Heijplaat wapent zich tegen sloopplan

ROTTERDAM, 15 febr. - De waardin van cafe 'De Gigant' komt zelf niet uit het Rotterdamse tuindorp Heijplaat, maar werkt er al wel een jaar of zes. 'Het is een heel hecht dorp. Voor een buitenstaander is het moeilijk om er tussen te komen.'

Haar maakt het niet uit of het dorp wordt gesloopt. Je zag het immers aankomen met die oprukkende industrie. Maar in de kroeg is het wel het gesprek van de dag, vertelt ze. 'En ze gaan allemaal mee naar de Coolsingel. De jongeren die in de fabriek werken hebben er een dag vrij voor genomen.' Vanmiddag trok de bevolking van Heijplaat naar het stadhuis op de Coolsingel om wethouder Vermeulen van volkshuisvesting en stadsvernieuwing een petitie tegen de sloop te overhandigen. Het college van B en W liet vorig jaar weten de woonwijk midden in de Rotterdamse haven te willen handhaven, maar kwam onlangs op die toezegging terug. De gemeente heeft het terrein nodig voor de vestiging van bedrijven die uit het centrum van de stad moeten vertrekken. Dat is onder meer het gevolg van de plannen voor de bebouwing van het havengebied op de 'Kop van Zuid'. Door de oprukkende bedrijvigheid zou de overlast door stank en lawaai voor Heijplaat zo groot worden dat van verantwoorde bewoning geen sprake meer kan zijn.

Tuindorp

Heijplaat is geen gewone wijk. Het ligt op een schiereiland tussen de Eems- en de Waalhaven. De Rotterdamse Droogdok Maatschappij (RDM) liet het in 1913 bouwen voor de arbeiders van de scheepswerf. Het werd vormgegeven als een tuindorp, het stedebouwkundige ideaal uit het begin van deze eeuw. De huizen waren voor die tijd ruim, lieten veel licht en lucht toe en werden zo veel mogelijk voorzien van een tuin. In de jaren vijftig en zestig werd er een deel aangebouwd. Heijplaat wordt bijna helemaal door havenbedrijven en industrie omringd.

Hoewel nog geen definitief besluit is genomen over de sloop verwacht R. van Wingerden van de Dienst Ruimtelijke Ordening en Stadsvernieuwing (DROS) dat er voor het college weinig alternatieven zijn. Volgens Van Wingerden zit de milieubelasting voor de wijk al tegen het maximaal aanvaardbare aan. De meeste van de ruim tweeduizend bewoners denken daar anders over. 'Vroeger was het erg', vertelt bewoner De Jong (64), 'toen had je hier nog die kolenoverslag van de SHV. Als je de lakens 's nachts buiten hing, waren ze de volgende morgen zwart. Bovendien: als het met die industrie erbij hier te erg zou worden, dan zouden heel Hoogvliet en Vlaardingen nu al tegen de vlakte moeten.'

De Jong heeft zijn leven lang bij de RDM gewerkt, net als vele van zijn wijkgenoten. Hij vindt de voorgenomen sloop 'verschrikkelijk'.

'Ze moesten het omdraaien', valt zijn vrouw hem bij. 'Je moet niet de woningen slopen omdat er bedrijven komen die te veel overlast veroorzaken. Je moet juist die bedrijven laten komen die voor ons, de mensen met de oudste rechten, geen problemen veroorzaken.' De meeste bewoners begrijpen er niets van. Toen de woningstichting 'Onze Woning' het dorp in 1980 van de RDM overnam is er een omvangrijke renovatie op gang gekomen. De architectonisch bijzondere woningen werden in hun oude glorie hersteld en onder meer voorzien van dubbel glas. Hoewel bijna elke straat uitzicht biedt op de direct daarachter liggende industrie, doet Heijplaat 'dorps' aan. Alleen aan de rand is veel bedrijfslawaai.

Mevrouw Van der Schee is lid van de wijkraad van Heijplaat, die zich sterk maakt voor het voortbestaan van de wijk. Ze is inmiddels vijf keer verhuisd, steeds binnen Heijplaat, en woont nu aan 'het gouden randje' van het dorp: een straat met wat grotere woningen voor het voormalige hoger personeel van de RDM. 'Zo'n huis krijg je nergens.'

Ze wijst op een oude muziekkapel, die speciaal voor de viering van het 75-jarig bestaan van Heijplaat wordt opgeknapt. 'Veel mensen vragen zich nu af of het wel zin heeft om met de feestelijkheden door te gaan.'

De wijkraad is vastbesloten de sloop zo nodig 'tot de Kroon' aan te vechten en anders tot hardere acties over te gaan.