Beurs in Johannesburg geschokt van Mandela

JOHANNESBURG, 13 febr. - Zuid-Afrika's beurs in het centrum van Johannesburg reageerde gisteren met een schok op de mededeling van Nelson Mandela dat het ANC vasthoudt aan nationalisaties. De financiele rand, de graadmeter van de Zuidafrikaanse economie, maakte gedurende de gehele dag een sterke daling door van zeven procent en ook de koersen daalden scherp. Na de vrijlating van Mandela was er maandag eerst een optimistische stemming op de beurs. Met name buitenlandse investeerders, die sinds het begin van het jaar weer sterk worden aangelokt door de Zuidafrikaanse economie, deden een flink beroep op de Zuidafrikaanse kapitaalmarkt waardoor de financiele rand een sterke impuls kreeg. En de exportbedrijven in het land, die juist profiteren van de lage rand, hoopten op een opheffing van de economische boycot. 'Ik denk dat de tijd van economische sancties voorbij is en het klimaat voor investeringen in Zuid-Afrika weer gunstig wordt', zo meende een vertegenwoordiger van een Westeuropese bank in het beursgebouw.

Ondernemingen die gisterochtend meenden om een snel een slag te kunnen slaan, werden echter teleurgesteld toen Mandela verklaarde dat het ANC van plan is belangrijke bedrijfstakken, zoals de mijnen en de banken, te nationaliseren. Volgens de zondag vrijgelaten ANC-leider is nationalisatie een essentieel instrument voor de herverdeling van Zuid-Afrika's rijkdommen. Daarnaast riep hij de internationale gemeenschap op om het economisch isolement van Zuid-Afrika te verscherpen. De beurs reageerde direct in een paniekstemming, die nog werd versterkt door berichten over onlusten in diverse delen van het land. De financiele rand, die zich aanvankelijk in de ochtend versterkte tot 0,3143 US-dollar zakte naar een diep niveau van 0,2685 dollar, en stabiliseerde zich aan het einde van de dag op 0,2793 dollar. 'Wij dachten eerst dat de scherpe koersval het gevolg was van een dalende goudprijs, maar al snel bleek het een reactie te zijn op de uitspraken van Mandela', aldus een handelaar op de beursvloer. De gehandhaafde ANC-plannen voor nationalisaties hebben geleid tot veel speculatie, zodat de koersen ook de komende dagen waarschijnlijk instabiel zullen blijven.

Binnen het ANC lijkt het laatste woord over nationalisaties nog niet te zijn gevallen. Joe Slovo, de leider van de Zuidafrikaanse communistische partij (SACP) die een nauwe bondgenoot is van het ANC, verklaarde gisteren dat 'nationalisatie geen heilige koe is'. Volgens Slovo moet dit thema onderwerp van discussie zijn en heeft een herverdeling van het land, dat voor 85 procent in handen is van de blanken, een hogere prioriteit. Dit verschil van interpretatie in het ANC zou volgens waarnemers op de beurs de koersen voorlopig negatief beinvloeden. 'Ik denk dat de regering en het bedrijfsleven grotere spoed zetten achter de plannen voor privatisering om het ANC voor een voldongen feit te stellen', zo meende een waarnemer op de beurs.