Duitsland beleeft bijzondere dagen

BONN, 10 febr. - De historische dagen vallen al maanden als druppels water in een lange Duitse voorjaarsregen. Vandaag zorgt het bezoek van kanselier Kohl en minister van buitenlandse zaken Genscher aan Moskou voor zo'n historische dag.

Maar ook gisteren was er een bijzondere Duitse dag te beleven. Eerst, rond twee uur, was de DDR even, volgens achtergrondinformatie in Bonn, nagenoeg failliet. Een uur later volgden openbare en vierkante ontkenningen uit Oost-Berlijn. Weer een uur later deelde de regering in Bonn officieel mee dat bij alle nood in de DDR er toch geen sprake van is dat het land op korte termijn niet meer aan zijn betalingsverplichtingen zou kunnen voldoen. Pijnlijk.

In een dik kader in de nationale kleuren zwart-rood-goud, en tussen foto's van Helmut Kohl en Michail Gorbatsjov was de Bildzeitung gisterochtend de dag op de voorpagina nog begonnen met koppen als: Betet! (in rood), Morgen machen sie Deutschland (in zwart). Het Westduitse boulevard- en miljoenenblad, dat ondanks zijn erkende blote-damesspecialiteiten Kohls christen-democraten nogal is toegedaan, meldde het 'bliksembezoek' dat de kanselier vandaag aan Moskou brengt. De bondsregering mag dan hebben aangekondigd dat het vandaag in Moskou niet om onderhandelingen gaat maar om toelichting van standpunten en bedoelingen, voor heel veel Duitsers is het bezoek al bij voorbaat historisch.

De Bildzeitung heeft voor zulke stemmingen een goede neus. Zij liet de vergelijking met de Moskouse missie van 35 jaar geleden van kanselier Konrad Adenauer, die toen de resterende Duitse krijgsgevangenen 'mee terugbracht', niet ontbreken. Want: 'Kohl staat voor de grootste en zwaarste taak van zijn leven.'

Daarnaast een rood-zwart-goud vignet in kalendervorm waarop het onder de DDR-verkiezingsdatum 18 maart heet: Noch 37 Tage bis zur Freiheits-Wahl. In een vervolg op pagina zes wordt voor de eerste en enige keer gemeld dat de kanselier vandaag 'door minister van buitenlandse zaken Genscher wordt begeleid'.

Pag.5: Vervolg

Hoe zo'n voor Kohl aangename miljoenenvoudige Westduitse reveille tot stand komt, is een apart verhaal, dat zich eerder laat raden dan beschrijven. Feit is dat gisterochtend politieke journalisten in Bonn een telefonische uitnodiging kregen voor een achtergrondgesprek met 'hoge regeringsvertegenwoordigers'.

Usance bij zo'n gesprek is dat de informatie mag worden gebruikt, maar de leveranciers ervan niet bij naam worden genoemd. De regeringswoordvoerders kwamen uit Kohls directe omgeving. Een hoge adviseur uit zijn kanselarij bood informatie over de Moskouse reis. Met met hier en daar een flinke scheut public relations voor de CDU-kanselier als eerste voortrekker in de Duits-Duitse politiek (voor de FDP'er Genscher, al werd dat zo niet gezegd). Het ging dus over Kohls frequente contacten met Washington, Moskou, Parijs, Londen en andere hoofdsteden over de Duitse kwestie. Over aanstaande bezoeken bij Bush (in Camp David), mevrouw Thatcher (maart) en Mitterrand.

En over het feit dat de kanselier vorig jaar november in zijn tien-puntenplan al had gepleit voor een Europees CVSE-kader (nu wordt zo'n extra, in Oost en West aanvaarde CVSE-bijeenkomst, later dit jaar, vooral als succes van Genscher gevierd). Dat hij als eerste, in een interview met de Washington Post, had geopperd om de Oostduitse verkiezingen niet op 6 mei maar eerder te houden (het werd 18 maart). Enzovoort. Kortom, de adviseur vertoonde het type wervend werk dat 's ochtends al ruimschoots in Bild te vinden was geweest. Dat leidde tot irritatie onder de circa honderd journalisten, wat bleek uit hun vragen.

Er kwamen enkele toegiften. Bijvoorbeeld over snel toenemend gezagsverlies in de DDR, nog maar gebrekkig functionerende of zelfs afwezige overheidsdiensten, economische nood, een dreigende chaos, de mogelijkheid dat de verkiezingen er wellicht nogmaals vervroegd moeten worden. En over de mogelijkheid dat de DDR binnen enkele dagen wellicht niet meer aan haar verplichtingen zou kunnen voldoen, wat de Bondsrepubliek dan tot acute betalingsbalanssteun zou kunnen dwingen. 'Wie zou dat anders moeten doen? De Sovjet-Unie kan het niet, die beperkt nu al haar energie- en grondstoffenleveranties aan Oost-Europa. We gaan juist in Moskou een eerder aanbod tot economische hulp bekrachtigen. Die kan, in overleg met de EG, binnen zes weken tot stand komen'.

Het pessimisme over de solvabiliteit van de DDR stamde niet alleen uit Westduitse bron, zo werd verzekerd. Deze week had Bundesbank-president Pohl in Oost-Berlijn niet anders gehoord. En premier Modrow had zich vorig weekeinde, en marge van het Economisch wereldforum in Davos, tegenover kanselier Kohl net zo uitgelaten. Zoals vice-premier De Maiziere van de Oost-CDU dat had gedaan.

Maar toen waren eerste journalisten al naar de telefoon gesneld om het nieuws door te bellen over een aanstand Oostduits bankroet. Nieuws dat voor enige wonderlijke Duits-Duitse uren zou zorgen. Binnen een uur ontkende DDR-regeringswoordvoerder Meyer namens premier Modrow en Volkskammerpresident Maleuda alle berichten uit Bonn over een aanstaand Oostduits faillissement of nogmaals vervroegde verkiezingen als 'onzinnig' en 'onserieus'.

Vervolgens meldde tegen vier uur voorlichtingsminister Klein namens de bondsregering officieel dat zulke berichten absoluut onjuist waren geweest. Een vrijdag als pijnlijke ouverture voor een historische dag in Moskou werd het zo. Wellicht was het ook de korte geschiedenis van een ondoordachte poging om de Russische gastheren een boodschap vooraf te sturen over de Oostduitse noodtoestand en daarmee over de noodzaak van snelle Duitse eenheid. Genscher was kwaad gisteravond. Hij zei niet op wie, maar misschien was hij wel kwaad op Kohl, zijn reisgenoot vandaag.

    • J. M. Bik