'Ieder volk heeft recht op zelfbeschikking, dus ook de Kashmiri'

MUZAFARABAD, 13 febr. - 'Het is de hoogste tijd om onze broeders in India te bevrijden', zegt een 21-jarige student in Muzafarabad, de hoofdstad van Azad Kashmir, geemotioneerd. 'We moeten niet rusten voordat hun lijden voorbij is.'

'Als er oorlog uitbreekt zullen vele Kashmiri het leger helpen', denkt de 33-jarige Ayub Minhas. 'Ze zijn bereid een hoge prijs te betalen voor hun vrijheid. Ik ben er ook van overtuigd dat de mensen dit keer niet zullen rusten voordat er een echte oplossing is gevonden.'

Ayub Minhas is geboren en getogen in Ghatian, een dorp in de bergen van Azad Kashmir, de Pakistaanse kant van het omstreden Kashmir. Hij ging elders studeren en werken, maar keerde vijf maanden geleden als producer van de Pakistaanse televisie naar zijn geboortegrond terug. De reis naar het grensgebied in Kashmir neemt vanuit Islamabad met de auto ruim vijf uur in beslag. De meeste wegen zijn geasfalteerd, maar tevens smal en heel bochtig. De auto's, vrachtwagens en volgepropte bussen kunnen elkaar af en toe slechts ternauwernood ontwijken. Op ongeveer 110 kilometer van Islamabad rijdt men de grensprovincie binnen. Welcome to Azad Kashmir staat er in grote letters op een rotswand geschreven. De mensen aan de Pakistaanse kant van de deelstaat hebben hun onvrede over de harde Indiase aanpak van de vorige maand opgelaaide afscheidingsstrijd in Jammu en Kashmir, het Indiase deel van het gebied, tot nu toe vooral in demonstraties geuit. Zondag echter stormde een groep radicale studenten de bestandslijn over, waarop Indiase militairen het vuur openden. Dat kostte drie mensen het leven.

Referendum

De Indiase deelstaat Jammu en Kashmir heeft een ruime moslim-meerderheid. Volgens VN-resoluties in 1948 en 1949, toen het voormalige vorstendom onder auspicien van de Verenigde Naties tussen Pakistan (een derde deel) en India werd verdeeld, hebben de inwoners recht op een referendum over hun toekomst, maar zover is het 41 jaar later nog steeds niet. India weigert consequent zo'n volksstemming - het betoogt dat de bevolking verscheidene malen bij vrije en eerlijke verkiezingen haar wil heeft kunnen uiten - en dat zorgt regelmatig voor opstanden bij de moslims, waarbij men steeds steun krijgt van de bevolking aan de Pakistaanse zijde van de grens.

Sardar Sikander Hayat Khan, de minister-president van Pakistaans Kashmir, is er alles aan gelegen om te laten zien dat de mensen tot aan de grens rustig hun gang kunnen gaan. Dat is een groot verschil met Jammu en Kashmir, waar vertegenwoordigers van de buitenlandse pers worden geweerd en waar in de meeste streken een avondklok van kracht is. 'Er is daar sprake van een ijzeren gordijn', vertelt Hayat Khan. Hayat Khan, sinds 1985 in functie, zet de deuren van zijn zwaarbewaakte Kashmir House in Islamabad graag open voor bezoekers die geinteresseerd zijn in de strijd van zijn volk. Het is ook belangrijk voor de Kashmiri dat ze steun uit de rest van de wereld krijgen. Maar dat valt hen tot nog toe tegen, hoewel ze dat niet willen toegeven. Nabijgelegen grootmachten als de Sovjet-Unie en China hebben weliswaar verklaard te hopen dat de kwestie-Kashmir snel wordt opgelost, maar openlijk wordt er geen partij gekozen. 'Het is', verklaart Hayat Khan, 'een hele simpele zaak. Ieder volk heeft recht op zelfbeschikking. Dus ook de Kashmiri. Dat zal iedereen in de wereld moeten toegeven.'

Verscheidene Kashmiri blijken overigens geen vertrouwen te hebben in Hayat Khan. 'Hij zit in dat mooie huis in Islamabad, lekker warm, maar van daaruit krijg je je mensen niet vrij', zegt een inwoner van Muzafarabad.

Eensgezind

Politiek Pakistan is zeer eensgezind. Zaterdag betuigde het parlement in een speciaal debat nogmaals zijn steun aan de vrijheidsstrijders in Jammu en Kashmir. Bij niemand is enig begrip te vinden voor het standpunt van India. Ook het Pakistaanse volk staat achter de Kashmiri, zo bleek onder andere tijdens een week van solidariteit. Aan een oproep om op 5 februari te staken werd in het hele land massaal gehoor gegeven. Premier Benazir Bhutto sprak in haar emotionele openingstoespraak in het parlement ook van 'de verenigde stem van de natie'. Bhutto zegt geen nieuwe oorlog met India te willen over de kwestie-Kashmir, waarover beide landen al twee oorlogen hebben uitgevochten. Daarin wordt ze door een grote meerderheid in Pakistan gesteund. De eerdere gewapende conflicten, in 1948 en 1965, brachten ook geen oplossing. Bhutto zegt echter dat ze niet van plan is ten behoeve van de vrede principes op te geven en dat het leger klaarstaat om 'ons land en zijn eigendommen te verdedigen'.

Maar in de bergen van Kashmir zijn wel groeperingen te vinden die bepleiten dat Pakistan meteen de wapens ter hand neemt om de moslims uit Jammu en Kashmir te bevrijden. 'We moeten die honden uit India voor eens en altijd een afstraffing geven', is de mening van een student uit Mirpur, de grootste stad van Azad Kashmir. Hij is voorlopig nog in de minderheid.

    • Hans Klippus