Vergeten opstand

DE AANSLAG OP de bus met Israelische toeristen in Egypte is in Israel hard aangekomen. Maar anders dan in de zaak van soldaat Soliman Khater die in oktober 1985 zeven Israelische toeristen vermoordde is er nu nauwelijks kritiek op de Egyptische afhandeling. Werd de regering van president Mubarak indertijd praktisch van samenspanning met de dader beschuldigd, nu haasten zich zelfs aanhangers van Likud-premier Shamir onderscheid te maken tussen de daders en de Egyptische autoriteiten.

Mubarak op zijn beurt nam de ongekende stap Shamir te bellen om hem te condoleren. De Egyptisch-Israelische vrede, alweer elf jaar oud, kan wel een stootje velen kan hieruit worden opgemaakt. En het vredesproces? Dat zit op dit moment hopeloos vast, waarbij op de vierkante millimeter wordt gemanoeuvreerd over een eventuele Palestijnse delegatie naar eventueel overleg met Israel over eventuele verkiezingen in de bezette gebieden. De PLO wil het laatste woord bij de samenstelling van die delegatie en Shamir wil dat niet, waarbij op de achtergrond nog meespeelt de dreigende opstand van de oppositie binnen Likud, die haar voorman Shamir juist van te grote toegeeflijkheid aan de PLO beschuldigt. Iedereen heeft over en weer ook al geroepen dat dit vredesproces geen schade mag ondervinden van de aanslag, maar gezien de stand van zaken is dat ook niet waarschijnlijk. Als de opstand in Likud doorzet en Shamir onder invloed van de aanslag op de komende partijbijeenkomst wordt terechtgewezen, betekent dat een stap terug - maar hoeveel feitelijke betekenis heeft dat gezien de huidige impasse?

TOCH IS DE aanslag meer dan een incident: ze weerspiegelt, wie ook de daders zijn, de groeiende frustraties ter plaatse over de impasse in het vredesproces (het woord proces is eigenlijk een eufemisme) en kan de voorbode zijn van erger. De intifadah, de Palestijnse volksopstand in bezet gebied die de zaken aanvankelijk in een stroomversnelling bracht, is duidelijk uitgewerkt. Zij zal geen concessies afdwingen van wat in de kern een Likud-bewind is. Wat hebben de concessies van de PLO dan opgeleverd, vragen radicale Palestijnen zich steeds luider af. Waartoe dient voortgaande matiging aan Palestijnse zijde? In zo'n klimaat, waarin beide supermogendheden en de EG bovendien alle aandacht voor het conflictueuze Midden-Oosten blijken te hebben verloren, kan het terrorisme opbloeien. Het kan leiden tot aanslagen op Israeliers om hen van de ernst van de situatie te doordringen, en tot aanslagen op Amerikanen en Europeanen om daar de publieke opinie opnieuw wakker te schudden.

HET MOET voor iedereen buiten kijf staan dat Israel recht heeft op een veilige toekomst. Maar het zou ook een goed idee zijn als de politiek de terreur eens een keer voor is en de EG en de VS samen Israel zouden overreden werkelijk zaken te doen met de Palestijnen - niet dat gepriegel met eventuele delegaties. Holle dreigementen met vermindering van de reusachtige Amerikaanse hulp zijn daarbij niet voldoende, zeker niet nu Jeruzalem zich gesterkt voelt door de toevloed van mogelijk honderdduizenden Sovjet-joden. Als het Westen, gebiologeerd als het is door de veel profijtelijkere ontwikkelingen in Europa, het lastige Midden-Oosten terzijde schuift kan het daarvoor wel eens de rekening gepresenteerd krijgen.