Vrouwenliga in Roemenie strijdt voor 'onderdrukte werkezels'

BOEKAREST, 13 febr. - Het pas benoemde, 22 vrouwen tellende presidium van de 'Nationale Liga voor vrouwen in het vrije Roemenie' is in vergadering bijeen. Er is zelf gemaakte cake en er is thee, maar de stemming is wat gedrukt. De vrouwen die in het revolutionaire enthousiasme van december het initiatief hebben genomen tot voor zover bekend Roemenie's eerste feministische organisatie, zien tot hun stomme verbazing hun liga in wording plotseling deels uit handen genomen.

Op een constituerende vergadering waren onlangs 500 vrouwen bijeen. Zij hadden zich allen de afgelopen weken telefonisch gemeld bij een van de drie initiatiefneemsters, die op de Roemeense televisie op 18 januari een oproep hadden gedaan. 'Maar op die vergadering verscheen plotseling een man van het Front voor Nationale Redding', vertelt een van de initiatiefneemsters. 'Niemand wist wie hem had uitgenodigd, maar hij deed alsof hij alles wel eens even zou regelen. In werkelijkheid was hij dom, het soort mensen dat vroeger als 'partijorganisator' optrad. De vrouwen waren ook uit de provincie gekomen om na al die jaren van onderdrukking eens vrijuit hun hart te luchten over hun problemen. Door hem kregen ze nauwelijks meer die gelegenheid.' De sfeer in het kantoortje waarin de Roemeense Vrouwenliga haar intrek heeft genomen, is eveneens enigszins gespannen door de persoon van de pas benoemde voorzitster van de beweging, niet een van de initiatiefneemsters, maar een juriste die zij niet kennen. Deze neemt tegenover de Westerse verslaggever een ronduit vijandige houding aan en probeert ook te voorkomen dat de andere aanwezigen ongecontroleerd met hem van gedachten wisselen. Dat lukt haar niet, maar duidelijk is dat ook dit prille vrouweninitiatief niet ontkomt aan de sfeer van verkilling die de Roemeneense revolutie sinds kort kenmerkt.

Werkezels

De inifiatiefneemsters hebben de hoop nog niet opgegeven. 'Vrouwen zijn hier onderdrukt, als werkezels gebruikt. Het beeld van de Roemeense vrouw is dat van een wezen met een pan op haar hoofd', zegt een van hen. 'Een baan hebben en daarnaast nog voor een gezin en kinderen moeten zorgen, dat komt in dit land neer op een permanente vernedering.' Het initiafief blijkt geheel uit een Roemeens gevoel van frustratie geboren. 'We weten natuurlijk wel dat er in andere landen in het Westen vrouwenbewegingen zijn, maar we hebben daar geen informatie over', vertellen de vrouwen.

Als hun belangrijkste opdracht zien ze een verbetering van de omstandigheden van het moederschap: uitbreiding van het betaald verlof na een geboorte van 112 dagen tot drie jaar, hogere kinderbijslag en betere creches. Ze willen werkgroepen vormen om de toestand in de creches te onderzoeken en die zelf ook oprichten. Verder willen ze met groepen langs de winkels met kinderkleertjes en andere benodigdheden gaan om te zien welke goederen aan de verkoop worden ontrokken en door het personeel zwart aan de achterdeur verkocht. Maar hun zorg strekt zich ook uit tot de weeshuizen, die ze groepsgewijs willen bezoeken 'om de kinderen te laten voelen wat dat is, moederliefde'. Het verbod op zwangerchapsonderbreking en voorbehoedsmiddelen, uitvloeisels van Ceausescu's streven naar bevolkingsuitbreiding, was misschien een van de gruwelijkste kanten van het in december ten val gebrachte bewind, menen ze.

Het verbod op abortus is eind december ingetrokken. 'Maar veel verschil maakt dat niet', vertelt een arts die deel uitmaakt van het presidium, 'want de ziekenhuizen zijn toch niet uitgerust voor het uitvoeren van abortus. Alle oude middelen worden nog steeds volop gebruikt: breinaalden, plantenextracten. Wel is nu de tijd voorbij dat je als arts een patient moest wegsturen als bleek dat haar klachten het gevolg waren van een opgewekte abortus. Heel wat vrouwen zijn zo overleden, maar kennelijk hadden ze het risico er voor over. Een kind is een enorme belasting in onze maatschappij.'

Anti-conceptie

Voorbehoedsmiddelen zijn nog steeds even schaars als vroeger en eigenlijk alleen maar op de zwarte markt te krijgen - ongeveer een half maandsalaris voor tien anti-conceptiepillen. Een ander nog nauwelijks opgelost probleem is de sterke verbreiding van geslachtsziekten. 'Ook daar is een verband met de geboortepolitiek van Ceausescu', meent een dertigjarige vrouw. 'Omdat het risico van zwangerschap zo zwaar woog, gingen veel mannen naar de hoeren in de buurt van de stations.' De vrouwenliga bezit geen cent en denkt er over binnenkort een benefiet-concert te organiseren. De zaal waarin zij onlangs vergaderden was ter beschikking gesteld door de landelijke directeur van een confectiefabriek, waar bijna uitsluitend vrouwen werken.

Op het geimproviseerde kantoor gaat inmiddels voortdurend de telefoon, net als bij de initiatiefneemsters thuis, want hun nummers zijn in januari op de televisie geweest. Menige steunbetuiging uit de provincie wordt opgetekend evenals menig tragisch verhaal en uiting van jaren opgekropte woede. Tussendoor belt af en toe ook iemand op om overspannen 'Wij staan achter het Front' te roepen, in de stijl van de steunbetuigingen aan de regering die enkele dagen in Boekarest het straatbeeld hebben beheerst. En af en toe belt ook een man. Uit woede of om zijn afkeer tegen het feminisme uit te spreken? 'Welnee', zegt een vrouw verbaasd. 'Alle mannen die bellen zijn juist voor. Vanochtend was er eentje die voorstelde een gedragscode op te stellen hoe Roemeense mannen met vrouwen moeten omgaan. Geen slecht idee misschien.'