Tekort donorharten kern van probleem

DEN HAAG, 6 febr. - Het blijkt voor de zoveelste keer een hachelijke zaak om grenzen te stellen aan de zorg voor hartpatienten, zoals de leeftijdsgrens van 55 jaar voor harttransplantaties waarover artsen een protocol hebben opgesteld. In het weekeinde werd het protocol bekend. Ziekenfondsen, patientenverenigingen, ouderenbonden, de secretaris van de KNMG, allen protesteren hevig tegen het beperken van deze 'topklinische zorg' tot de jongere groep patienten. In Nederland geldt nu eenmaal de stelregel dat, evenals voor de rechter, iedere Nederlander voor de arts gelijk moet zijn. Recht op gezondheidszorg is dan voor 65 procent van onze bevolking vastgelegd in de Ziekenfondswet. Problemen van schaarste, die op vrijwel elk ander terrein, zoals huisvesting, onderwijs, arbeid, voorkomen, en daar vaak noodgedwongen worden aanvaard, blijken in de gezondheidszorg onacceptabel. Vooral hartpatienten blijken keer op keer bereid, in gevallen van schaarste, naar de rechter of naar het buitenland te stappen om die hulp te krijgen waar ze nu eenmaal volgens de wet recht op hebben. Daarbij krijgen ze de volle steun van de medische beroepsgroep, hartchirurgen en cardiologen. Natuurlijk is het schitterend dat deze specialisten dit soort technische hoogstandjes, met aanwijsbaar nuttig resultaat voor de gezondheid van de patient, kunnen uitvoeren. Men heeft er in die kringen dan ook belang bij de 'vooraanstaande positie' te handhaven die men wat dit betreft internationaal inneemt. Deze vooraanstaande positie was ook voor de Gezondheidsraad in 1984 een argument voor toelating van harttransplantatie, ondanks de hoge kosten. Die kosten bedragen tussen de 150.000 en 200.000 gulden per behandeling, waarvan ongeveer 60.000 gulden specialistenhonorarium.

Hoge kosten van een behandeling mogen echter geen motief zijn een patient een levensreddende ingreep te onthouden. Daarom zal naar alle waarschijnlijkheid harttransplantatie binnenkort ook wel in het ziekenfonds worden opgenomen, met of zonder leeftijdsgrens. Dat laatste kan overigens ook nog wel een interessant juridisch punt worden: mag het recht op behandeling, voorziekenfondspatienten wettelijk vastgelegd, een recht waar ook verplichte premiebetaling tegenover staat, beperkt worden door leeftijd? Volgens mr. P. Dingemans, de advocaat die recent een aantal kort gedingen over hartchirurgie gewonnen heeft, biedt de Ziekenfondswet 'voor zover mij bekend geen mogelijkheden tot het inbouwen van leeftijdsgrenzen'.

Varkensharten In het geval van harttransplantatie zijn er barrieres die veel klemmender zijn dan de financiele grenzen. Het aanbod van donorharten - veelal harten van verkeersslachtoffers - was vorig jaar in Nederland 96. Daarvan bleken er uiteindelijk maar 54 geschikt. daarvan gingen er 11 naar het buitenland. Het aantal potentiele kandidaten voor transplantatie, als daar bijvoorbeeld ook patienten worden bijgerekend wwiens hart in een te slechte conditie is voor bypass-operatie, loopt echter in de honderden, mogelijk duizenden. Gesuggereerd wordt nu dat de Wet op Orgaantransplantatie, door staatssecretaris Simons (volksgezondheid) inmiddels herdoopt tot Wet op Orgaandonatie, enig soelaas kan bieden. Zo zou alleen toestemming van de donor zelf moeten tellen, en niet die van nabestaanden. Gezien de hierboven genoemde cijfers van het totale aanbod in 1989 betekent uitbreiding van het aanbod door dat niet meer dan een druppel op een gloeiende plaat. Misschien dat de, nu nog in het experimentele stadium, genetische manipulatie met varkensharten in de toekomst een oplossing voor het schaarsteprobleem biedt.

    • Pety de Vries