'Ministerie zich bewust van ongemakkelijke verhouding'

DEN HAAG, 13 febr. - De kabinetscrisis heeft de reorganisatie van de rechterlijke macht vertraagd, zij het alleen in de beginfase. De integratie van de Raden van Beroep en de Ambtenarengerechten is met een jaar uitgesteld tot 1 januari 1992. Precies een jaar later wordt begonnen met de overdracht van gedeelten van de AROB-rechtspraak van de Raad van State aan de nieuw te vormen administratieve kamers bij de rechtbanken, zo zegt mr. J. Demmink, hoofd van de hoofddirectie organisatie rechtspleging en rechtshulp.

In de loop van de volgende maand stuurt minister Hirsch Ballin (justitie) de Kamer een notitie waarin hij de plannen op een paar punten bijstelt. Daarvan worden echter geen grote verschuivingen verwacht. De kwestie van het interne hoger beroep, die in de oorspronkelijke plannen was voorzien, wordt op het departement met omzichtigheid benaderd. Er was forse kritiek uit de rechterlijke macht en de Kamer op het plan om eenvoudige zaken bij de rechtbank door alleen-sprekende rechters te laten afdoen en het hoger beroep binnen dezelfde rechtbank te laten afhandelen door een meervoudige kamer. Zo zouden de gevolgen van de integratie van de kantonrechters in de rechtbanken opgevangen kunnen worden. Nu dient een hoger beroep van de kantonrechter bij de rechtbank. Na integratie zou hoger beroep van de kantonrechter-nieuwe-stijl automatisch bij de nu al zwaar overbelaste gerechtshoven komen.

De oplossing om het beroep dan maar intern af te handelen wordt echter niet fraai gevonden: het is bezwaarlijk voor de collegiale verhoudingen en het zou de burger achterdochtig kunnen stemmen. De alternatieve mogelijkheden worden op het departement 'nog eens ernstig overwogen', zo heet het. Maar die worden op voorhand ook niet erg aantrekkelijk gevonden. Een hogere appelgrens (dus minder snel in beroep kunnen) of het nog verder doorvoeren van de alleen-sprekende rechter in hoger beroep. Aan de slechte staat van de gerechtsgebouwen in Nederland komt binnen vijf jaar een einde, zo wordt verwacht. Het regeerakkoord trekt 120 miljoen gulden structureel hiervoor uit: als er wordt gewerkt met huur- en leaseconstructies levert dat een investeringsvolume van 1,2 miljard op. Het totale wensenpakket van Justitie bedraagt zo'n 800 miljoen. Resultaat; er staat een 'ongekende verbetering' te wachten.

Als Justitie straks een flink aantal beheerstaken heeft gedecentraliseerd (naar de nieuwe directeuren gerechtelijke ondersteuning) en de nieuwe gebouwen opengaan, dan zal de traditionele achterdocht tegen het departement vanzelf verdwijnen, zo is de hoop. Van de soms ongemakkelijke verhouding met de rechterlijke macht is men zich bewust. Demmink: 'We zullen met onze terminologie moeten oppassen en met onze manier van doen niet de indruk wekken dat we geen begrip zouden hebben.'