De stadszaal zit tot de nok toe vol, en buiten ...

De stadszaal zit tot de nok toe vol, en buiten luisteren nog duizenden mensen via luidsprekers opnieuw naar de dominee die bidt voor het Afrikanervolk dat 'door De Klerk aan de zwarten wordt uitverkocht'. Aanhangers van alle blanke groepen die zich fel verzetten tegen De Klerks hervormingsplannen hebben zich in of voor de stadszaal verzameld: de Conservatieve Partij (KP), de militante Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB), de Oranjewerkers en de Boerestaat Beweging (BB). Na het gebed heffen de demonstranten, in de houding en eerbiedig, 'Die Stem' aan, het Zuidafrikaanse volkslied dat serieuze concurrentie heeft gekregen van 'Nkosi Sikelel iAfrika', het volkslied van zwart Zuid-Afrika dat de laatste weken op elke hoek van de straat is te horen. 'Volksgenoten, wij moeten in opstand komen want het uur van de waarheid heeft geslagen', klinkt het plotseling uit de luidsprekers. De mensen luisteren aandachtig en gespannen: de onbetwiste leider van de KP, Andries Treurnicht, heeft het spreekgestoelte beklommen.

Treurnicht, een voormalige dominee, wil zijn aanhangers mobiliseren tegen de hervormingen van De Klerk en hij trekt het hele land door met zijn politieke donderpreken. De eregast van Treurnicht zit vooraan op het podium: de vrouw van de vermoorde premier Hendrik Verwoerd, de grondlegger van de apartheid. Veenbrand 'De Klerk staat met de rug naar de Afrikaners, hij heeft het blanke volk verraden', zegt hij in een stroom van woorden. Treurnicht heeft eerder deze week al volle zalen getrokken bij Kaapstad en in Bloemfontein, maar Pretoria slaat alle records. De veenbrand is begonnen, blank Zuid-Afrika zal ontwaken en opstaan tegen de machtsovername van het ANC. Direct na de vrijlating van Mandela is de KP-leider naar de rechter gestapt om hem aan te klagen wegens hoogverraad. 'Die man speelt nu een vaderfiguur, hij staat op de foto naast De Klerk, maar hij is een terrorist'.

De 'boeren' winden zich steeds meer op naarmate zij de naam Mandela vaker horen. 'Ja, ja, hij moet weer naar de cel, ruim hem op, geen kaffers aan de macht', roepen de KP-aanhangers. Vuur vlamt uit hun ogen, hun norse gezichten staan zeer gespannen. Zij zijn niet van plan de macht met zwarten te delen. 'Wij zullen niet capituleren', schreeuwen zij in koor. 'Ons sal veg vir ons toekoms'.

De Klerks besluit om het ANC te legaliseren en Mandela vrij te laten, heeft veel extreem rechtse blanken toch nog verrast. Na de verkiezingen in Namibie, waar de zwarten op het punt staan de macht over te nemen, beseffen de conservatieven in Zuid-Afrika dat de zwarten ook op hun deuren kloppen. Zuid-Afrika, de laatste thuishaven voor extreem rechtse blanken, staat voor een periode van verandering en het conservatieve volksdeel weet dat er geen ander vluchtoord meer is: zij moeten zich aanpassen of sterven. Treurnicht was ontzet, geschokt toen De Klerk het ANC wettigde tijdens de opening van het parlement - volgens hem op 'rode vrijdag' - en toen Mandela de gevangenis uitliep, op een zondag nog wel. De leider van de militante AWB, de ex-politieagent Eugene Terreblanche, hield vorige week met zijn aanhangers een optocht door Pretoria waarbij blank Zuid-Afrika demonstratief in een doodskist ten grave werd gedragen. Terreblanche heeft zijn duizenden volgelingen opgeroepen zich te bewapenen 'in de strijd tegen het ANC'.

En Treurnicht heeft deze week een politieke veenbrand aangekondigd waarin hij een miljoen mensen wil werven die meedoen aan acties voor burgerlijke ongehoorzaamheid. Hij wil algemene verkiezingen afdwingen om De Klerk weg te vagen. 'Nu heerst de geest van capitulatie in de Witman, maar wij zullen hen inspireren omdat wij dit land niet van mensen hebben gekregen, maar uit de handen van God'.

Namibie De conservatieve Zuidafrikanen - ook veel arme Engelstalige en Portugese immigranten uit Mozambique en Angola sluiten zich bij Treurnicht aan - willen de handen ineenslaan om nog dit jaar de 'blanke natie te redden'.

Namibie heeft hun de stuipen op het lijf gejaagd: de verhoudingen zijn er in zeer korte tijd omgeslagen, want de zwarten staan op het punt de macht in Windhoek over te nemen. 'In een Zuid-Afrika met een zwart bewind kan ons Afrikaner volk niet overleven', zegt Karel Boshoff, de ideoloog van de conservatieven en de leider van de Afrikaner Volkswag. 'Daarom moeten we een 'boerevolksstaat' oprichten, een thuis voor de Afrikaners die niet onder een zwart bewind willen leven'.

Volgens Boshoff is 'gepland geweld' of zelfs een staatsgreep niet uitgesloten om de vestiging van een ANC-bewind te voorkomen. 'De blanken hebben het recht om een vrijheidsstrijd te voeren', aldus de bejaarde Boshoff. Maar hij is bereid met de regering en het ANC te praten over een gebied voor de 'boerevolksstaat', over een blank thuisland. 'Als de Afrikaners een gebied krijgen waar natuurlijke hulpbronnen zijn en waar nog niet te veel mensen wonen, kan dat idee een uitkomst zijn'.

Boshoff denkt daarbij vooral aan de streek bij de Oranjerivier, de grensrivier tussen Namibie en Zuid-Afrika. 'In onze boerevolksstaat mogen zwarten alleen tijdelijk wonen en werken, maar we willen er geen townships hebben. Het Afrikanervolk is omlijnd, het is uniek en het moet zich daarom niet met andere volken mengen. Wij zijn de tak in Afrika van de Dietsche stam waartoe ook Nederlanders en Vlamingen behoren.'

    • Vervolg van Pag. 1