Nieuwe dictatuur is de griekeen te duur

ATHENE, 9 febr. - Griekenland is dezer dagen ontredderd door een staking van het elektriciteitspersoneel die urenlange stroomonderbrekingen veroorzaakte. Uitschakeling van verkeerslichten leidde vooral in Athene tot complete chaos op de kruispunten. Duizenden moesten door de brandweer uit vastgelopen liften worden bevrijd.

Intussen zijn de looneisen grotendeels ingewilligd. Hetzelfde geldt voor die van het havenpersoneel, dat was begonnen aan een permanente staking, onder anderen voor een toelage voor onhygienische arbeid. Er woedden en woeden nog talloze andere arbeidsconflicten - gisteren legden de verkeersleiders van het Atheense vliegveld het werk voor vier uur neer - die gewoonlijk met succes worden bekroond. De overkoepelende Federatie van vakverenigingen bereidt een nieuwe algemene 24-uur-staking voor, later deze maand, ten gunste van een 'nationaal bindende cao'. De 'regering van oecumenische aanvaarding' onder de 85-jarige oud-president van de centrale bank, Xenofon Zolotas, wordt steeds meer een toonbeeld van onmacht. Waar zij het geld voor alle toegezegde toelagen en loonsverbeteringen vandaan moet halen is te enen male onduidelijk. Reeds kost het haar de grootste moeite, elke maand de gewone lonen en pensioenen uit te keren. Voor januari en februari sloot zij daarvoor een, zwaar omstreden, staatslening met 12 procent jaarrente, uitgedrukt in ecu's. Zij haalden daarmee in een minimum van tijd 170 miljard drachme (twee miljard gulden) binnen waarvan 70 procent uit het buitenland kwam.

Voor de lonen en pensioenen van maart en april (op de achtste van die maand zijn er verkiezingen die het eind van deze regering markeren) zal er waarschijnlijk weer zo'n lening moeten worden gesloten, die de nieuwe regering enorm zal belasten. Maar het alternatief is, zo zegt Zolotas duister, 'Cholargos', dat is de Atheense buitenwijk waar het papiergeld wordt vervaardigd. Alle Grieken weten: als men daarop teruggrijpt, stijgt de inflatie, die nu met 15 procent al meer dan een derde van het EG-gemiddelde is, tot 'Turkse niveaus', dat wil zeggen in de richting van 70 procent.

Een andere bron van inkomsten vormen natuurlijk de belastingen. De huidige minister van financien, Souflias, heeft een uitvoerige wet opgesteld die de de belastingontduiking moet bestrijden met allerlei maatregelen, al lang geldend in andere Westerse landen, inclusief de Verenigde Staten. Zo ook de voorgestelde belasting op 'meerwaarde van onroerend goed bij transacties', waar het Griekse publiek steil van achterover is geslagen, net als van Souflias' voornemen, voor het eerst hoge agrarische inkomens aan te slaan.

Kostas Mitsotakis, de leider van de rechtse Nieuwe Democratie, heeft zich namens zijn partij meteen gedistantieerd van dit ontwerp, dat notabene van een partijgenoot afkomstig is. Hij poneert dat er geen nieuwe belastingen moeten komen en ook geen 'politionele vervolging' van de belastingplichtige, maar staatsbezuiniging.

De rol die Mitsotakis ten opzichte van de, mede door hem in het leven geroepen, regering-Zolotas speelt is zonder meer dubbelzinnig te noemen. Hij wil haar niet ten val brengen, maar zijn hoop is duidelijk gevestigd op het totale debacle, waardoor hij in de komende verkiezingscampagne kan verkondigen dat de enige oplossing is gelegen in een eenpartij-regering onder zijn leiding, iets waar hij nog slechts 50.000 stemmen (op de acht miljoen) voor nodig heeft. Vandaar dat het algemene beeld van onmacht en ontreddering, dat Griekenland steeds meer te zien geeft, hem in de kaart kan spelen.

Om slechts enkele andere fenomenen te noemen: een handjevol anarchisten dat Athene's Polytechnische Hogeschool, 's-lands meest gerespecteerde instelling van hoger onderwijs, al tien dagen bezet houdt en daar naar verluidt alles kort en klein slaat, terwijl de autoriteiten ervoor terugdeinzen hen daaruit te verwijderen omdat het gebouw beladen is met de herinnering aan de bloedige bestorming door de kolonels-junta in 1973 tijdens de heroische acties van de toenmalige studenten.

De Revolutionaire Organisatie 17 november die foto's verspreidt waarop de wapenvoorraad prijkt die zij in de loop van de laatste jaren bijeen heeft geroofd, met als climax twee Bazooka's uit het Atheense oorlogsmuseum. De groepjes van 50 a 100 mannen en vrouwen die in het stadscentrum protesteren en urenlang het verkeer mogen ophouden. Zij komen op voor hun 'gildebelangen' zoals het hier meer en meer smalend wordt genoemd, vaak ook voor het permanent maken van hun tijdelijke banen, maar geen politie die hen van de rijweg spuit. 'Er bestaat geen staat meer' preekt Mitsotakis. De stemming verslechtert, maar er is een lichtpunt: de 'roep om de sterke man' wordt nog maar spaarzaam gehoord. Weinigen zien Mitsotakis als zodanig, en wat een eventuele dictatuur betreft, ook die is in Griekenland al geprobeerd. Een nieuwe zou het land trouwens negen a tien miljard dollar kosten, zo heeft menigeen al uitgerekend. Dat zijn de inkomsten uit de EG die het land zou derven, want Brussel zou onmiddellijk deze geldbron naar een dictatuur bevriezen.

    • F. G. van Hasselt