Duitse kwestie centraal in Moskou

BONN, 10 febr. - De precaire toestand der DDR, de Sovjet-Duitse betrekkingen en Duitse eenheid als deel van Europese eenheid. Dat zijn volgens regeringskringen in Bonn de drie hoofdthema's die kanselier Kohl en minister van buitenlandse zaken Genscher vandaag in Moskou willen bespreken. Sovjet-leider Gorbatsjov had Kohl vorige week vrijdag voor vandaag uitgenodigd, dat wil zeggen nog voor deze week de volgens velen cruciale vergadering van het Centraal Comite van de communistische partij begon.

Kohl en Genscher gaan niet met Gorbatsjov en minister Sjevardnadze (buitenlandse zaken) onderhandelen, maar hun standpunten en bedoelingen toelichten in de hoop dat het later dit jaar tot vervolggesprekken komt. Zij willen hun gastheren ervan overtuigen dat de economische en politieke situatie in de DDR ernstiger is dan in Moskou of elders wordt gedacht. Zowel de Sovjet-Unie als de Bondsrepubliek zou eigenlijk meer tijd wensen in de Duitse kwestie; zij hebben wat dat betreft een gemeenschappelijk belang. Maar, zo werd gisteren in regeringskringen in Bonn gezegd, de snelle Duits-Duitse ontwikkelingen maken dat onmogelijk. De grote voortgaande uittocht van DDR-burgers naar de Bondsrepubliek (circa 70.000 sinds 1 januari) maakt de deze week aangeboden snelle Duits-Duitse monetaire en economische unie nodig. Genscher, gisteren eerst in Dresden present bij een vergadering van de liberale Oostduitse blokpartij LDPD en 's avonds uit Bonn via beide grote Duitse televisienetten geinterviewd, erkende dat deze unie een voorschot is op Duitse eenheid. Maar hij noemde haar onmisbaar voor stabilisering van de DDR. Kohl en Genscher hopen in Moskou uit te leggen dat het Kremlin via de DDR een bijdrage aan de stabiliteit in Europa kan leveren. Genscher: 'We willen in Moskou duidelijk maken dat het ons gaat om aanvaardbare randvoorwaarden waarbinnen de mensen in de DDR een keuze voor Duitse eenheid kunnen maken, het gaat om het vinden van een internationale structuur bij wat van onderop in Duitsland gaande is.' Genscher acht de veiligheid van Europa en de veiligheidsbelangen van de Sovjet-Unie 'het kernprobleem'.

De Sovjet-Unie heeft hier in feite nog geen enkele optie echt met een veto getroffen. Het is kenmerkend dat een voorstel om een verenigd Duitsland militair neutraal te maken van DDR-premier Modrow kwam, zei een regeringsadviseur gisteren in Bonn. Wederzijdse wapenbeperking, Europese ordening (in het CVSE-proces) en economische samenwerking moeten volgens de bondsregering een drieluik vormen. Tot economische samenwerking in Europa kan ook de komende economische conferentie in Bonn (volgende maand) bijdragen, meent zij.

Genscher veroordeelde kortstondige, later ingetrokken berichten van Westduitse regeringswoordvoerders uit de omgeving van kanselier Kohl, namelijk dat de DDR binnenkort niet meer aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen, daarentegen als 'destabilierend'. Ondanks de officiele ontkenningen uit Oost-Berlijn van gisteren, zou DDR-vice-premier De Maiziere (Oost-CDU) vanmorgen in een interview met een Westduitse krant zeggen dat minister-president Modrow volgende week 'met compleet lege zakken' op bezoek komt in Bonn. Hij zou daaraan toevoegen dat het niet zoveel uitmaakt of de DDR nu deze of volgende week insolvabel blijkt.

De Bondsrepubliek is bereid om in overleg met de Europese Gemeenschap op korte termijn, zonodig binnen zes weken, de Sovjet-Unie economische hulp te bieden, desgewenst op grotere schaal dan eerder is toegezegd (juni '89 bij het bezoek van Gorbatsjov aan Bonn). Gisteren heette het in regeringskring echter dat de Sovjet-opnamecapaciteit van kredieten beperkt blijkt. Van een krediet van 3 miljard mark tot eind '89 is bijvoorbeeld 500 miljoen ongebruikt gebleven.