Roemenen spelen Moliere als parodie op dictator

BOEKAREST, 13 febr. - Deze bourgeois gentilhomme van Moliere was niet alleen maar ijdel, zoals de auteur had voorzien, maar schreeuwde ook op een onaangename manier en zwaaide met zijn handje. Het toneelpubliek van Boekarest wist precies wie er bedoeld werd. 'De spanning in de zaal was soms om te snijden', vertelt acteur George Paunescu, van het theater Nottara aan de Boulevard Mageru. 'We hielden soms ons hart vast als de acteurs na afloop de straat opgingen, zo geladen waren die stukken.'

Vier of vijf keer had deze parodie op dictator Ceausescu de planken gehaald voordat op dezelfde Boulevard Mageru het bloed van de december-revolutie vloeide.

Het theater ging twee weken dicht. 'De mensen durfden niet op straat en ook daarna bleef de zaal eerst nog een week half leeg. Men was bang om in een gesloten ruimte te zitten waar een agent van de Securitate een slachting kon aanrichten.'

Maar nu, een maand verder, is het theater overvol als vanouds. 'We hebben grootse plannen voor nieuw repertoire en een politiek cabaret in de kleine zaal, met dagelijks aanpasbare teksten', vertelt Paunescu terwijl hij zich in een piepklein kleedkamertje schminkt voor een rol in een ander stuk met politieke verwijzingen, Het Nest van de hedendaagse Roemeense auteur Tudor Popescu. Dat stuk, over het leger van democraten dat overal in de Roemeense samenleving de wacht hield en alle ware activiteit en produktiviteit onmogelijk maakte, bevat een parodie op mevrouw Ceausescu. 'We zullen voortaan nog meer ons best moeten doen', meent de acteur. 'Want we krijgen opeens concurrentie: Westerse films in de bioscopen, een tweede net van de Roemeense televisie.'

Ook hoopt het gezelschap, voor het eerst sinds de jaren zeventig, weer eens een tournee naar een Westers land te mogen maken. Hoe was het mogelijk in het Roemenie van voor de revolutie een parodie op de planken te brengen over de persoon die Paunescu aanduidt als 'de keizer'? Was er dan geen censuur? 'De partijsecretaris van ons theater stond aan onze kant, om te beginnen. En dan zijn er nog wel vijftien commissies geweest om de voorstelling te keuren. De ene had iets tegen de rode loper die op een bepaald moment in Le Bourgeois Gentilhomme wordt uitgerold, de andere vond dat het rode vest en de groene muts van de hoofdpersoon niet door de beugel konden. Maar die commissies waren zelf zo bang dat ze meestal niet openlijk durfden te zeggen waarom ze die veranderingen wilden. Omdat hun wijzigingsvoorstellen bovendien allemaal verschillend waren konden we hen tegen elkaar uitspelen.' Dat de voorstelling heeft bijgedragen tot de val van de dictator zal Paunescu niet durven beweren. Maar aan de andere kant... Shakespeare heeft gezegd: 'Beter een afkeurende spreuk op je graf, dan je naam in de mond van een acteur.'