Lucht tussen ambtenaren en Dales klaart op

DEN HAAG, 8 febr. - Amsterdam kreeg vier dagen geleden een voorproefje van wat Nederland te wachten kan staan als het kabinet weigert tegemoet te komen aan de salariseisen van de ambtenaren. De hoofdstad riep maandagochtend herinneringen op aan het najaar van 1983 toen ambtenarenstakingen het openbare leven ernstig ontwrichtten. De demonstratie begin deze week op de Dam was een waarschuwingsactie aan het adres van minister Dales van binnenlandse zaken. Maar dat niet alleen. Ze diende ook als graadmeter voor de drie organiserende ambtenarencentrales, de bij de FNV aangesloten ACOP, de CFO die onderdeel uitmaakt van het CNV en het Ambtenarencentrum.

De actiebereidheid van de achterban viel niet tegen. Voor de centrales is het een signaal dat ze geen genoegen kunnen nemen met de handreiking die de minister wil doen: de door haar geboden 1.250 miljoen gulden helemaal inzetten voor een salarisverhoging voor alle ambtenaren. De minister zal ook extra geld op tafel moeten leggen wil ze verdere arbeidsonrust voorkomen.

Na de tweede onderhandelingsronde die gisteren 'in een goede sfeer' is verlopen, lijkt een compromis mogelijk. Het kabinet moet daarvoor wel de eerste stap zetten. In verhouding tot de eisen van de centrales hoeft het gebaar niet groot te zijn. De ambtenaren zijn de onderhandelingen ingegaan door vijf procent oftewel 2,5 miljard gulden te vragen. Als de ministerraad nu zou beslissen een kleine 300 miljoen gulden extra uit te trekken, maakt het kabinet het de centrales heel moeilijk daar 'nee' tegen te zeggen. Na twee keer praten zijn de onderhandelende partijen elkaar al dicht genaderd. Met in het achterhoofd de belofte uit het regeerakkoord dat de ambtenarensalarissen gelijk op moeten gaan met de loonontwikkeling in het bedrijfsleven, is Dales bereid de door haar geboden 2,5 procent helemaal te gebruiken voor een algemene salarisverhoging. Dat komt tegemoet aan de belangrijkste wens van drie van de vier centrales. Om deze handreiking te kunnen doen, bleek Dales gisteren bereid af te zien van een groot deel van haar plannen. De aparte salarisverbetering voor de hogere ambtenaren wilde ze voor een jaartje in de ijskast zetten. En ook het geld waarmee op gemeentelijk of provinciaal niveau ouderschapsverlof of VUT-regelingen kunnen worden verbeterd wilde ze wel inzetten voor de algemene salarisverbetering.

Achterste benen Haar grote compromisbereidheid viel bij twee centrales, ACOP en CFO, in goede aarde. In de beslotenheid van het overleg lieten zij blijken geneigd te zijn van hun kant ook water in de wijn te doen. De centrale voor hoger en middelbaar personeel, CMHF, ging echter direct op de achterste benen staan. Net als de andere centrales eist de CMHF in totaal vijf procent. De CMHF wil het grootste deel daarvan echter gebruiken voor het verbeteren van de salarissen van de hogere ambtenaren. Dat ze niet helemaal haar zin krijgt, heeft de CMHF al ingecalculeerd. Maar het halve procentje dat de minister de hogere ambtenaren aanvankelijk bood laat ze zich niet meer afnemen.

Het Ambtenarencentrum sloot zich onverwacht aan bij de eis van de CMHF. Daardoor was voor Dales de kans verkeken om met een meerderheid van de centrales een akkoord te sluiten. Desondanks is de nieuwe minister van binnenlandse zaken al een heel eind gevorderd. Geheel verschillend van haar voorganger Van Dijk heeft Dales zich tijdens de onderhandelingen soepel opgesteld. Binnen haar manoeuvreerruimte heeft ze eerst gezocht naar de punten waarop partijen elkaar zouden kunnen vinden. De inwilliging van de algemene salariseis maakt het de twee grootste centrales erg moeilijk nog lang te sputteren. Door haar onderhandelingstactiek heeft ze tevens bereikt dat de CMHF de eisen voor de hogere ambtenaren grotendeels heeft ingeslikt. Waar de CMHF, daarbij gesteund door het Ambtenarencentrum, nog aan vasthoudt, kost 245 miljoen gulden extra. Als de minister het kabinet nu zo ver kan krijgen dat geld op tafel te leggen, bindt ze ook deze twee centrales aan zich.

Als er dan ook nog een kleine vijftig miljoen gulden op tafel zou komen voor het overleg op lager niveau, kunnen de centrales niet meer volhouden dat de minister niet 'open en reeel' overlegt. Laten de centrales het overleg na zo'n nieuw bod vastlopen, dan maken ze weinig kans om bij de arbitragecommissie-Albeda gelijk te krijgen. De minister heeft dan tenslotte aan alle belangrijke eisen voldaan: alle ambtenaren 2,5 procent erbij, de hogere ambtenaren nog iets extra's en in totaal nog meer geld ook. Tot dat laatste leek de minister gisteren niet bereid. Maar met de gemeenteraadsverkiezingen in het vooruitzicht zal het de regeringspartijen CDA en PvdA wel driehonderd miljoen gulden waard zijn om arbeidsonrust af te kopen. Daar rekenen de ambtenarencentrales op.

    • Onze Aukje van Roessel