Alders presenteert zich als visionair en praktisch man

DEN HAAG, 9 feb. - Profilering nog voor de honderdste dag. Daar ging het de jongste minister in het derde kabinet-Lubbers de afgelopen maanden vooral om. Alleen op die manier, dacht hij - het stadsmens dat nooit overmatige belangstelling had voor onze bossen - de twijfels over zijn engagement met het milieu en over zijn politiek-bestuurlijke kwaliteiten de kop in te kunnen drukken. Zo zou hij ook het ambtelijk apparaat op zijn departement voor zich kunnen winnen, een van de eerste zorgen van elke nieuwe bewindsman. En dus liet milieuminister Hans Alders zich overal zien waar hij werd gevraagd en schroomde hij op gezette tijden het duidelijke'statement' niet.

Maar het pakte een beetje anders uit. Voor de televisie sprak hij zich nog voor de jaarwisseling uit voor een maximumsnelheid van honderd kilometer en een tachograaf in de particuliere auto. Het kwam hem te staan op een welhaast vermakelijk conflict met collega Hanja Maij-Weggen van verkeer en waterstaat, een andere ambitieuze nieuweling in het kabinet, die hem twee dagen later in de Tweede Kamer 'als een schooljongen in de hoek zette', zoals ambtenaren op het departement het incident typeerden. Bij de carnavalsvereniging 'De Drogkloten' in zijn eigen Nijmegen onthulde hij dat ex-Kamervoorzitter Dolman daar de nieuwe burgemeester zou worden. Dat nam de vertrouwenscommissie hem niet in dank af. Al was het maar omdat die wist dat ook burgemeester Waal van Deventer nog een kans maakt.

Alders herstelde zich echter. In Vrij Nederland, het weekblad dat eerder een vier uur durend interview bij kaarslicht op het departement wegens gebrek aan spanning niet had gepubliceerd in het kerstnummer, legde hij een maand geleden uit dat hij niet langer gezien wil worden als de schaduw van partijleider Kok. In de ministerraad begon hij zich vervolgens wat minder nadrukkelijk te roeren als er andere onderwerpen aan de orde waren dan de zijne.

Alders had zich de eerste drie maanden nadrukkelijk gemanifesteerd in de Treveszaal, omdat hij wilde waarmaken dat hij na Kok de tweede sociaal-democraat is in het kabinet. Na de incidenten begon hij zich wat terughoudender op te stellen. Toen eergisteren bekend werd dat Maij-Weggen zeker vier van de vijf tunnels in de Randstad wil aanleggen, hakte hij er niet onverwijld op los maar verwees hij rustig naar de interne procedures in het kabinet.

Gisteren, bij de behandeling van zijn begroting, greep Alders zijn kans om zich te presenteren als visionaire en praktische milieuminister. In een uitvoerige inleiding schetste hij de doelstellingen van het beleid. Het gaat om een 'trendbreuk' in ons produktie- en consumptiepatroon maar ook om 'sociale' rechtvaardigheid. Het geeft geen pas nu iedereen z'n auto uit te jagen, nu die voor elke Nederlander beschikbaar is. Wetgeving en normen zijn belangrijk maar niet alleenzaligmakend. Het is nu eenmaal niet bij wet te regelen dat mensen voortaan alleen nog maar 'heroplaadbare batterijen in hun walkman stoppen'. Anderzijds moet de overheid er niet tegenop zien 'diep in te grijpen' om 'ons met elkaar' te bewegen tot gedragsverandering. Hoe? 'Door met elkaar die weg te gaan', dat wil zeggen door alle stappen goed met de politiek, de andere departementen, het bedrijfsleven en de andere maatschappelijke organisaties ('de doelgroepenstructuur') voor te bereiden. Het 'spanningsveld' is immers groot. 'Welk instrumentarium is wel en niet toepasbaar? We moeten over van woorden naar daden. Implementatie, dat is mijn hoogste prioriteit', aldus de enthousiast met zijn armen gesticulerende en op zijn hielen wippende minister.

Maar de dagelijkse strijd vergat hij niet. Voor de buitenstaander mocht het wellicht politiek op de vierkante millimeter zijn, voor de interne verhoudingen in de coalitie was het van belang dat Alders zich ook nog even afzette tegen de christen-democraat Andriessen op Economische Zaken. Daar wordt gemord over de vertraging die is opgelopen door het opnieuw aankleden van het Nationaal Milieubeleidsplan (NMP-plus) en wordt gewaarschuwd voor de economische groei. 'Er is een spanning in onze doelgroepenstructuur', erkende Alders. Maar voor de vertraging van de nota's hoeft niemand zich te 'schamen'.

'We hebben hier een paar hele moeilijke vragen te beantwoorden'. Maar in april komen de nota's, met 'tijdpaden' en al. Alders is nu al bezig ze uit de handen van zijn ambtenaren te trekken.

Kortom, er stond gisteren in menig opzicht een minister voor de Tweede Kamer. Soms breed formulerend, nu eens prekend en dan weer alle achterdeuren open zettend. Toch heeft Alders zijn verleden als parlementarier nog niet helemaal afgelegd. De semafoon in zijn rechterbroekzak getuigde daar gisteren van. Een gezapige minister heeft geen 'pieper' bij zich. Minister Alders gisteravond in de Kamer (Foto Maarten Hartman)

    • Hubert Smeets