Mandela is bereid tot compromis met regering van Zuid-Afrika

SOWETO, 15 febr. - Nelson Mandela is bereid tot een compromis met de Zuidafrikaanse regering. Hij zei 'geen problemen' te voorzien voor het ANC om spoedig positief te kunnen reageren op de ingrijpende hervormingsmaatregelen die de regering de afgelopen weken heeft genomen.

De ANC-leider, die zondag na 27 jaar uit de gevangenis werd ontslagen, heeft dit verklaard in een interview met de BBC naar aanleiding van de uitlatingen van de minister van grondwetszaken Gerrit Viljoen, die de zwarte nationalistische beweging had opgeroepen niet langer te zeuren over details maar een gebaar van goede wil te maken na de stoutmoedige stappen die president De Klerk had genomen.

De regering wil dat het ANC de gewapende strijd tegen de apartheid opgeeft en zijn oproep om de sancties te handhaven intrekt nu het verbod op de organisatie is opgeheven en Mandela in vrijheid is gesteld. Maar de zwarte beweging is bij haar eis gebleven dat er eerst aan nog andere voorwaarden moet worden voldaan: de noodtoestand moet volledig worden opgeheven en alle politieke gevangenen moeten worden vrijgelaten.

Mandela verdedigde verder de strijd van het ANC en verklaarde dat regeringsinstallaties op zichzelf een legitiem doel vormen voor aanvallen van de zwarte beweging. Eerder deze week had hij ook al gezegd dat het ANC zijn guerrillastrijd tegen het apartheidsbewind moet voortzetten. Blanke burgers moeten niet opzettelijk worden beschoten, maar ze zouden wel per ongeluk bij vuurgevechten kunnen worden geraakt, zei hij.

Hij wilde niet ingaan op de mogelijke aard van het gebaar van het ANC en zei dat hij daarover eerst overleg wilde plegen met de nationale top van de beweging in het hoofdkwartier in Lusaka, waar de hoogste leiding zich nog steeds ophoudt, en waar Mandela volgende week een bezoek hoopt te kunnen brengen. 'Natuurlijk heb ik over een en ander mijn eigen opvattingen, maar het gaat uiteindelijk om de beslissing van de nationale leiding', aldus Mandela.

De nationale leiding is gisteren in Lusaka begonnen aan een driedaagse conferentie om te bekijken op welke manier het ANC op de maatregelen van de regering zou kunnen reageren. Een woordvoerder zei evenwel dat men het nemen van een definitieve beslissing waarschijnlijk zou uitstellen tot Mandela aanwezig zou zijn.

In het interview zei Mandela dat hij van Lusaka door zou vliegen naar Stockholm om zijn opwachting te maken bij zijn oude vriend, ANC-voorzitter Oliver Tambo, die in slechte gezondheid verkeert en thans verblijft in een Zweedse kliniek waar hij herstellende is na een hartaanval.

Mandela wil zichzelf op de achtergrond houden. Dit blijkt ook uit zijn weigering om te gaan wonen in het luxueuze huis dat zijn vrouw Winnie voor hem heeft laten bouwen van de prijzen die haar in het buitenland zijn toegekend en van de royalties van buitenlandse uitgeverijen. In plaats daarvan is hij teruggegaan naar het kleine huisje waar hij woonde voordat hij gevangen werd gezet.

Mandela zei dat hij, wanneer hij uit Zambia en Zweden zal zijn teruggekeerd, een bezoek zal brengen aan het 'thuisland' Transkei, waar hij werd geboren. Pas na zijn bezoek aan Transkei zal hij een tournee door het hele land maken om ook de mensen in andere steden te ontmoeten. De Zuidafrikaanse minister van politie Adriaan Vlokheeft gisteren gezegd dat duizend militairen naar de onrustige provincie Natal zouden worden gestuurd om de orde te helpen herstellen. Sinds het weekeinde zijn daar al meer dan vijftig mensen om het leven gekomen bij ongeregeldheden tussen leden van het Verenigd Democratisch Front (UDF) en aanhangers van de Inkatha-beweging van de leider van de Zulu's, Buthelezi. (UPI)

Hoe komt het toch dat deze man zo'n indruk maakt, zelfs op de mensen die hem zo lang hebben gekweld? Volgens Bizos komt het door zijn indrukwekkend gevoel voor waardigheid. 'Hij windt zich nooit op en is altijd voorkomend', aldus de advocaat, 'en hij straalt een groot zelfvertrouwen uit' - iets waar het bij veel zwarten in Zuid-Afrika, generaties lang gekleineerd, aan ontbreekt. Sommigen zijn van oordeel dat Mandela's zelfvertrouwen gedeeltelijk het gevolg is van zijn opvoeding als lid van de koninklijke familie van zijn stam, waardoor hij niet belast raakte met de emotionele en intellectuele kluisters van het tweederangs burgerschap.

    • Allister Sparks