Prijsschieten op junkbonds

Ook Amsterdam kent z'n junk bonds. Op de beurs staat nog steeds een achtergestelde lening van SHV genoteerd die 14 procent rente biedt. Toen deze financieringsvorm in het midden van de jaren zeventig werd bedacht door de toenmalige financiele man van de SHV, prof. Th. Scholten, later topman van Robeco en nu met pensioen, had nog nooit iemand van junk bonds gehoord en werkte Michael Milken nog op een heel klein kamertje bij een klein effectenbankje, Drexel Firestone genaamd.

Toen introduceerde SHV in Nederland eigenlijk al de junk bond. En het bleek een vorm van lenen die naderhand niet alleen door tal van bedrijven werd overgenomen (De Nederlandsche Kabelfabrieken NKF bijvoorbeeld werden met junk bonds door een beleggersconsortium overgenomen van Philips). Ook grote banken hadden op een gegeven moment bijna de helft van hun 'garantievermogen' uit zulke achtergestelde leningen opgebouwd.

Een junk bond is niet veel anders dan een achtergestelde lening. Het is een verhandelbare lening, met een groter risico dan bij een 'normale' obligatie dat de hoofdsom niet wordt terugbetaald, en daarom draagt die junk bond een hogere rente.

Nu zijn er risico's en risico's. Wie twee jaar geleden obligaties van de Duitse Coop kocht kreeg een wat hogere rente dan op staatspapier, maar rekende er wel op zijn geld op tijd terug te zien. Men kan ook meer gokken. In de Verenigde Staten zijn er beroemde voorbeelden van bedrijven als Federated Department Stores of Duracell wier nieuwe eigenaars zoveel en zulk duur geld leenden, dat wie de obligaties kocht al zag dat de rentelasten anderhalf maal zo groot waren als de inkomsten van die bedrijven. Wie dergelijke obligaties koopt neemt echt veel risico, meer nog dan bij beleggen in aandelen.

De bereidheid om risico's te nemen is in heel de wereld sinds ongeveer 1981 sterk toegenomen, naarmate er in de jaren tachtig meer geld ter belegging beschikbaar kwam. Wie hoort er nog van het tekort aan risicodragend vermogen dat destijds de economische groei beknotte.

Uit de jaarverslagen van De Nederlandsche Bank valt te distilleren dat de banken met krediet per eind 1988 effectenportefeuilles van zo'n 11 miljard gulden financierden. (In de Verenigde Staten werden veel junk bonds gebruikt om op krediet aandelen te kopen.)In de Verenigde Staten zou de junk-bondmarkt 200 miljard dollar groot zijn. Of dat bedrag correct is weet niemand, want al die junk bonds zijn niet keurig ter beurze genoteerd.

Drexel Burnhams Michael Milken was de spil van een markt waar iedereen verdiende. Maar na speculant Ivan Boesky's bekentenissen dat hij misbruik van voorwetenschap maakte richtte de justitie haar pijlen op Milken en heeft Drexel, onder dreiging dat de overheid anders de firma zou sluiten, 650 miljoen dollar boete betaald om maar te mogen doorwerken.

Nu zullen er niet veel handelaren in effecten zijn die, wanneer het Amerikaanse justitiele apparaat op hen wordt losgelaten, brandschoon uit de procedure te voorschijn komen. Voor het publiek is het nu makkelijk Milken en Drexel te veroordelen en achteraf te zeggen: 'Zie je wel dat het allemaal veel te riskant was.'

Maar tot op heden hebben Milken en zijn klanten veel geld verdiend, of aan anderen mogelijkheden geboden dat te doen.

Unilever kon pas echt groeien in de cosmetica via overname van Faberge door dat te kopen van de door Milken gefinancierde raider Riklis. De KLM krijgt voet aan de grond bij Northwest Airlines omdat deze bedreigd werd door financiers als Marvin Davis en Alfred Checchi die zo ongeveer bij Milken om de hoek wonen. Eerst kocht de KLM de Hilton Hotels toch maar niet toen die dankzij Milkens klant en raider Perelman op de markt waren gekomen. En zo zijn er voorbeelden te over.

Als het waar is dat het internationale bedrijfsleven in de hausse van de jaren tachtig is hervormd en efficienter is geworden, dan hebben Drexel Burhnam Lambert en Mike Milken, gedreven door eerlijk toegegeven zucht naar winst, daar een heel belangrijke bijdrage aan geleverd. Of zoals de International Herald Tribune het vandaag stelt: Milkens uitvinding van de junk bond betekende voor de financiele wereld hetzelfde als de uitvinding van de Colt .45 revolver voor de ontwikkeling van het Wilde Westen.