'Groep acht' blokt op vragen over videoverhuur en veevoer

CAPELLE AAN DEN IJSSEL, 14 febr. - 'Ze liggen goed op schema.'

De directeur van de school werpt een tevreden blik op zijn horloge. In een lokaal van de openbare basisschool Bongerd zitten vijfentwintig kinderen uit 'groep acht' (voorheen de zesde klas) gebogen over de eindtoetsen van het Centraal Instituut voor Toetsontwikkeling (CITO). Die toets is een hulpmiddel bij het kiezen van een vervolgopleiding.

De leerlingen van de Bongerd zetten gisteren met bijna honderdduizend lotgenootjes hun tanden in de eerste helft van 180 meerkeuzevragen taal, rekenen en informatieverwerking. Dat laatste onderdeel omvat een tekstverklaring, het gebruik van encyclopedie, postcode- en telefoonboek, en het lezen van kaarten, grafieken en tabellen. Het lijkt het moeilijkste onderdeel. 'Al die grafieken', verzucht een 12-jarige scholiere na afloop. Het was haar niet meegevallen om er het zomerse voederpatroon van de koeien van veeboer Bartels uit af te lezen, of de zaken die het TV/Video-verhuurbedrijf 'Super Sky' op vrijdag had gedaan.

Voor Danny (12), die later 'vertegenwoordiger in bankstellen of elektricien' wil worden, ligt dat anders. Geen punt die grafieken, zegt hij, maar bij de tekstverklaring over de gans waren er 'op elke vraag wel meer antwoorden die konden'.

De tekst was pittig, beaamt docent Jan Sybesma (39). 'Moet je dat stuk over die ganzen lezen', zegt hij in de stafkamer van de school en werpt de tekst naar een collega. 'Best moeilijk.'

De tekst komt uit de Kampeer en Caravan Kampioen van de ANWB. De Bongerd is met 160 leerlingen een kleintje onder de elf openbare basisscholen in Capelle. Het aantal leerlingen daalde in de jaren tachtig sterk door de vergrijzing van de buurt, maar is weer aangetrokken sinds vlakbij nieuwbouw is verrezen. Het niveau van de nieuwe leerlingen is sindsdien ook gestegen, zegt directeur J. C. H. Bohmer (38). Vorig jaar scoorde zijn school goed met de CITO-toets.

De meeste andere openbare basisscholen in Capelle (2.500 leerlingen) maken geen gebruik van de (niet verplichte) Eindtoets Basisonderwijs, zoals de toets officieel heet. 'Het lijkt nu wel alsof alle kindertjes in Nederland met de zenuwen in hun lijf rondlopen, maar Capelle doet daar niet aan mee', zegt een docent van een school die de toets niet afneemt. Sinds 1985 doen steeds meer van de 8.438 basisscholen dat wel, dit jaar zo'n zestig procent.

De scholen die niet meedoen hebben hun redenen. Voor toelating tot een scholengemeenschap met MAVO is naast het advies van de basisschool een 'tweede gegeven' als de CITO-toets niet vereist. Heeft de scholengemeenschap alleen HAVO en VWO, dan nog is de basisschool niet verplicht voor het 'tweede gegeven' te zorgen - de ouders kunnen hun kind zelf laten testen of de scholengemeenschap kan een toelatingsexamen afnemen. Critici hekelen verder het gebruik van meerkeuzevragen en noemen de toets een momentopname, die voor de keus van een vervolgopleiding minder interessant is dan het advies van de eigen school.

De Bongerd heeft toch voor het CITO gekozen, omdat 'ze daar gewoon goede toetsen maken', zegt de directeur. De uitslag geeft een goede indruk van de vorderingen van de leerlingen. Bovendien levert hij soms munitie op tegen te ambitieuze ouders. De toets is vrij goedkoop (12,50 gulden per leerling) vergeleken met de diensten van adviesbureaus voor school- en beroepskeuze. Verder speelt de toenemende 'mondigheid' van ouders een rol. Bohmer: 'Ouders vinden het heel belangrijk dat er objectief wordt getoetst. Ze zien scholieren in het Jeugdjournaal die toets maken en dan vinden ze het raar als dat bij hun kind op school niet gebeurt'.

Tegenover de scholieren en hun ouders wordt er wel de nadruk op gelegd dat de toets geen officieel examen is, maar een hulpmiddel.

Toch hopen de leerlingen van de Bongerd dat ze de toets goed doorgekomen zijn. Er hangt nogal wat vanaf. Hun toekomst uiteraard, maar voor de 12-jarige Roos ook 'een gouden ketting met een klavertje eraan' en voor Danny (12) 'een schaakcomputer en een boek van Hans Bohm'.

De ouderlijke beloningen voor een goede uitslag. Alleen Wendy (11) doet er laconiek over: 'Ik krijg altijd wel wat'.

Morgen buigen de kinderen zich over de rest van de opgaven. Daarvan is een vraag vervallen omdat bij nader inzien meer dan een antwoord goed bleek. Een 'zetduiveltje', aldus het CITO. In het hele land buigen scholieren zich deze week over de CITO-toets, zoals hier op de basisschool St. Anna in Arnhem. (Foto APA)