DDR-delegatie bedroefd naar huis: geen extra hulp uit Bonn

BONN, 15 febr. - Teleurgesteld zijn DDR-premier Modrow en zijn 17 ministers na een tweedaags werkbezoek aan Bonn gisteren naar Oost-Berlijn teruggekeerd. Zowel de categorische Westduitse weigering om direct 10 tot 15 miljard mark 'solidariteitshulp' te geven als het feit dat de bondsregering 'zonder herkenbaar concept' was, kreeg kritiek van de DDR-ministersploeg.

Dat laatste verwijt kwam van DDR-minister Christa Luft (economische zaken), die zei met een 'dik pak' gegevens, cijfers en voorstellen naar Bonn te zijn gekomen terwijl haar Westduitse gesprekspartners 'nog geen half vel papier' op tafel hadden gelegd. De bondsregering typeerde de besprekingen gisteren als 'nuchter en realistisch'.

Zij vindt de Oostduitse verwijten niet gerechtvaardigd omdat zij al voor zes miljard D-mark aan rechtstreekse praktische hulp heeft uitgetrokken. Daarnaast heeft zij indirect zo'n dertig miljard voor steun aan de DDR, en opvanghulp voor DDR-burgers, in allerlei begrotingsposten gestoken.

Kanselier Kohl en minister Waigel (CSU, financien) herhaalden gisteren dat zij bovendien pas aan een grootscheeps hulpprogramma willen beginnen, en dat ook pas zinvol achten, als de DDR via (snellere) wettelijke hervormingen de weg naar een sociale markteconomie heeft vrijgemaakt. Die absolute voorwaarde geldt ook voor de aangeboden Duits-Duitse monetaire unie die Bonn na de DDR-verkiezingen (18 maart) wil aangaan met een dan democratisch gelegitimeerde Oostduitse regering. Met de voorbereiding van de unie begint een gemeenschappelijke werkgroep van experts volgende week dinsdag. Namens de Bondsrepubliek zullen onder anderen staatssecretaris Kohler (financien) en de vice-president van de Bundesbank, Schlesinger, deel uitmaken van de werkgroep.

Tot de slechte stemming waarmee de Oostduitse regeringsdelegatie gisteren uit Bonn vertrok zal ook hebben bijgedragen dat de bondsregering absoluut weigert om te spreken over compensatie voor herstelbetalingen van de DDR aan de Sovjet-Unie. Volgens een rapport van de Bremense historicus prof. Peters is de Bondsrepubliek eigenlijk een bedrag aan rente en aflossing van 727 miljard mark schuldig wegens de oorlogs-herstelbetalingen die de DDR de afgelopen 40 jaar aan de Sovjet-Unie heeft gedaan. Modrow had gisteren minister Waigel namens de DDR een overeenkomstige claim voorgelegd. De DGB, het overkoepelende Westduitse vakverbond, vreest ernstige sociale gevolgen in de DDR bij een snelle monetaire unie. De DGB wil voorkomen dat de DDR een land van lage lonen voor de Westduitse industrie wordt. Het vakverbond weigert de prijs voor Duitse eenheid door de arbeiders te laten betalen. Zoiets dreigt volgens de DGB, namelijk in de Bondsrepubliek door extra inkomensoffers en in de DDR door lage lonen. Het vakverbond gaat de Oostduitse vakbeweging organisatorische en andere steun geven en wil worden betrokken bij het Duits-Duitse economische overleg.

De 'Vijf wijzen', een financieel-economisch adviesorgaan van de bondsregering, menen dat snelle invoering van de D-mark niet het goede middel is om het massale vertrek van DDR-burgers naar de Bondsrepubliek in te dammen. Zij zouden, zo hebben zij gisteren bekendgemaakt, ingrijpende economische hervormingen in de DDR daarvoor eerder geschikt achten. Zulke hervormingen vraagt de Westduitse regering overigens ook van de DDR. In gesprekken met de voorzitter van het Westduitse industrieverbond (BDI), Necker, en werkgeversvoorzitter Murmann heeft premier Modrow gisteren verdere Oostduitse hervormingen in de richting van een sociale markteconomie aangekondigd. Necker beloofde dat het Westduitse bedrijfsleven in de DDR met 'pilot-projecten' zal beginnen zodra dat mogelijk is, dat wil zeggen: zodra de economische wetgeving in de DDR is geliberaliseerd. Anders dan minister Waigel acht Murmann het uitgesloten dat de Bondsrepubliek de komende jaren de Oostduitse economische opbouw kan financieren zonder belastingverhoging. 'Aan een bijdrage van de Westduitse burgers valt niet te ontkomen', aldus Murmann. Hij voorziet voor de korte termijn sterk oplopende werkloosheid in de DDR, zei hij na zijn gesprek met Modrow.

De Westduitse minister Hausmann (economische zaken, FDP) heeft gisteren evenwel verklaard dat de Westduitse kredietfaciliteiten voor kleine en middelgrote ondernemingen al dit jaar zullen leiden tot de oprichting van 100.000 bedrijfjes en 300.000 extra arbeidsplaatsen in de DDR.

    • J. M. Bik