Voetbalbondscoach moet gedeukte imago van Afrikaanse landglans geven; Westerhof brengt Nigerianen discipline bij

LAGOS, 7 febr. - Voor tientallen miljoenen Nigerianen is Clemens Westerhof, de Nederlandse trainer van het Nigeriaanse nationale elftal, de hoop van de natie. Als iemand het gedeukte imago van het Nigeriaanse voetbal weer glans kan geven, is hij het. Zelf ziet Westerhof zich meer als een 'ontwikkelingswerker in de voetballerij'. 'Het is hard ploeteren. De verwende Nederlandse trainer zou het hier niet uithouden. Het leefklimaat is zwaar en organisatie is een nieuw woord hier. Maar de mensen zijn fantastisch. Ze willen alles voor je doen, ook het onmogelijke.'

Voetbal is niet alleen een grote gemeenschappelijke liefde voor de Nigerianen - ongeacht hun etnische groep of religie - het is ook een van de belangrijke staatszaken. De militaire regering van president Babangida, die zich zelfs door zijn politieke behendigheid de bijnaam Maradona heeft verworven, zou een goede prestatie van het nationale team uitstekend kunnen gebruiken. Volgende maand speelt de selectie van Westerhof in Algerije mee om de African Cup of Nations. Voor Nigeria een uitgelezen kans om zich te revancheren voor een reeks tegenslagen op voetbalgebied.

In de voorrondes voor het komende wereldkampioenschap in Italie werden Westerhofs mannen uitgeschakeld door het buurland Kameroen. In december besloot de internationale voetbalorganisatie FIFA Nigeria voor twee jaar van alle jeugdtoernooien uit te sluiten omdat het land had gesjoemeld met leeftijden van spelers. En daardoor vervloog ook de hoop van de Nigerianen dat ze in 1991 het wereldkampioenschap voor jeugdteams zouden mogen organiseren. Om zich voor te bereiden op het Afrikaanse landentoernooi, dat op 3 maart begint, komen Westerhof en zijn selectie eind deze week naar het trainingscentrum Papendal bij Zeist. 'Nederland is het beloofde land voor die jongens. Als ik Gullit en Rijkaard noem worden ze gek. Ik heb al gezegd: 'daar heb je velden als biljartlakens, zo prachtig groen'. Terwijl we hier gewend zijn te spelen op velden die keihard zijn, niet gemaaid of ook worden gebruikt voor discuswerpen en kogelstoten. Zeuren 'Ik wilde per se in een trainingskamp', zegt de ex-trainer van SVV, Feyenoord en Vitesse. 'Daar heb je ten minste niet dat gezeik van: mijn broertje is ziek, mijn grootmoeder ligt op sterven, ik moet terug naar mijn dorp. Want ze kunnen hier goed zeuren. 'Ik wil ze discipline bijbrengen. Ze hebben hier een verschrikkelijk fijne hobby en dat is slapen. Als ze even niets te doen hebben zijn ze weg. Ik wil een strak schema: is de lunch om een uur? Dan is de lunch ook precies om een uur. De training om vier uur betekent vier uur. Het diner om zeven uur, zeven uur.'

In het dikke halfjaar dat Westerhof het Nigeriaanse team traint, heeft hij zich laten kennen als een harde trainer. Hij schrikt er niet voor terug de conditie van zijn mannen op te schroeven door ze in de vochtige Nigeriaanse hitte tegen bergen naar boven te laten rennen. 'The white man kills us, riepen ze. Ja dat waren ze niet gewend. Maar het werpt wel vruchten af.'

Eind januari vierden Westerhof en zijn Super Eagles hun eerste triomf, ook al zat daar volgens een enkele kniesoor een luchtje aan. In de Nigeriaanse stad Bauchi werd om het kampioenschap gespeeld van de ECOWAS, de Economische gemeenschap van Westafrikaanse staten. In de halve finale stond Nigeria tegenover Ivoorkust. 'Dat is hier zoiets als Holland-Belgie. We wonnen met 2-0.'

Maar in de finale was de tegenstander Senegal. 'Ze hadden ons goed geobserveerd. Meestal speelt men hier volgens het systeem: lange ballen naar voren en dan maar rennen. Maar ik heb het 4-3-3-systeem ingevoerd, met aanvallen over de vleugels. Senegal imiteerde ons precies!' 'Ze probeerden te temporiseren, maar wij liepen ze eruit. We hadden twee dotten van kansen, maar tot doelpunten kwam het niet, ook niet in de verlenging. Zij waren helemaal kapot toen we aan de penalty's moesten beginnen. Het begon al een beetje donker te worden. Die Senegalezen wilden eerst even op adem komen. Ik zeg nog: schiet nou op, nu kan het nog. Straks is het donker. Maar ze bleven praten.

