Koele ontvangst voor Jackson in Zuid-Afrika

JOHANNESBURG, 8 febr. - De Amerikaanse dominee Jesse Jackson is gisteren in Zuid-Afrika aangekomen, waar hij door de regering, die hem duidelijk liever niet in het land wil hebben nu zij op het punt staat Nelson Mandela vrij te laten, zeer koel is ontvangen.

Enkele uren voor zijn aankomst deed minister van buitenlandse zaken Roelof 'Pik' Botha, die persoonlijk toestemming had gegeven de dominee-politicus een visum te verstrekken, nadat hij dit 11 jaar lang had geweigerd, een buitengewoon felle aanval op Jackson. Botha beschuldigde hem van een tweeslachtige houding op het gebied van sancties en zei dat hij beter 'op een meer opportuun tijdstip' had kunnen komen. Het heeft er alle schijn van dat de Zuidafrikaanse regering vreest dat Jackson, die in het verleden verscheidene Anerikaanse gevangenen in onder meer het Midden-Oosten heeft vrij gekregen, de vrijlating van Mandela als zijn werk op zou kunnen eisen indien de ANC-leider nog tijdens Jacksons verblijf zou vrijkomen. Pretoria aarzelt Mandela vrij te laten zolang Jackson nog in Zuid-Afrika verblijft (tot 18 februari), maar vreest tevens dat het te lang uitstellen van de beslissing over Mandela tot binnenlandse onrust en nieuwe buitenlandse kritiek kan leiden.

Waarschijnlijk heeft Botha Jackson een visum verleend in de overtuiging dat deze tijdens zijn verblijf in Zuid-Afrika de hervormingspolitiek van president De Klerk zou steunen en een oproep zou doen een einde te maken aan de Amerikaanse sancties. Zeer tot verontrusting van Botha echter heeft Jackson op weg naar Zuid- Afrika, tijdens een ontmoeting met de Britse premier Thatcher, juist opgeroepen tot uitbreiding van de sancties. In een felle uithaal beschuldigde Botha de zwarte Amerikaan gisteren van een tweeslachtige houding, en zei dat hij tijdens een gesprek met de ambassadeur in Washington precies het omgekeerde had gezegd. 'Ik geloof dat het tijd is dat Jesse en ik eens een hartig woordje met elkaar wisselen. Ik zal hem duidelijk zeggen op te houden met dit soort nonsens, wanneer hij zich in een persoonlijk gesprek van de ene kant laat zien en in een ontmoeting met aartsbisschop Tutu en dominee Boesak van de andere', aldus Botha.

Jackson werd gisteren uitbundig welkom geheten door een menigte zwarten, onder wie dominee Allan Boesak, ANC-voorman Walter Sisulu en Jacksons gastheer, dominee Frank Chikane, het hoofd van de Zuidafrikaanse Raad van Kerken. Jackson toonde zich verbaasd over Botha's woede-uitbarsting. 'Het is gewoonweg niet waar', zei hij over Botha's opmerking dat hij de Zuidafrikaanse autoriteiten zou hebben misleid. Het punt van de sancties is volgens Jackson nooit ter sprake gekomen tijdens de gesprekken die hij in Washington met de ambassadeur van Zuid- Afrika had gevoerd. Jackson waakte er evenwel voor het geschil zodanig aan te scherpen dat zijn rondreis er negatief door zou worden beinvloed. Hij wilde, zo zei hij, dat zijn tournee een missie van verzoening zou zijn waardoor zwarte groeperingen zouden worden verenigd en de angsten van blanken zouden worden verminderd. Jackson was zeer voorzichtig in zijn reactie op de sarcastische opmerkingen van Botha. Mandela's vrijlating, aldus Jackson, was het resultaat van de gemeenschappelijke druk die van verschillende kanten was uitgeoefend 'en ik kan slechts hopen dat onze aanwezigheid hier, en onze ontmoetingen met velerlei mensen, een bijdrage kan leveren aan een klimaat waarin hij op korte termijn zal kunnen worden vrijgelaten'.

Jackson sloeg een uitnodiging af van zwarte activisten om vandaag een protestmars te leiden naar het stadion waar het rebellerende Engelse cricket-team begint aan een testmatch tegen het nationale team van Zuid-Afrika. Minister van politie Adriaan Volk zei vandaag op een persconferentie dat de regering nog niet met Mandela heeft gesproken over veiligheidsmaatregelen na zijn eventuele vrijlating. Vlok zei dat het om deze reden eerder weken dan dagen kan duren voordat de zwarte voorman vrijkomt.