Intifadah wordt steeds meer erkend als politiek probleem

TEL AVIV, 10 febr. - De intifadah, de Palestijnse volksopstand, heeft als gevolg van de overweldigende gebeurtenissen in Oost-Europa en in de Sovjet-Unie weliswaar flink aan nieuwswaardigheid maar aanzienlijk minder aan stootkracht ingeboet.

De routine van de intifadah is al maanden in Israel geen voorpaginanieuws meer. Niettemin houdt zij de Israelische maatschappij onder zware druk. Nu de kostbare immigratie van Russische joden steeds meer geld kost beklaagt minister van financien Shimon Peres zich over de kapitalen die hij voor de bestrijding van de Palestijnse opstand op tafel moet leggen. Dienstplichtigen en de meer dan twee maanden per jaar dienende reservisten vervullen vaak met toenemende tegenzin ondankbare politietaken in de bezette gebieden.

Met de veroordeling van deze week van een voor reservedienst opgeroepen majoor tot 25 dagen eenzame opsluiting wegens zijn weigering in bezet gebied te dienen is het aantal militairen dat sedert het uitbreken van de intifadah in december 1987 de consequenties van deze principiele opstelling heeft aanvaard tot honderd gestegen. Toch heeft Israel leren leven met de intifadah, ondanks dergelijke uitingen van protest en kritiek van een klein links segment in de samenleving op de harde militaire repressie van de Palestijnse volksopstand. De tijd dat de intifadah het Israelische zelfvertrouwen aantastte is dan ook voorbij. Het betrekkelijk lage Israelische verliescijfer - 8 doden en 1.772 gewonden in 26 maanden - draagt daartoe bij. Israeliers maken zich meer zorgen over de verder oplopende werkloosheid.

Politiek probleem

De intifadah wordt echter in steeds bredere kring - ook in Likud-gelederen - als een politiek probleem gedefinieerd waarvoor geen militaire oplossing is. De minister van handel en industrie, reserve-generaal Ariel Sharon (minister van defensie tijdens de Libanese oorlog), is een van de weinige overgebleven invloedrijke Israelische persoonlijkheden die het tegendeel beweren. Gisteren nog zei hij dat de intifadah binnen een jaar met militaire middelen kan worden onderdrukt.

Likud-politici zoals de burgemeesters van Tel Aviv en Herzliya, die aanvoelen wat er in de Israelische samenleving leeft - ook in religieuze kringen, hebben zich in weerwil van deze consequente stellingneming van partijgenoot Sharon uitgesproken voor overleg met de PLO. Voor hun carrieres zijn de rechtstreeks door de stedelingen gekozen Shlomo Lahat en Eli Landau (een boezemvriend van Sharon) aanzienlijk minder afhankelijk van het Likud-partijapparaat dan ministers en Knesset-leden die het anti-PLO-partijdogma hoog moeten houden. Zij verliezen hun baan niet als ze hun mening uitspreken.

Na de van de PLO-leider Arafat afgedwongen erkenning van de staat Israel is het opschuiven van de Israelische publieke opinie en de joodse opinie in de VS naar een politieke dialoog met de Palestijnen het belangrijkste succes waarop de intifadah kan bogen. Reeksen opiniepeilingen wijzen uit dat ongeveer de helft van de Israeliers bereid is met de PLO over een politieke oplossing te onderhandelen die Israels veiligheid garandeert. Dat is ook de uitkomst van een vandaag gepubliceerd opinieonderzoek onder het Amerikaanse joodse leiderschap. Volgens dit door het Israel Diaspora Instituut uitgevoerde onderzoek onder 780 Amerikaanse joodse leiders is 78 procent voor 'vrede tegen land' en 73 procent voor onderhandelingen met de PLO. Het grote conflict binnen Likud over de vraag met welke Palestijnen moet worden onderhandeld over het van Israel afgedwongen plan voor verkiezingen in de bezette gebieden (het vredesvoorstel van vorig jaar mei) illustreert de invloed van de intifadah op de Israelische politiek.

Hoge prijs

Het Palestijnse volk betaalt daarvoor dagelijks een hoge prijs. Het aantal Palestijnse doden als gevolg van militaire acties is volgens het Israelische leger tot 5 februari dit jaar tot 557 gestegen. Palestijnse bronnen maken tot dezelfde datum melding van 856 doden. Ook interne Palestijnse twisten en campagnes tegen 'collaborateurs' eisen een hoge tol. Tot 31 januari dit jaar werden volgens de Israelische legerwoordvoerder 154 Palestijnen door Palestijnen vermoord. Een verder zakkende levensstandaard, sluiting van de universiteiten, uitgaansverboden, collectieve straffen - met als nieuwste maatregel het dichtmetselen van kamers in huizen waarvan bewoners (kinderen) stenen hebben gegooid - wegbarricades en uitputtende administratieve drukmiddelen vergen enorm veel van het Palestijnse uithoudingsvermogen. Maar zoals de Israeliers met de intifadah leren leven, dat wil zeggen het effect ervan op de dagelijkse routine tot een aanvaardbaar minimum hebben weten terug te brengen, is de intifadah voor de Palestijnen in de bezette gebieden een manier van leven geworden.

De intifadah is in 26 maanden uitgegroeid tot de totale mobilisatie van de Palestijnse maatschappij voor een politiek doel. Israel heeft daarop nog geen antwoord gevonden, hoewel er krachten aan het werk zijn die de Palestijnse realiteit met werkelijkheidszin tegemoet willen treden. 'Het zal een grote tragedie zijn als Israel de realiteit erkent als realisten aan Palestijnse zijde door extremisten in onze maatschappij zijn weggevaagd. Daarom is de tijdsfactor van zo'n groot belang', zei een Palestijn die wordt genoemd als een van de leden van de Palestijnse delegatie waarmee Israel over de verkiezingen in de bezette gebieden zou moeten onderhandelen.

    • Salomon Bouman