Nationale-Nederlanden: wij kopen alleen nog maartrommelpapier; Tegenslag voor beurs van A'dam

ROTTERDAM, 15 febr. - Nationale-Nederlanden zal in de toekomst nauwelijks meer Nederlandse aandelen kopen. 'Wij kopen voortaan alleen nog maar trommelpapier: aandelen in de meest solide fondsen, de Procter en Gamble's en Matsushita's van deze wereld. En die houden we voor de eeuwigheid. We verkopen niks, want we gaan geen koerswinst realiseren natuurlijk.'

Dat zegt drs. A. G. Jacobs, lid van de raad van bestuur van Nationale-Nederlanden en verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van deze grootste Nederlandse aandeelhouder. Nationale Nederlanden heeft vijf procent van vrijwel alle aan de Amsterdamse beurs genoteerde aandelen met uitzondering van Koninklijke Olie. Wat Nationale-Nederlanden betreft wordt er op het Damrak in de toekomst een stuk minder in aandelen gehandeld. Dat zal een gevoelige klap geven aan het streven van Amsterdam een Europees Financieel Centrum te maken. Commissionairs zullen minder verdienen en bedrijven kunnen minder gemakkelijk nieuw kapitaal aantrekken. Maar daar zit Jacobs niet mee.

Oorzaak van deze onmin is 'Wetsvoorstel 20701, Wijziging van de vennootschapsbelasting met betrekking tot het regime voor beleggingsinstellingen'. Als dit voorstel wet wordt - en daar ziet het naar uit want de Tweede Kamer heeft het onlangs al goedgekeurd - moeten verzekeraars 35 procent belasting betalen over de koerswinst die hun beleggingsinstellingen maken op verkopen van aandelen die ze hebben als belegging. Bovendien moeten ze ook met terugwerkende kracht 15 procent belasting betalen over alle koerswinsten die in de afgelopen veertig jaar zijn gemaakt. De vier grote verzekeringsmaatschappijen - Nationale-Nederlanden, Aegon, Amev en Delta Lloyd - hebben een gezamelijke beleggingsportefeuille van vijf miljard gulden ofwel 12,5 procent van de waarde van de Amsterdamse beurs. Daarmee zijn zij veruit de belangrijkste marktpartij op het Damrak. De nieuwe wet zou voor de verzekeraars betekenen dat zij samen 195 miljoen gulden belasting zouden moeten betalen over 1,3 miljard gulden in het verleden gerealiseerde koerswinst. 'Als we dat hadden geweten, hadden we in het verleden natuurlijk heel anders belegd', aldus dr. G. Zoutendijk, bestuursvoorzitter van Delta Lloyd. 'Als we dertig jaar geleden alleen aandelen Koninklijke Olie hadden gekocht en die niet hadden verkocht, dan hadden we wel gedeeld in de waardestijging maar geen koerswinst gerealiseerd.' Zoutendijk meent dat belastingheffing met terugwerkende kracht indruist tegen alles wat we in Nederland gewend zijn. Hij is voormalig lid van de Eerste Kamer. 'Als de Eerste Kamer doet wat volgens de premier haar taak is: het toetsen op doelmatigheid, rechtmatigheid en zorgvuldigheid, zal ze daar een goede gelegenheid toe hebben', aldus Zoutendijk. De Eerste Kamer behandelt het wetsontwerp naar verwachting op 13 maart.

Het is niet alleen de terugwerkende kracht die de verzekeraars stoort, het is ook de ongelijke behandeling. Andere beleggingsinstellingen als Robeco worden niet getroffen door de wetswijziging. Zij blijven volledig vrijgesteld van belasting op koerswinst. 'Dat is toch van de gekke', vindt Jacobs. 'We hebben hier een uitstekend team van beleggers zitten. Wij halen de beste resultaten.'

