Anti-verzuimbeleid levert kapitalen op

RIJSWIJK, 10 febr. - Hoog ziekteverzuim in een bedrijf is grotendeels te wijten aan slecht leiderschap. Werkgevers kunnen dus persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor hoog ziekteverzuim. Ze moeten zelf maar opdraaien voor een deel van de extra kosten.

Dat is het uitgangspunt van de proef die de Bedrijfsvereniging voor de metaalnijverheid dit jaar begint met het terugdringen van ziekteverzuim, een proef die moet leiden tot een anti-verzuimbeleid voor de hele branche. Zo'n aanpak kan 'echt kapitalen' aan besparingen opleveren, zegt mr. drs. C. O. W. Dubbelman, werkgeversvoorzitter van de bedrijfsvereniging en secretaris sociale en juridische zaken van de Vereniging van Nederlandse Installatiebedrijven.

Bestuurder T. Hagen van de Industriebond FNV verwacht dat de ziekteverzuim-bestrijding in de Metaalnijverheid navolging zal krijgen in andere branches.

Een van de onderdelen van het beleid in de Metaalnijverheid zal zijn, dat bedrijven met een laag ziekteverzuim worden beloond en bedrijven met een hoog ziekteverzuim worden gestraft, vertelt adviseur drs. D. W. Izaks. Firma's met een hoog ziekteverzuim zullen een procent meer premie moeten betalen dan het branchegemiddelde, dus bij voorbeeld geen 9 maar 10 procent. De premie van hun tegenvoeters zal een procent lager liggen dan het brancheniveau, dus niet op 9 maar op 8 procent.

Izaks zelf zou graag zien dat het premieverschil tussen 'goeden' en 'kwaden' groter wordt dan die twee procent. Maar hij zegt dat de organisaties van werknemers en werkgevers voorlopig de voorkeur lijken te geven aan 'een voorzichtige premiedifferentiatie'. Dat wordt door vakbondsman T. Hagen onmiddellijk beaamd. Volgens hem zouden al te drastische premie-aanpassingen 'een aantal bedrijven in financiele problemen kunnen brengen'. Maar Izaks vindt dat het verschil in de toekomst 'wel mag worden aangescherpt'.

Vooroordelen

Zowel bij proef als bij branchebeleid wordt ervan uitgegaan, dat een hoog ziekteverzuim meestal aan slechte leiding van de onderneming is te wijten. Die samenhang bleek uit een onderzoek dat het afgelopen jaar in opdracht van de bedrijfsvereniging werd uitgevoerd. Daarbij werden honderd bedrijven met een hoog ziekteverzuim vergeleken met honderd gelijksoortige bedrijven, die zich konden koesteren in een laag ziekteverzuim.

Volgens werkgevers-vertegenwoordiger Dubbelman, bijgevallen door vakbondsman Hagen, zijn de uitkomsten van het onderzoek volledig in strijd met twee wijdverbreide vooropgezette opinies over ziekteverzuim. Allereerst was er het vooroordeel, vooral in vakbondskring, dat slechte arbeidsomstandigheden de belangrijkste, eigenlijk enige oorzaak zijn van hoog ziekteverzuim. Maar uit het onderzoek blijkt, zegt Dubbelman, dat die invloed veel minder groot is dan altijd gedacht was.

Ook het idee uit werkgeversland, dat ziekteverzuim vanzelf wel daalt als werkgevers bij ziekte ook meer pijn voelen in hun portemonnaie, blijkt niet met de feiten te stroken. De hoogte van het ziekteverzuim wordtvoor alles bepaald door de stijl van leidinggeven en, daarmee samenhangend, het sociaal klimaat in de onderneming. Hagen: 'Daarmee is de discussie over ziekteverzuim eindelijk ontdaan van de borrelpraat.' Adviseur Izaks, gevraagd naar de kenmerken van de firma met een laag ziekteverzuim, geeft antwoord via een omweg. Izaks, directeur van Leeuwendaal Advies, bureau voor management en onderzoek, was leider van het onderzoek. En een van de vragen aan werkgevers luidde: 'Heeft u de indruk dat er in uw bedrijf werknemers zijn die ten onrechte verzuimen'? Tot Izaks niet geringe verbijstering bleken er werkgevers te zijn - 'enkele, de uitschieters' - die de helft van de ziekmeldingen als 'onterecht' beschouwden.