Toen zei de scheidsrechter, een Ghanees, tegen Senegal: Willen jullie nu niet beginnen? Dan heeft Nigeria gewonnen. Zonder opgooien of wat ook. Een dappere beslissing. En Senegal was akkoord.'

Corruptie De suggestie dat een kleine betaling de beslissing van de scheidsrechter en de houding van Senegal heeft beinvloed - corruptie is in Nigeria een alledaags verschijnsel - wijst Westerhof verontwaardigd van de hand. 'De Senegalezen waren allang blij dat ze niet verloren hadden. We hebben de ECOWAS Cup gepakt.

Victorie is victorie.'

Westerhof is in Nigeria inmiddels een bekende verschijning. De kranten schrijven vrijwel dagelijks over hem en tot nu toe zeer welwillend. Op straat wordt hij aangeklampt door mannen en vrouwen die spelsystemen met hem willen doornemen, en jonge voetballers komen zich aanmelden bij het hotel waar hij woont.

'Voetbal betekent veel in dit land. Nigeria is het belangrijkste land van Afrika, vinden ze hier, en daar zijn ze verschrikkelijk trots op.

Maar economisch gaat het slecht, de naira (de munt) is steeds minder waard en de olie levert ook niet meer zoveel op als vroeger. Het land moet toch ergens groot in zijn?' Tot nu toe heeft Nigeria nog uitsluitend amateurclubs. Het nationale team speelt volgens Westerhof op het niveau van de Nederlandse eerste divisie. 'We hebben hier hele goeie spelers. Maar daarmee heb je nog geen team. Ze moeten nog groeien.'

Met scouting van jong talent houdt Westerhof zichzelf bezig. 'Ik kom nogal eens op het strand en daar zie je dan van die jongetjes spelen. Soms op blote voeten, soms heeft er een de linkerschoen aan en de ander de rechter. Op een keer zie ik er een mannetje bij lopen van een jaar of 15, die speelde schitterend. Zo'n partijtje lijkt misschien een zootje, maar er is dan altijd wel een coach bij. Dus ik vroeg die man zit die jongen bij een club? Nee, maar hij is wel de beste van het strand. Nou hij is bij ons gekomen, had twee dagen blaren van voetbalschoenen, maar speelt nu in het jeugdteam. Een ontdekking.'

Vandalisme Met de supporters van de Eagles heeft Westerhof geen problemen.

'Vandalisme in de stadions heb je hier hiet. Ze hebben hier overal van die mannetjes in zwarte uniformen met grote knuppels, en die slaan erop als je je niet gedraagt.'

Op de tribunes is ook altijd wel een Afrikaanse muziekgroep aanwezig, die met allerlei trommels ritmische muziek ten gehore brengt. 'In het begin gingen de spelers dan in het ritme daarvan lopen, zo'n beetje hopsend. Ik heb gezegd: Dat wil ik niet meer hebben. Jullie lijken mijn grootvader wel. Dan lachen ze zich rot, want de humor is fantastisch.'

Westerhof zegt zich een vader voor zijn spelers te voelen. Hij reist ze twee dagen vooruit op de grote reis naar Nederland. 'Ik wil met een bus voor ze klaar staan op Schiphol met warme jassen, handschoenen en mutsen. Want je zal zien dat ze die kroeskoppies nog even lekker kort scheren voor ze weggaan. En dan wil ik ze laten zien wat een trainingskamp inhoudt, met alles erbij. Ik wil met ze biljarten en kaarten en tafeltennissen. En van mijn zoon kan ik ook nog wel een dartsboard lenen.' In Nigeria wordt de spanning ondertussen geleidelijk opgevoerd, naarmate de Cup of Nations dichterbij komt. De verwachtingen zijn hoog gespannen. 'Hier staat als een paal boven water dat we de Cup of Nations pakken, en daarna doorstoten naar de WK in de Verenigde Staten.'

Als het allemaal lukt maakt de Nederlander kans op een plaatsje in de eregalerij van voetbalhelden die het National Museum in Lagos heeft ingericht. Valt het resultaat tegen, dan is de toekomst voor Westerhof in Nigeria onzeker. Maar daar gaat de coach niet van uit: 'Het is een prachtig land, ik heb een huisje aan het strand en als je niet iedere avond aan thuis denkt is het hier goed uit te houden. Ik word goed betaald en als het geld op is dan kom ik weer terug.'