Hij laat vergelijkende cijfers opgesteld door Credit Lyonnais zien, waaruit blijkt dat Nationale de afgelopen tien jaar een rendement van gemiddeld 18,4 procent heeft behaald en daarmee in Nederland aan de top staat. (Robeco is nummer twee met 16,7 procent). Jacobs: 'Beleggen is ons vak, we kunnen het beter dan anderen. Daar zijn we trots op. Maar we kunnen het niet zoveel beter dat we 35 procent op de gerealiseerde koerswinsten kunnen goedmaken. Moeten wij nou straks al onze beleggingen onderbrengen bij Robeco? Het is alsof je Philips verplicht z'n gloeilampen voortaan maar door Siemens te laten maken.' Het waren de banken die de verzekeraars opzadelden met extra belastingheffing. Onder aanvoering van Rabo-topman en CDA-politicus drs. H. H. F. Wijffels begonnen de banken een paar jaar geleden te mopperen over de fiscale voordelen die verzekeraars hadden bij het aantrekken van spaargelden. De banken werden in die tijd geconfronteerd met dalende spaartegoeden en met de negatieve effecten van de meldingsplicht die de fiscus in staat stelt te zien of iemand zijn ontvangen rente wel opgeeft. Deze maatregel leidde tot een grote vlucht van spaarders naar het buitenland en tot het omzetten van spaargelden in verhandelbare waardepapieren.

De banken zagen met lede ogen aan dat de verzekeraars bij al deze maatregelen buiten schot bleven. Verzekeraars verzorgen de pensioenen voor kleine en middelgrote bedrijven en voor vrije beroepsuitoefenaars. Deze pensioeninkomsten konden ongehinderd doorstijgen. Banken wilden de institutionele (pensioen)markt op en riepen dat ze ook zoiets wilden als de verzekeraars mochten. 'Ik heb nog tegen ze gezegd, dat lukt je nooit', aldus Jacobs van Nationale Nederlanden en wat hij verwachtte kwam uit. In plaats van de banken belastingfaciliteiten te geven onderzocht minister Ruding of hij de verzekeraars niet eens aan kon pakken.

Inmiddels heeft het ministerie van financien al 400 miljoen gulden aan verwachte extra inkomsten uit de nieuwe belasting heffing voor de verzekeraars begroot. 'Zodra de Tweede Kamer dat zag was dat extra geld al uitgegeven voordat de verzekeraars nog maar konden beginnen te lobbyen', aldus een verzekeraar.

De laatste kans voor de verzekeraars lag in de kleine lettertjes van het wetsontwerp. In de oorspronkelijke versie stond dat aan de beurs genoteerde beleggingsfondsen vrijgesteld bleven. De oplossing lag voor de hand. De verzekeraars vroegen beursnotering aan voor hun eigen beleggingsfondsen (iets wat Delta Lloyd al een jaar daarvoor uit heel andere overwegingen had gedaan.) Het Damrak werd verrijkt met beleggingsfondsen als Berendaal van Nationale, Amba van Amev en de fondsen van Aegon, Zwolsche Algemeene en NOG Verzekeringen. Al deze fondsen hadden, hoewel beursgenoteerd, ieder eigenlijk maar een aandeelhouder: de verzekeringsmaatschappij die hen had opgericht. Voormalig staassecretaris van financien mr. H. E. Koning bleek in de laatste dagen van zijn ambtstermijn echter zeer doortastend en streng. Nog net voor hij vertrok werd deze maas in de wet gedicht.

Delta Lloyd-voorzitter Zoutendijk hoopt toch nog op een laatste compromis: dat de voorgestelde belastingheffing niet zal gelden voor beleggingsfondsen die meer aandeelhouders hebben dan alleen maar een verzekeringsmaatschappij. 'We zijn dan wel het geld over het verleden kwijt, maar we houden tenminste onze concurrentie positie.'

De verzekeraars zouden dan ook andere beleggers tot hun fondsen moeten toelaten.

Maar Jacobs van Nationale-Nederlanden heeft weinig hoop meer. Hij heeft zich wel voorgenomen dat de fiscus in de toekomst niets meer kan halen bij zijn concern: hij zal ervoor zorgen dat de door Financien begrote inkomsten zullen uitblijven. 'Die 75 miljoen (dat is de schade voor Nationale Nederlanden red.) betaal ik wel. Maar mijn beleggingsbeleid wordt zo dat we in de toekomst weinig winst realiseren. En misschien ga ik zelfs zo nu en dan in de fout. Dan maak ik een flinke misser in mijn beleggingsbeleid die ik in de toekomst fiscaal af kan trekken.' drs. A. G. Jacobs dr. G. Zoutendijk

    • Paul Frentrop