De VVD als nieuwe beschermheer van het openbaar onderwijs

GOUDA/BOSKOOP, 8 febr. - Voor de Christelijke Boeren en Tuinders Bond stond het als een paal boven water. Boskoop en Gouda lagen in een christelijk gebied, dus de twee rijks-agrarische scholen in deze steden moesten tijdens de grootscheepse fusies in het middelbaar beroepsonderwijs opgenomen worden in een christelijke combinatie van land- en tuinbouwscholen. Een mooie prijs gezien de internationale reputatie van de school in Boskoop als centrum van geavanceerde bomenteelt. Het personeel van de twee scholen voelde er echter weinig voor om de openbaarheid van de rijksschool in te ruilen voor de Bijbel als grondslag van hun toekomstig handelen. Dus kwam er een schoolstrijdje. Heftig genoeg om de besluitvorming over de fusies in de Tweede Kamer drie weken op te houden. Dat uitstel gaf het Kamerlid Franssen (VVD) de gelegenheid zich als beschermheer van het openbaar onderwijs te profileren, nu de PvdA door de coalitie met het CDA op die titel steeds minder aanspraak kan maken.

Hadden de beide socialistische bewindslieden van onderwijs immers bij de start van het kabinet niet bezworen dat het bijzonder onderwijs van hen niets te vrezen had? Wat dat betekende bleek de laatste maanden onder meer bij de behandeling van het wetsontwerp Sectorvorming en Vernieuwing Middelbaar Beroepsonderwijs (SVM) die de schaalvergroting in het MBO regelt. Staatssecretaris Wallage toonde begrip voor enkele belangrijke wensen van het CDA. Zo werden de criteria voor de fusie-procedure zo versoepeld dat enkele christelijke MBO-scholen in het noorden van het land zouden kunnen blijven bestaan. Dit terwijl anderzijds het openbaar onderwijs vrijwel geheel uit het MBO verdween. Tevens zag het CDA het streven gehonoreerd de overheid bij de kwaliteitsbewaking van het onderwijs te laten terugtreden ten gunste van de schoolbesturen (het 'maatschappelijke middenveld'). Die overheid zou best eisen mogen stellen door middel van zogeheten eindtermen, maar die waren dan slechts een deel van het geheel aan onderwijs- en vormingsdoelen dat het schoolbestuur mocht vaststellen. De VVD'er Franssen greep de socialistische kniebuigingen voor de CDA-wensen aan om zich te laten gelden in zijn nieuwe rol van beschermer van het openbaar onderwijs. Er kwamen ook nog eens de afspraken bij die in de marge van de schaalvergrotingsoperatie in het sterk verzuilde agrarisch onderwijs waren gemaakt; de 'algemene broeders' van Franssen van de rijksscholen in Boskoop en Gouda dreigden het slachtoffer te worden van christelijke bekeringsdrift. Maar ook met de rest van de fusie- afspraken in het agrarisch onderwijs was iets vreemds aan de hand.

Zo moesten de verschillende land- en tuinbouwscholen weliswaar samengaan in Agrarische Onderwijscentra met een nieuw bevoegd gezag, maar de aangesloten vestigingen mochten er 'beheerscommissies' op na gaan houden waarin de oude besturen konden terugkeren. Met name de Christelijke Boeren en Tuindersbond, bevoegd gezag van de christelijke agrarische scholen in den lande, had er op aangedrongen dat deze beheerscommissies bevoegdheden zouden krijgen een eigen personeelsbeleid te voeren teneinde hun levensbeschouwelijke identiteit te beschermen. In de praktijk zou een christelijke school die zich gedwongen zag zich bij een algemeen AOC aan te sluiten, op miraculeuze wijze zo toch een christelijke school kunnen blijven. Maar dat was niet de afspraak, vond Franssen, en hij diende een amendement in dat een eigen personeelsbeleid voor de beheerscommissies verbood. Agrarische Onderwijscentra hadden een bevoegd gezag, dus ook een personeelsbeleid. De PvdA voelde wel wat voor deze benadering, het CDA was verdeeld. De specialist voor landbouwonderwijs Reitsma was mordicus tegen het amendement. Reitsma had nu juist als voorzitter van de onderwijscommissie van de Tuindersbond overal in het land warme pleidooien voor christelijk agrarisch onderwijs gehouden. De onderwijsspecialist Van de Camp werd niet door dit verleden belast en is bovendien katholiek. En katholieken waren toch al wat soepeler in dit soort fusieprocessen. De ontknoping van dit klein Hollands verhaal volgde hedenochtend.

CDA en PvdA dienden een amendement in dat het agrarische scholengemeenschappen mogelijk maakt hun grondslag zo ruim te formuleren dat de verschillende beheerscommissies binnen zo'n gemeenschap een verschillend personeelsbeleid kunnen voeren. Reitsma is tevreden, Franssen zal volgende week tijdens de begrotingsbehandeling van onderwijs opnieuw met vliegend vaandel ten strijde trekken tegen de consessie-bereidheid van de PvdA.

    • Kees Versteegh