Bouwvakker heeft weinig zin in staking om korter werken

ROTTERDAM, 12 febr. - De bouwbonden zullen de komende week heel wat 'peptalk' nodig hebben om hun leden van de steigers te krijgen. Hoewel de wrevel over het uitblijven van een nieuwe CAO 'groot' is, kan niet worden gezegd dat de bouwvakkers veel trek hebben in langdurige stakingen voor de 36-urige werkweek. 'Een bouwvakker heeft liever centen in de knip dan een kortere werkweek', hield kaderlid Jo Geelen de districtsbestuurders van de twee bouwbonden zaterdag voor op regionale bijeenkomst in Utrecht. Ook op de negen andere vakbondsvergaderingen in het land klonk twijfel aan de 'actiebereidheid' onder de bouwvakkers. Verdergaande arbeidstijdverkorting is prima, maar de bonden moeten ten minste even veel nadruk leggen op de materiele kant van de CAO. De bouwvak lijkt vooral geinteresseerd in koopkracht. 'De looneis van drie procent is al aan de lage kant', klonk het hier en daar zuur. De bouwwerkgevers hebben tot morgenmiddag 15.00 uur de tijd te reageren op het ultimatum van de vakbonden. Als de aannemers het laten afweten, zullen van woensdag af stakingen voor onbepaalde tijd uitbreken. De bouwbonden hebben zaterdag op de regionale actiebijeenkomsten, die bezocht werden door 1.600 kaderleden, geconcludeerd dat de achterban 'het getreuzel' van de werkgevers zat is.

De onderhandelingen over een nieuwe CAO voor de 220.000 bouwvakkers liepen in december vorig jaar vast omdat de partijen het niet eens konden worden over de 36-uren eis. Onafhankelijk voorzitter van het bouwoverleg J. Lammers stelde vervolgens voor eerst het obstakel van de 36 uur uit de weg te ruimen voordat de andere CAO-paragrafen aan de orde komen. De bouwbonden worstelen nu met het probleem dat het meest omstreden thema in de onderhandelingen niet de hoogste prioriteit bij de leden heeft. 'Over de andere dertig eisen is nog geen woord gevallen, ' zei een CNV-kaderlid op een bijeenkomst in het Overijsselse Marienheem. Ook daar bleek dat veel vakbondsleden van mening zijn dat de bonden de ATV-eis te veel gewicht toekennen.

De voorlichtingsdiensten van de bouwbonden hadden voor alle inleiders op de regionale bijeenkomsten een standaard-toespraak opgesteld, waarin een helder vijandbeeld werd geschetst. Over de bouwondernemers: 'Hun hele doen en laten straalt een mateloze superioriteit uit. Een ongelooflijke arrogantie. Een hoogmoed die geen grenzen kent', klonk het op tien plaatsen tegelijk.

De vlam sloeg niet echt over. 'We zien de collega's nog niet de straat op gaan voor ATV per uur', riepen de sceptici. In ruil voor de invoering van de 36 uur in de tweede helft van 1991 zijn de bonden bereid aan een soepele vormgeving daarvan mee te werken. Ook ATV per uur is bespreekbaar. Het vakbondskader vreest echter misbruik door de werkgevers.

CNV-kaderlid Krommendijk, timmerman, verhaalde in Marienheem: 'Ik was laatst op een bedrijf met ongeveer honderd mensen, onder wie veel vakbondsleden. De bedrijfsleider had contant geld in een envelop voor alle ATV-dagen. Slechts vier mensen hebben de envelop geweigerd.' Volgens CNV'er B. Meijerink, metselaar, is de 36-urige werkweek te ver naar voren geschoven. 'Andere eisen, zoals aanpak van de arbeidsomstandigheden en de grotere werkdruk, zijn veel belangrijker. Werkgevers gebruiken de 36-urige werkweek om de discussie over die punten op de lange baan te schuiven. Ze weten dat de animo onder de jongens om te staken voor ATV alleen niet groot is.' Maar, zei Meijerink: 'Natuurlijk moet zo'n werkweek er komen. Bouwvakkers - de meesten wonen in het oosten - maken namelijk veel te veel uren door de lange reistijden. ATV kan dit verlichten.' De vakbondsleiding wijst erop dat de 36-urige werkweek in verscheidene aan de bouw verwante sectoren al is ingevoerd: schilders- en stucadoorsbedrijf, natuursteenbewerkers, baggerbedrijf en woningcorporaties. Ook in bij voorbeeld de zuivelindustrie, de agrarische en de grafische sector kennen de werknemers al een 36-urige werkweek.

Terwijl voorheen het accent bij ATV op het creeren van werkgelegenheid lag, zien de vakbonden de kortere werkweek nu vooral ook als een verbetering van arbeidsvoorwaarden. 'Voor de noodzakelijke ontspanning na de geleverde inspanningen', want 'veel bouwvakkers halen de VUT niet'. De werkgevers sluiten waarschijnlijk morgen hun interne beraad af over invoering van de 36-urige werkweek. Daarna kan het tot krachtmeting komen tussen vakbonden en werkgevers, waarbij de mobilisatiekracht van de bonden op de proef zal worden gesteld. Niettemin hield actie-coordinator Arthur Bargerbos zaterdag in Utrecht de moed er in. 'Het zou een utopie zijn', vatte hij de discussie samen, 'Als ons eisenpakket door al de 200.000 bouwvakkers gedragen zou worden. Natuurlijk zijn er vandaag kritische, opbouwende vragen gesteld. Negatieve opmerkingen heb ik niet gehoord.'