Ik wil alleen maar zingen voor de vrijheid in mijn land

AMSTERDAM, 7 febr. - Ze was op haar hotelkamer in Bern toen ze het nieuws van de toekomstige vrijlating van Nelson Mandela hoorde. Wat er precies aan de hand was in Zuid-Afrika kon zij uit het Zwitser-duits op de televisie niet opmaken, dat het de goede richting opging was haar meteen duidelijk.

Seipati Sothoane (24) is de hoofdrolspeelster in de Zuidafrikaanse musical Sarafina! met als ondertitel The Music of Liberation. De musical was deze zomer een paar weken in Nederland en is vanaf vandaag tot eind februari opnieuw te zien, in het Circustheater in Den Haag. Het verhaal gaat over de geschiedenis van de bevrijdingsstrijd, die de zwarte jeugd van Zuid-Afrika in 1976 voerde. Een klas van de Morris Isaacson High School in Soweto komt in verzet tegen het apartheidssysteem. Mandela wordt het symbool van hun verzet. De laatste scene visualiseert hun toekomstdroom: de schooluniformen worden verwisseld voor prachtige, kleurige Afrikaanse gewaden en de zwarte bevolking viert de bevrijding.

Seipati Sothoane: 'Een groot gedeelte van de groep barstte in tranen uit toen we hoorden dat het ANC gelegaliseerd wordt en dat Nelson Mandela binnenkort vrij komt, - maar we moesten repeteren. Ik merkte dat ik heel hard begon te zingen. Ik dacht niet meer aan een repetitie of een voorstelling, maar ik had alleen het gevoel dat ik in Zuid-Afrika het volk toezong.'

Zij voelt zich geen ster, ook al kun je haar daar nu wel mee vergelijken. Twee jaar geleden was de premiere van Sarafina! in Johannesburg. Seipati vond het spannend, maar tegelijkertijd was ze ook bang. Het was voor het eerst dat ze voor zwart en blank publiek samen speelde en het moest goed gaan. 'In het begin waren er veel meer blanke mensen. Er mochten geen rellen ontstaan en we mochten natuurlijk zelf geen fouten maken.'

Het was een succes, de regering hield zich koest, en na de eerste voorstellingen was het publiek overwegend zwart. 'De blanken voelden zich aangesproken, de zwarten voelden zich gesterkt.'

Vanaf haar zestiende speelt ze toneel. In 1987 viel haar oog op de aankondiging van audities voor 'een geengageerde musical over de studenten opstand in Soweto'.

Seipati werd eruit gepikt, samen met een vriendinnetje met wie ze ze daarvoor ook al had gespeeld. Daarna begonnen de ontelbare repetities. Acht maanden lang, dag in dag uit.

'sMorgens ook nog verplicht les in andere vakken om niet achter te raken op school. 'Ik kreeg de rol van Sarafina. Toen ik met de regisseur het script in zijn geheel las, realiseerde ik me pas waarin ik terecht was gekomen. Ik wist niet zoveel van politiek. Alles hebben ze mij verteld en uitgelegd. Vanaf dat moment wist ik dat ik alleen maar wilde zingen voor de vrijheid in Zuid-Afrika. En als ik op het podium sta leef ik me niet in in een rol, ik ben dat, Seipati Sothoane, die niet op zal houden met Sarafina te zijn zolang er geen vrijheid in Zuid-Afrika is.'

Als zij zich boos maakt, rollen haar ogen, fronst zij haar wenkbrauwen, en met trillende neusvleugels, gebalde vuisten en stampvoeten is zij een bundel emotionele geladenheid. Heimwee Zondag is de groep in Nederland gekomen en dat was weer zo'n dag dat Seipati verschrikkelijke heimwee kreeg. 'Uren achter elkaar zaten we in een studio, ik weet niet eens meer voor welk programma of bij wie.

Je kunt niets doen, alleen maar zitten en wachten en ontzettende honger krijgen. Ik ga dan zitten denken aan mijn familie en aan mijn broer en zusjes. Dan wil ik daar zijn en niet hier of waar dan ook.' Ze is weggeglipt en heeft vanuit een cel naar Zuid-Afrika proberen te bellen. Een keer in de drie dagen belt ze op naar huis. Een andere remedie is schrijven en haar familie schrijft haar ook steeds. Ze heeft al twee albums met foto's naar huis gestuurd. Zij vraagt ook foto's aan haar familie. 'Nieuwe foto's, niet die ik al ken!' Eind 1987 was de groep voor het eerst in Europa, in Wenen. Daar werden ze in een hotel geplaatst en de grote ontdekking die ze deden was de telefoon. Niemand kon geloven dat dat ding je werkelijk kon verbinden met een buurmeisje uit Zuid-Afrika. Toen ze het hotel verlieten werd hun een telefoonrekening gepresenteerd die niemand kon betalen. Iedereen heeft zelf een deel bijgedragen en de rest kwam uit de noodpot van het gezelschap.

'We schrokken daar wel van. Vanaf dat moment wordt in ieder hotel waar we komen eerst een slotje gemaakt op de telefoon - voor de Sarafinabende. We mogen alleen opbellen als het echt moet. Maar ik heb allang gemerkt dat telefoneren vanuit een cel goedkoper is.'

Voordat ze bij de theatergroep kwam was ze nog nooit in het buitenland geweest. 'Het leukste vond ik het in Munchen, Amsterdam en Parijs. In Amsterdam had ik het idee dat ik in Soweto rondliep. Zo lekker druk, zoveel zwarte mensen en alles beweegt zoals in Soweto. Het grote verschil is dat hier iedereen op dezelfde plaats kan wonen en niet door de autoriteiten in een buitenwijk gestopt wordt.'

Toch zou ze niet in Europa willen wonen. 'Van buitenaf gezien is Europa geweldig maar overal waar ik kom valt het mij op dat mensen hun eigen land verlaten om het ergens anders beter te hebben. Ik ga gewoon terug naar Soweto. Ik moet daar zijn om hetzelfde te doen als wat we nu op het toneel doen. Ik wil graag een theaterschool opzetten in Zuid-Afrika voor de jongere generatie, blank en zwart samen. Die is er nog niet.'

Sarafina!; The Music of Liberation; musical van Mbongeni Ngema en Hugh Masekela, t/m 28/2, Circustheater, Scheveningen.

    • Margot Poll