'Sancties tegen Zuid-Afrika geleidelijk weg'

DEN HAAG, 12 FEBR. - Nederland is voorstander van het geleidelijk opheffen van EG-sancties tegen Zuid-Afrika. Dat heeft een woordvoerder van Buitenlandse Zaken gisteren gezegd.

Minister Van den Broek van buitenlandse zaken zei zeer verheugd te zijn over de vrijlating van Nelson Mandela. Van den Broek wil de positieve stappen van het blanke minderheidsbewind in Zuid-Afrika aanmoedigen maar liet daarop volgen dat het uiteindelijke doel opheffing van apartheid moet zijn. Hij prees president De Klerk om zijn politieke moed.

De EG besloot in 1986 tot een invoerverbod voor ijzer, staal en gouden munten uit Zuid-Afrika. Ook werd een verbod op nieuwe investeringen afgekondigd. Een kolenboycot stuitte op veel verzet binnen de EG. Vooral het Verenigd Koninkrijk maakte bezwaren.

Het verbod op investeringen wordt per land geregeld. De behandeling van een wetsontwerp dat Nederlandse bedrijven of dochterondernemingen verbiedt nieuwe investeringen in Zuid-Afrika te doen, werd vorige week in de Tweede Kamer uitgesteld. Het was een gebaar van goede wil van de Kamer naar de Zuidafrikaanse regering na de aankondiging dat Nelson Mandela zou worden vrijgelaten.

Het Nederlands bedrijfsleven 'is gelukkig dat de Zuidafrikaanse regering Mandela heeft vrijgelaten en zo over haar eigen schaduw is heengestapt', aldus mr. J. Goris, woordvoerder van het Nederlands Christelijk Werkgeversverbond (NCW), die mede namens het Verbond van Nederlandse Ondernemingen (VNO) sprak. Het bedrijfsleven wil dat de Kamer de behandeling van het investeringsverbod staakt. Vanaf het begin hebben de werkgevers principiele bezwaren gehad tegen het wetsontwerp. De Belgische regering, aldus Goris, eveneens lid van de EG, heeft volstaan met een briefje aan de werkgeversorganisaties waarin deze op de hoogte werden gesteld van het EG-besluit. Een wetsontwerp is daar nooit op tafel gekomen. Het Nederlands bedrijfsleven heeft er volgens Goris wel begrip voor dat sancties geleidelijk worden afgeschaft om zo een zekere druk op de Zuidafrikaanse regering te houden.

Fractieleider J. Voorhoeve van de VVD meent dat Zuidafrikaanse ambtenaren gemakkelijker een visum voor Nederland moeten krijgen. Minister Van den Broek stelde vorige week woensdag de Tweede Kamer een versoepeling van de visumregeling in het vooruitzicht. CDA-fractievoorzitter Brinkman vroeg president De Klerk ook de noodtoestand op te heffen. 'Bij voortgaande stappen, gericht op de afschaffing van de apartheid, zal de Nederlandse regering conform het regeerakkoord in overleg met de EG-partners moeten gaan werken in de richting van geleidelijke normalisatie van betrekkingen met Zuid-Afrika', aldus Brinkman.

Een delegatie van de Socialistische Internationale zal Zuid-Afrika bezoeken om een dialoog tot stand te brengen, zo kondigde minister Kok van Financien zaterdag aan. Die dialoog moet doorgaan tot we Zuid-Afrika kunnen begroeten in de internationale democratie, aldus Kok.

Een meerderheid van de Tweede Kamer vindt dat de LOTA (Lagere Overheden tegen Apartheid) haar acties moet staken. De LOTA heeft de vrijgelaten Nelson Mandela gevraagd hoe hij tegenover economische sancties staat en welke rol hij weggelegd ziet voor Lagere Overheden tegen Apartheid.