Bouwbonden willen 'bloedneus' voorkomen

ROTTERDAM, 7 febr. - Het karkas van het hoogste kantoor van Nederland - de nieuwe vestiging van Nationale Nederlanden in de Rotterdamse binnenstad - is voltooid. Vorige week werd het hoogste punt bereikt; de bijna driehonderd bouwvakkers kunnen zich nu toeleggen op de afwerking. Ondanks de malaise in de onderhandelingen over de bouw- CAO gaat het werk gewoon door. De werkgevers hebben tot dinsdagmiddag drie uur de tijd om hun verzet tegen de introductie van de 36-urige werkweek op te geven. 'Ik ben ervan overtuigd dat het werk binnenkort wordt stilgelegd', luidt de strijdbare prognose van timmerman Karel Slot. 'Met de aannemer gaat het goed. Waarom kan er nu niet eens op een normale tijd een CAO worden afgesloten. We hebben een goede bemiddelaar (Lammers red.), maar zelfs hij kan er geen schot in brengen.'.

t bestrijdt het argument van werkgevers dat de invoering van een 36-urige werkweek zich niet verdraagt met de schaarste aan geschoold personeel. 'Grote kolder, er zijn 60.000 bouwvakkers werkloos. Ik heb nog nooit iets van een aan mensen gemerkt.'

Het CAO-overleg in de bouwnijverheid raakte maadagavond in een impasse toen de delegatie van de werkgevers onvoldoende mandaat van de achterban bleek te hebben om zaken te doen over verdergaande arbeidstijdverkorting. De onafhankelijke voorzitter van de onderhandelingen, J. C. J. Lammers, had ten aanzien van de omstreden atv-kwestie een compromis-voorstel gepresenteerd op basis waarvan hij de betrokken partijen had uitgenodigd voor een gesprek.

Werkgeversonderhandelaar C. de Fouw beschouwde de ultieme onderhandelingsronde vooral als een vragenuurtje. Hij wilde van de vakbonden weten hoe soepel zij met de roostervrije dagen wilden omgaan.

De invoering van de 36 uur gedurende de looptijd van een tweejarige CAO was vooralsnog onbespreekbaar. De Fouw: 'Men wilde van mij horen dat de 36 uur principieel aanvaardbaar is. Daar had ik geen mandaat voor.'

De vakbonden reageerden gebeten: 'Dat is de arrogantie van de heren werkgevers: zelf met lege handen komen, maar wel willen weten wat ons wisselgeld is.'

De werkgeversdelegatie zei te worstelen met de interne overlegstructuur (acht belangenorganisaties), die van een discussie over zo'n 'principieel' punt als arbeidstijdverkorting per definitie een tijdrovende zaak maakt. Volgende week, waarschijnlijk dinsdag, komen zij met een afgerond oordeel over de vorstellen van Lammers. Het is nog nog niet onduidelijk of daarmee een sociaal conflict kan worden afgewend. De Fouw heeft geen begrip voor de atv-eis van de vakbonden. 'Wij werken al korter dan de meeste industriele bedrijven. Vrijwel nergens is het thema in de CAO-onderhandelingen aan de orde. Onbegrijpelijk dat de bonden daar nu weer mee komen. De bedrijfstak is na jaren weer uit de problemen. Wij vinden dat het personeel daar best wat van mag merken. Maar dan wel in het loonzakje.'

De Fouw ontkent dat het werkgeverskamp verdeeld is. Volgens ingewijden zouden de grotere, industriele bouwers minder moeite hebben met arbeidstijdverkorting dan de kleine aannemers. Vooral bij de kleine, regionaal opererende bedrijven - verenigd in de NVOB - zou de weerstand het grootst zijn. 'Onzin, in de ondernemerswereld bestaat geen enkeke symathie voor verdergaande atv. Dat is glashelder', weert De Fouw af. Niettemin achten dezelfde kenners het bepaald niet uitgesloten dat de toonaangevende aannemers - het gaat om zes a zeven bedrijven met omzetten in Nederland vanaf 300 a 400 miljoen gulden - op de langere termijn een eigen koers zullen varen in de onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden. In het beroepsgoederenvervoer heeft zich al een soortgelijk schisma voorgedaan. In werkgeverskringen gaat men ervan uit dat het volgende week tot schermutselingen zal komen. 'In de publiciteit moeten de bonden nu eenmaal hun gelijk halen.'

Op 10 regionale bijeenkomsten zullen de bonden zaterdag hun achterban consulteren en de 'actietrein' op stoom brengen. 'We zullen ze raken daar waar het pijn doet', klonk het gisteren nog wat cryptisch bij de Bouw- en Houtbond FNV. Eventuele stakingen vanaf midden volgende week zullen voor 'onbepaalde tijd' zijn. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de metaalindustrie heeft de bouw geen traditie in estafette-acties.

De werkgevers wijzen de verkorting van de werkweek van 37 naar 36 uur af met verwijzing naar schaarsteproblemen op de arbeidsmarkt en hameren tegelijk op het aambeeld van de flexibele vormgeving van atv. Het voorstel Lammers - invoering van de 36 uur, maar niet eerder dan medio 1991, in ruil voor het soepel inzetten van roostervrije dagen - doet alle partijen 'pijn', hoewel de ondernemers principieel de grootste concessie moeten doen. De vakbonden zien verdergaande arbeidstijdverkorting vooral als een middel om werk te scheppen en de werkdruk te verminderen (verbeteri ng arbeidsvoorwaarden). De bedrijfstak telt ongeveer 50.000 werklozen en 90.000 WAO-ers.

Volgens de werkgevers zal de werkdruk als gevolg van de 36 uur alleen maar toenemen. Bouwvakkers hebben naast 25 vakantiedagen jaarlijks recht op 16 roostervrije dagen als gevolg van de 37-urige werkweek, plus nog eens twee scholingsdagen. De helft van de roostervrije dagen is collectief vastgesteld - 'in de CAO vastgespijkerd' - de andere helft is 'flexibel' en worden door de bedrijven vastgesteld. Met de invoering van de 36-urige werkweek krijgen de werknemers er nog eens 6 roostervrije dagen bij. De vakbonden willen de helft van de 22 dagen best flexibel inzetten, maar wel gespreid over het hele jaar.

Sprediing biedt het meeste perspectief op herbezetting van vrijkomende uren. De werkgevers concentreren de roostervrije dagen het liefst in de perioden met de minst 'werkbare' dagen.

Vorig jaar sloegen de bouwwerkgevers een bres in de vormgeving van de atv. De bouwbonden, die hun leden hadden gemobiliseerd met de strijdkreet 'ze komen er niet door' liepen 'een bloedneus' op, zoals voorzitter J. Schuller van de Bouw- en Houtbond de verzamelde pers gisteren nog eens hielp herinneren. De gezamenlijk opererende bouwbonden vrezen de pijn van nieuw gezichtsverlies.