Royal Shakespeare Company: crisis; Londense theaters maandengesloten wegens geldgebrek

LONDEN, 9 febr. - De Royal Shakespeare Company sluit uit geldgebrek het komende winterseizoen haar twee theaters in het Barbican Centre in Londen. De voorstellingen in de Shakespeare-theaters in Stratford-upon-Avon gaan door, maar mondjesmaat. De RSC voorziet een tekort van bijna 3 miljoen pond in april van dit jaar en zegt het risico van een nog verder oplopend verlies niet aan te durven. Sluiting van haar theaters in het Barbican tussen 5 november 1990 en 15 maart 1991 moet een besparing van 1,3 miljoen pond opleveren. Volgens de vertrekkende artistiek leider van het gezelschap, Terry Hands, is de crisis de schuld van de Britse overheid, die subsidiering van dramatische kunst tot een minimum heeft teruggeschroefd. Behalve het RSC verkeren ook de English National Opera en het English National Ballet in moeilijkheden en heeft de Royal Opera een lopend tekort van 3 miljoen pond.

Een in dramatisch zwart geklede Hands greep gisteren een uitverkochte voorstelling van A Clockwork Orange in het Barbican aan om het publiek na afloop te confronteren met het lot van de RSC. Het was een regelrechte imitatie van Sir Peter Hall, die vijf jaar geleden in het National Theatre op een tafel klom om te zeggen dat het Cottesloe Theatre uit geldgebrek dicht moest en dat dat de schuld was van 'Mrs Thatcher en alles waar die voor staat'.

Hands deed een hartstochtelijk beroep op de regering om zich te bezinnen over de subsidiering van toneel. Volgens Hands heeft de RSC gedaan wat de regering verlangt: meer sponsors binnengehaald en beter gebruik gemaakt van haar inkomsten. Maar sinds 1985 heeft de jaarlijkse subsidie de inflatie niet bijgehouden. Ondanks snijden in het aantal acteurs en in het aantal produkties en voorstellingen (van 200 acteurs en 40 produkties in 1987 tot 130 acteurs en 19 produkties in 1990) komt het gezelschap niet meer uit met een omzet van 19 miljoen pond.

Hands sprak niet over het feit dat de crisis van het RSC dieper gaat dan alleen financieel. Er wordt al jaren scherpe kritiek geleverd op de Shakespeare-produkties van de RSC, waarvoor het gezelschap ooit is opgericht. Charles Osborne, toneelrecensent van de The Daily Telegraph, kreeg bijvoorbeeld een stortvloed van bijval toen hij voorstelde de SSS op te richten: 'Save Shakespeare from Stratford'.

Een andere criticus vroeg zich af of het mogelijk was dat de acteurs de tekst misschien zo konden uitspreken, dat je als toehoorder de indruk kreeg dat de spelers die ook zelf begrepen. Aan de andere kant kreeg de RSC wel lof toegezwaaid voor niet-Shakespeare-produkties als Les Miserables. Burgess'A Clockwork Orange is voor alle 35 voorstellingen uitverkocht.

De reputatie van de RSC staat mede op het spel nu Hands heeft aangekondigd te zullen vertrekken. Dezer dagen wordt zijn opvolger benoemd, naar algemeen wordt verwacht niet een van de grootheden uit de Londense toneelwereld, zoals eerder Peter Brook of Trevor Nunn, maar iemand uit de middelmaat.

    • Hieke Jippes