Geblokkeerde vrede

ZOWEL ARIEL SHARON als Yitzhak Shamir heeft de overwinning voor zich opgeeist na de chaotische bijeenkomst van de Israelische Likud-partij die maandag in een beschamende schreeuwpartij ontaardde. Maar in werkelijkheid gaat hun strijd om de macht onverminderd door, en zal het nog wel even duren voor de uitslag met zekerheid is te bepalen.

Intussen hopen de Arbeiderspartij, Likuds socialistische coalitiepartner, en de Palestijnse Bevrijdings Organisatie, de PLO, als lachende derde te voorschijn te kunnen komen. Yasser Arafats medewerker Abu Iyad heeft al gezegd de eerste tekenen te zien van het uiteenvallen van Likud, wat volgens hem uitermate gunstig zou zijn voor het vredesproces dat vast zit onder andere als gevolg van Likuds verzet tegen een rol voor de PLO daarin. De Arbeiderspartij op haar beurt denkt dat nu de havik Sharon in elk geval als minister opstapt premier Shamir makkelijker tot concessies in dat vredesproces te bewegen zal zijn.

DAT LAATSTE lijkt echter een illusie zolang de machtsstrijd niet is beslist: Sharon aan de zijlijn heeft voorlopig in potentie niet minder invloed op Shamirs politiek dan Sharon binnen de regering. En wat Abu Iyad betreft: zou hij hebben gemeend wat hij zei? Als de hele affaire binnen Likud iets heeft aangetoond is het wel dat (ultra)rechts veel meer steun heeft dan vermoed. In zo'n situatie is het ondenkbaar dat een alleen regerende Arbeiderspartij werkelijke concessies kan doen aan de Palestijnen - daarvoor is een nieuwe Begin nodig die ook rechts meesleept.

Voorlopig is het allemaal niet erg geschikt om het vredesproces weer op gang te brengen, te meer daar ook de Arabische zijde zo haar problemen heeft. De recente aanslag op een bus Israelische toeristen in Egypte heeft immers geleid tot een reeks woedende Egyptische uitvallen naar de PLO, die de terreurdaad naar Kairo's zin volstrekt onvoldoende heeft veroordeeld.

Egypte, bemiddelaar tussen Israel en de PLO, ging het daarbij niet zozeer om de gevoelens in Israel. Met ontwapenende eerlijkheid gaf een commentator van de Egyptische radio toe dat de overval een directe slag vormde voor het zo belangrijke toerisme: 'De media zullen het Midden-Oosten portretteren als een rimboe waarin niemand de daar grazende beesten kan beheersen'.

Als Arafat onmiddellijk naar Kairo was gegaan om de aanslag ter plaatse scherp te veroordelen, zou dat die situatie in Egyptische ogen aanzienlijk hebben verbeterd.

ONDERHUIDS BESTAAN er al langer spanningen tussen Egypte en de PLO. Aan beide zijden leven grieven: bij de PLO omdat Egypte zich te veel met Israel en de Verenigde Staten zou inlaten, bij Egypte omdat de PLO zich er nog steeds niet toe kan brengen Kairo de samenstelling te laten bekendmaken van de Palestijnse delegatie waarmee Israel over verkiezingen in bezet gebied moet onderhandelen. En zolang dat niet gebeurt is wat Israel betreft elke vooruitgang in het vredesproces uitgesloten, Sharon of geen Sharon.