ze zijn alleen steeds slecht toegepast. ' Op het punt van het nationalisme schaarde Ligatsjov zich achter Gorbatsjov. Hij stelde dat elke Sovjet-republiek het recht moet hebben zich van de Unie af te scheiden, zij het onder bepaalde voorwaarden, die op het ogenblik worden uitgewerkt en die worden vastgelegd in een ontwerpwet. Over de aard van die voorwaarden wilde hij zich niet uitlaten, maar ze zouden niet onoverkomelijk zijn. Volgens Ligatsjov is de communistische partij in de etnisch verdeelde republieken in de periferie van de Sovjet-Unie de enige kracht die stabiliteit en orde kan garanderen. 'We zijn altijd trots geweest op onze stabiliteit, we hadden geen zorgen voor morgen, we waren niet bang, we hadden lage misdaadcijfers. Nu verliezen we dat gevoel, vooral in de etnische republieken. De partij is de enige kracht die etnische conflicten weer onder controle kan brengen', aldus Ligatsjov. De leider van de conservatieven liet zich zeer kritisch uit over het thema van de vereniging van Oost- en West-Duitsland. 'Elk land moet zelf over zijn sociale toekomst kunnen beschikken, we hebben ook nooit tekenen gegeven daar tegen te zijn. Dat geldt ook voor Duitsland en een vereniging moet mogelijk zijn. Maar zoals het nu gaat, wordt de DDR opgeslokt door de Bondsrepubliek', aldus Ligatsjov. Hij wees op het feit dat van Duitsland deze eeuw twee oorlogen zijn uitgegaan en dat de Sovjet-Unie veel heeft geleden. 'Hoe kan Ligatsjov dan onverschillig staan tegenover dat proces?' Hij suggereerde dat het nieuwe Duitsland aanspraak zou kunnen maken op Silezie en Sudetenland en zei dat 'er geen nieuw Munchen mag komen'.

Ten slotte ging Ligatsjov in op de verdwijning van artikel 6 uit de grondwet en de invoering van het meer-partijenstelsel. Hij zei niet te geloven in een nederlaag van de partij. 'Als de partij slecht werkt en steun verliest, moeten we dat accepteren. Maar waarom denkt u dat de partij zal verdwijnen? Wij geloven in een triomf.'

    • Peter Michielsen