Uitzinnig Soweto wacht op zijn leider

SOWETO, 12 februari - In Nelson Mandela's woonplaats Soweto barstte gisteren na zijn vrijlating een wild feestgedruis los. Tienduizenden mensen stroomden dansend en zingend door de straten van Zuid-Afrika's grootste zwarte woonoord. Enorme menigten renden juichend door de straten, zwaaiend met de zwart-geel-groene ANC-vlag onder het dansen van de revolutie-dans, de 'toyi-toyi'. Auto's toeterden onophoudelijk en mensen hingen uit de ramen van bussen en bustaxi's, schreeuwden 'Viva Mandela' en brachten met geheven vuist de black power-groet. Op de daken van sommige bussen werd gedanst. Uitzinnige jongeren sprongen op de motorkappen, kofferdeksels en daken van auto's of forceerden de portieren en drongen naar binnen, zodat het gewone verkeer veranderde in een feestende optocht. Mensen staken hun handen door portierraampjes en grepen de handen van de inzittenden. Vijfentwintig mensen bevonden zich op een goed moment in en op mijn bescheiden auto, die ik door de carnavalstaferelen trachtte te loodsen.

Soortgelijke taferelen speelden zich af in andere zwarte woonoorden langs de goudmijnen van Witwatersrand ten oosten en westen van Johannesburg, Zuid-Afrika's dichtst bevolkte streek. Volgens sommige schattingen bedroeg het totale aantal mensen dat op straat feestvierde meer dan een miljoen. Groepen mensen dansten door het centrum en sommige buitenwijken van Johannesburg, maar er werden geen gewelddadigheden gemeld.

Dit alles wekt de verwachting dat er onbeheersbaar grote menigten de straat op zullen gaan als Mandela later vandaag hierheen komt om officieel te worden ingehaald, en de organiserende comites zijn duidelijk bezorgd.

Een teken aan de wand was een incident op zaterdagavond in deze noordelijke provincie Transvaal, een bolwerk van blank extremisme, waarbij een blanke man een schot loste op een groep zwarten die in Johannesburg op straat dansten na de aankondiging Mandela's vrijlating. Een van hen werd ernstig gewond.

De feestelijkheden in Soweto begonnen toen zo'n 35.000 mensen zich opeenpakten in het kleine Jabulani-stadion. Er heerste in het stadion een sfeer van gespannen opwinding. De menigte zong ANC-liederen, scandeerde ANC-leuzen, zwaaide met ANC-vlaggen en luisterde naar vurige toespraken van activisten die zeiden dat de bevrijding van de apartheid op handen was. 'Als Nelson Mandela in Johannesburg aankomt, zullen we eisen dat de macht aan de meerderheid wordt overgedragen, ' deelde Curtis Nkondo, een leider van het Verenigd Democratisch Front (UDF) de uitzinnig juichende menigte mee. Een jongerenleider, Ephraim Nkwe, ging nog verder: 'Nelson Mandela zal ons voorgaan in de slag en ons duidelijke, onherroepelijke orders geven, ' donderde hij.

Maar de massa bleef, hoewel opgewonden, vriendelijk en ordelijk. Om drie uur, de tijd waarop Mandela officieel zou worden vrijgelaten, hoewel hij uiteindelijk pas vijf kwartier later de gevangenis uitkwam, zong de menigte staande het ontroerende ANC-lied Nkosi Sikelel' Afrika - God zegene Afrika.

Niet ver van het stadion verzamelden zich zo'n 5.000 mensen bij Mandela's huis, waar hij vannacht voor het eerst sinds 28 jaar zal slapen. Al vroeg begon zich een menigte te vormen. Men danste en zong, plakte ANC-posters op een muur om het huis, en een groep jongeren schilderde de gevel van Mandela's garage in de ANC-kleuren.

Een stoet vrachtauto's en caravans van televisiestations over de hele wereld is al meer dan een week geleden rondom het huis geparkeerd om Mandela bij zijn thuiskomst vanuit zo gunstig mogelijke posities te kunnen filmen.

In sommige wagens stonden tv-toestellen die in verbinding stonden met eigen verslaggevers bij de Victor Verster-gevangenis. Omstanders die naar binnen gluurden, zagen om precies 16.16 plaatselijke tijd hun leider de poort uit wandelen, hand in hand met zijn vrouw Winnie, en barstten in vreugde uit.

Hoe komt het toch dat deze man zo'n indruk maakt, zelfs op de mensen die hem zo lang hebben gekweld? Volgens Bizos komt het door zijn indrukwekkend gevoel voor waardigheid. 'Hij windt zich nooit op en is altijd voorkomend', aldus de advocaat, 'en hij straalt een groot zelfvertrouwen uit' - iets waar het bij veel zwarten in Zuid-Afrika, generaties lang gekleineerd, aan ontbreekt. Sommigen zijn van oordeel dat Mandela's zelfvertrouwen gedeeltelijk het gevolg is van zijn opvoeding als lid van de koninklijke familie van zijn stam, waardoor hij niet belast raakte met de emotionele en intellectuele kluisters van het tweederangs burgerschap.

    • Allister Sparks