Swingend op weg naar het Mandelaplein

AMSTERDAM, 12 febr. - Het gebeier van de klokken komt nauwelijks boven de muziek uit. Op de Dam in Amsterdam spelen al vanaf vijf uur verscheidene bandjes ter gelegenheid van de vrijlating van Nelson Mandela. Mensen zwaaien met de vlag van het ANC, twee jongens doen goede zaken: een T-shirt met daarop Mandela kost fl.12,50, 'we hebben geen wisselgeld'.

Er worden papieren mutsen met 'Mandela' erop uitgedeeld, overal duiken paraplu's op in de kleuren van het Afrikaanse Nationale Congres. Trams zijn voorzien van ANC-vlaggetjes. Wanneer om kwart over zes de stoet zich in beweging zet richting Leidseplein is het aantal mensen fors toegenomen. Vooraan loopt een 'ontiegelijk blije' burgemeester Van Thijn. Naast hem Sietse Bosgra van het Comite Zuidelijk Afrika en Connie Braam, voorzitster van de Anti-apartheidsbeweging Nederland. Er wordt gedanst op de muziek, er wordt gezongen: Free Nelson Mandela. Het lijkt een groot verjaardagsfeest. Groepjes zwarte muzikanten met rasta-kapsels die met de stoet meelopen houden de stemming erin. Een aantal zwarten demonstreert swingend, zoals de mensen in Zuid-Afrika doen. Enkele witte Amsterdammers doen onwennig mee. In de trams die op het Rokin zijn gestrand staan passagiers met een gebalde vuist omhoog dansend achter de ramen. Hun uitingen van vreugde worden buiten met gejuich ontvangen. In de voortdurend groeiende stoet begroeten mensen bekenden die ze sinds de grote demonstraties tegen de kruisraketten niet meer hebben ontmoet. Er zijn veel ouderen, sommigen herinneren zich dat ze in 1960 demonstreerden tegen het bloedbad in Sharpeville en in 1964 tegen de veroordeling tot levenslang van de man wiens vrijlating ze vandaag vieren.

Toch is er niet alleen vreugde. Menig spandoek maakt duidelijk dat met de vrijlating van Mandela pas de eerste stap is gezet. 'Vandaag Mandela, morgen Zuid-Afrika'.

Als de demonstratie na ruim een uur via Rokin, Vijzelstraat en Weteringschans op het Leidseplein arriveert, staat het daar al vol met mensen. De nieuwe naam van het plein, Nelson Mandelaplein, is niet tot ieders genoegen. Boven een cafe blijft het bordje Marco van Bastenplein hangen.

De massa strekt zich uit tot op het Kleine Gartmanplantsoen en de Weteringschans voor Paradiso. Op het plein heerst aanvankelijk verwarring over de vraag van waar gesproken zal worden. De bedoeling is vanaf het balkon van de Stadsschouwburg, maar de geluidsinstallatie ontbreekt.

De sprekers verzamelen zich uiteindelijk bij de geluidswagen die midden op het plein is vastgelopen. Allemaal uiten zij hun blijdschap over de vrijlating van Mandela maar wijzen er tevens op dat er meer moet gebeuren wil er sprake kunnen zijn van een werkelijk vrij Zuid-Afrika. ANC-vertegenwoordiger Kumar Sanjay: 'De noodtoestand bestaat nog steeds, er zijn weer mensen gedood. Zuid-Afrika en de apartheid vormen een bedreiging voor de internationale vrede'.

Volgens de voorzitter van het Welkom Mandela-comite, professor B. Goudzwaard, is de vrijlating van Mandela het begin van de vrijlating van een heel volk 'dat nu nog te maken heeft met de apartheidswetten'. Burgemeester Van Thijn, die hoogstpersoonlijk tot de demonstratie had opgeroepen, laat zich niet afleiden door een groepje 'bekende' actievoerders dat hem met spreekkoren 'Actie nu!, Actie nu!' het spreken onmogelijk probeert te maken. Van Thijn is daar aan gewend en alsof er niets aan de hand is begroet hij de feestvierders met de woorden: 'Hier hebben we 27 jaar op gewacht. Vandaag is het zover. We staan hier uit solidariteit met een groot leider, die 27 jaar vernederd is voor zijn ideaal, namelijk gelijkheid voor alle mensen'.

Als Van Thijn het Leidseplein plechtig omdoopt tot Nelson Mandelaplein - een tijdelijke maatregel - gaan zijn woorden verloren in aanzwellend gejuich. Aan het bordes van de Stadsschouwburg hangt reeds een groot spandoek met de tekst 'Nelson Mandelaplein'. Het Welkom Mandela-comite organiseert zaterdag een groots feest ter ere van de vrijgelaten ANC-leider.