Letland streeft onafhankelijke republiek na

MOSKOU, 16 febr. - De Opperste Sovjet van Letland gaat zich inzetten om van de Baltische republiek weer een onafhankelijke staat te maken. De Opperste Sovjet verklaarde het besluit van het toenmalige parlement, de Sejm van 21 juli 1940 over aansluiting bij de Sovjet-Unie ongeldig, omdat het buiten de wil van het volk is genomen. Volgens persbureau TASS sprak het parlement zich uit voor maatregelen om Letland om te vormen tot 'een vrije en onafhankelijke Letse staat in een unie van staten die, op weg naar een humaan democratisch socialisme, hun relaties met andere staten funderen op wederzijdse afspraken'.

Het Litouwse parlement nam vorige week dezelfde beslissing en stelde de Sovjet-Unie voor 'bilaterale onderhandelingen te beginnen over het herstel van de onafhankelijkheid van de Litouwse staat', een voorstel dat door TASS werd gekarakteriseerd als een duidelijke stap naar afscheiding van de Sovjet-Unie. Verwacht wordt dat het nieuwe Litouwse parlement - volgende week zijn in Litouwen parlementsverkiezingen - een verklaring zal aannemen over de heroprichting van de Litouwse staat. Terwijl in het zuiden van de Sovjet-Unie de ontwikkelingen in de Sovjet-republieken voortdurend een bloedig en destructief verloop hebben, werken de Balten gestaag door aan hun losweking uit de Unie. De Litouwse Opperste Sovjet nam ook een wet op de pers aan, daarmee opnieuw vooruitlopend op de debatten in de Opperste Sovjet van de Sovjet- Unie, waar de behandeling van de perswet voortdurend wordt uitgesteld. Ook is een wet op politieke partijen ingediend, en een wet op het eigendom aangenomen die prive-eigendom legaliseert. De derde zitting van de Opperste Sovjet in Moskou moet een wetsontwerp behandelen dat het mechanisme vastlegt krachtens welk republieken zich kunnen afscheiden van de Sovjet-Unie. Michail Gorbatsjov kwam met dat voorstel toen hij begin januari in Vilnius vergeefs probeerde de Litouwse communisten af te houden van hun breuk met Moskou. Onder Baltische gedeputeerden heerst grote argwaan over dit wetsontwerp, dat naar alle waarschijnlijkheid herstelbetalingen zal eisen van de vertrekkende republiek voor de investeringen die de afgelopen vijftig jaar zijn gedaan in de Baltische economie. Volgens gedeputeerden die het wetsontwerp hebben gezien zou de uiteindelijke beslissing over afscheiding bij het Congres van Volksafgevaardigden komen te liggen. Tijdens de debatten over de agenda van de parlementszitting in Moskou hebben verscheidene sprekers vergeefs voorgesteld als allerbelangrijkste onderwerp de vernieuwing van de structuur van de Sovjet-federatie te behandelen. Dit debat wordt tot nu toe steeds uitgesteld. Duidelijkheid over de nieuwe verhoudingen tussen het centrum en de republieken zou veel conflicten uit de weg kunnen ruimen.

    • Laura Starink