Het merendeel vond dat het met het misbruik wel losliep. Maar er was ook nog een groep die heel zeker wist: 'Dat doen mijn mensen niet'. Dat, zegt Izaks, waren juist de ondernemers die het minste met ziekteverzuim hadden te kampen.

Vertrouwen

Een werkgever die zijn mensen vertrouwt, die zich interesseert voor hun wel en wee, die zicht en greep op zijn organisatie heeft, zo'n werkgever hoeft niet beducht te zijn voor een hoog ziekteverzuim, zo leert het onderzoek. Zo'n werkgever zal er ook als vanzelf voor zorgen dat de arbeidsomstandigheden in orde zijn.

Maar Izaks heeft tijdens het onderzoek ook die categorie andere ondernemers gezien: waar 'de bedrijfssituatie volledig uit de hand was gelopen', waar 'wantrouwen heerste', waar 'geen overleg bestond'. Firmaatjes van vijftien mensen, waarvan de directeur niet eens uit zijn hoofd wist te zeggen hoeveel mensen hij in dienst had.

De proef, die de Bedrijfsvereniging voor de metaalnijverheid binnenkort begint bij circa 100 bedrijven, is enerzijds gericht op het financieel stimuleren van een gezond bedrijfsbeleid, van goed leiderschap dat uitmondt in laag ziekteverzuim en dus in lagere kosten voor de hele bedrijfstak. Bedrijven met een ziekteverzuim van minder dan zes procent - dat is de helft lager dan het brancheniveau - hoeven dit jaar niet negen procent Ziektewet-premie te betalen zoals alle andere, maar slechts acht procent.

Tegelijkertijd laat de bedrijfsvereniging alle deelnemende bedrijven, goede en slechte, intensief begeleiden. Zo worden ondermeer instructiebijeenkomsten gehouden waar werkgevers, zegt Izaks, hele praktische tips zullen krijgen. Dat ze het ziekteverzuim behoorlijk moeten registreren bij voorbeeld. Dat ze moeten zorgen voor een goede ziekmeldingsprocedure. En dat belangstelling bij ziekte altijd bijzonder op prijs wordt gesteld. Ook onderwerpen als personeelsoverleg, arbeidsomstandigheden, orde en netheid komen zeker aan bod.

Al deze inspanningen om het ziekteverzuim terug te dringen moeten er uiteindelijk toe leiden, zegt vakbondsman Hagen, dat 'werknemers met meer plezier in de metaalnijverheid werken, dat er op een prettiger manier in het bedrijf met elkaar wordt omgegaan'.

Als die aanpak werkelijk succes heeft, zal ook het financieel voordeel aanzienlijk zijn.

Drie jaar achter elkaar heeft de Bedrijfsvereniging nu al de Ziektewet-premie moeten verhogen. Dat betekent dat de 28.000 bedrijven in de metaalnijverheid, samen goed voor 270.000 mensen, jaarlijks al zo'n een miljard gulden moeten opbrengen om de kosten bij ziekte te dekken, 3700 gulden per personeelslid.

En er zijn aanwijzigingen, zegt Dubbelman, dat de premie volgend jaar opnieuw van negen naar 9,5 procent moet worden verhoogd. Dat zou de bedrijfstak nog eens zo'n 55 miljoen gulden extra kosten. Daarbij vergeleken zijn de kosten van de verzuimbestrijdingsproef - drie tot vierton - niet meer dan kruimelwerk, een investering die zich bij succes in recordtijd terugverdient.

    • Dick Wittenberg