Een bestelling voor 175 kilo zwavelzuur

ROTTERDAM, 7 febr. - Op 5 april worden bij Sotheby's in Londen de zogeheten Sokolov-documenten geveild, de documenten en foto's die de jurist Nikolaj Sokolov na een diepgaand onderzoek tot de conclusie hebben gebracht dat de laatste Russische tsaar, Nikolaas II, met zijn vrouw en kinderen in de nacht van 16 op 17 juli 1918 in het Ipatjev-huis in Jekaterinenburg (het huidige Sverdlovsk) door de bolsjewieken is vermoord. Sokolov, die tijdens de Russische burgeroorlog door de Witten werd belast met een onderzoek nadat het Rode Leger uit Jekaterinenburg was verdreven, heeft zijn conclusies al eerder gepubliceerd, in veertien dikke dossiers.

De documenten waarop hij zich baseerde - door de bolsjewieken op hun vlucht inderhaast achtergelaten - waren echter lang spoorloos. Sokolov nam ze mee toen hij na de nederlaag van de Witte legers zijn vaderland ontvluchtte. Na zijn dood in 1924 gingen de papieren over in het bezit van een andere vluchteling, prins Nikolaj Orlov, de man die het onderzoek had gefinancierd. In 1940 emigreerde Orlov naar de VS; de documenten zijn nu het eigendom van zijn nicht.

Onder de papieren bevindt zich een gecodeerd telegram, gedateerd op 17 juli 1918, verstuurd door Aleksandr Beloborodov, hoofd van de plaatselijke sovjet, en geadresseerd aan Nikolaj Gorboenov, een Moskouse functionaris. 'Vertel Sverdlov dat de hele familie het lot van het hoofd ervan heeft ondergaan. Officieel zal de familie verdwijnen tijdens de evacuatie', aldus de tekst van het telegram, voor Sokolov het bewijs dat het gezin van de tsaar om het leven was gebracht. Sverdlov was staatshoofd en de rechterhand van Lenin. Het telegram is een van de belangrijkste bewijzen voor de theorie dat de keizerlijke familie toen en op die plaats werd vermoord en dat dit op last van Moskou gebeurde. Een ander document is een met de hand geschreven bestelling van 175 kilo zwavelzuur bij een plaatselijke apotheker, naar het oordeel van Sokolov bestemd om het ontbindingsproces van de lichamen te bespoedigen, nadat ze in een lege mijnschacht waren gegooid. Het onderzoek van Sokolov is nooit onomstreden geweest, niet alleen wegens zijn methoden, maar ook omdat zich later een Russin zich meldde die zich uitgaf voor prinses Anastasia, een van de dochters van de tsaar, een verhaal dat ze tot haar dood heeft volgehouden. Sommige van de te veilen documenten kunnen in verband worden gebracht met de twijfels aan Sokolovs versie, zoals het stukje papier waarop iemand in het Duits een gedicht van Heine heeft geschreven: 'Deze nacht is Beltsazar door zijn slaven vermoord'.

Volgens sommigen zijn in het Ipatjev-huis in juli 1918 niet de leden van de tsarenfamilie vermoord, maar Oostenrijks-Hongaarse krijgsgevangenen. Sotheby's verwacht dat de documenten tussen 300.000 en 500.000 pond zullen opbrengen.