Wonderboy Tapie favoriet voor Frans presidentschap

PARIJS, 3 febr. - Hoe dieper de malaise in de Franse politieke partijen, hoe groter de kans dat wonderboy Bernard Tapie een nieuwe partij sticht en een gooi doet naar het presidentschap.

Twee Franse weekbladen, Le Nouvel Observateur en l'Evenement du jeudi, verklaarden tegelijk zakenman en parlementslid Bernard Tapie tot een geduchte presidentskandidaat, gebaseerd op interviews en opiniepeilingen. Serge Raffy, journalist bij de linkse 'Obs', mocht zelfs op het televisiejournaal uitleggen: 'Ik volg Tapie nu al drie jaar en hij zal de komende weken een nieuwe partij oprichten en in 1995 een gooi naar het presidentschap doen.'

Een opiniepeiling van l' Evenement meldt dat 46 procent van de Fransen eventueel best op hem wil stemmen. Hij zou vooral kiezers wegtrekken uit het midden en van links.

Bernard Tapie zegt zelf: 'Ik heb geen haast. Op dit moment leer ik mijn lessen. In de Assemblee luister ik, ik zorg niet voor lawaai. Ik leer. Alles valt te leren.'

De belangstelling voor Tapie is verklaarbaar. In de gaullistische partij (RPR) slijpen de voormannen de messen en oud- minister Charles Pasqua bepleit deze week zelfs het opheffen van de RPR, bij de socialisten complotteren Fabius, Delors, Rocard en Jospin rondom de erfenis van Mitterrand en het liberale, christen-democratische centrum lijkt een geplunderde vlakte, waar een paar onder-officeren mompelend rondlopen. De Franse partijpolitici praten niet meer met hun kiezers, maar schreeuwen vooral tegen elkaar.

Het fenomeen Tapie (44) profiteert van deze stilte, dank zij zijn mediamieke kwaliteiten. Jacques Seguela, de reclameman die Mitterrand twee keer succesvol verkocht heeft: 'Tapie is de beste communicator van deze decade.'

Bernard Tapie verkocht zakendoen als een boeiend vak op de televisie en kreeg een eigen tv-show. Nog altijd reist hij stad en land af met toespraken over goed ondernemen. Een geboren communicator. En een winnaar. Tapie bezit onder meer een winkelketen in dieet- en alternatief voedsel, firma's in sportartikelen (Donnay), bedrijven in weegapparatuur. En hij verkocht voor goed geld bedrijven die hij gezond had gemaakt, zoals Look (sportartikelen) en Wonder (batterijen).

Zijn imago is Amerikaans, een mooie jongen, miljonair, hij rijdt in een Porsche, bezit een jacht, een privevliegtuig, een geschat vermogen van 300 miljoen gulden, kortom, de Franse verpersoonlijking van de Amerikaanse mythe van krantejongen tot president-directeur.

Het was even stil gevallen om Tapie, nadat hij in maart vorig jaar een zetel in Marseille voor de Assemblee had veroverd. Kamerleden lieten hem hun rug zien. 'Hij is een gewone opportunist', 'ik heb hem nooit ontmoet in de Assemblee', luiden hun commentaren en de socialistische partijwoordvoerder Jean- Jack Queyranne zegt: 'Tapie is Coluche, hij stort wel in.'

Tapie is geen Coluche, de overleden populaire Franse komiek. Op 8 december vorig jaar weigerden de Franse socialisten op de buis met de rechts-extremist Jean-Marie Le Pen te debatteren, ten einde raad vroeg Jean-Paul Huchon, de kabinetschef van premier Michel Rocard, Tapie om te gaan en de zakenman sloeg Le Pen voor de ogen van zeven miljoen kijkers, die tot diep in de nacht aan hun toestel bleven gekluisterd, finaal knock-out. Dat had nog geen enkele Franse politicus voor hem gepresteerd. Twee dagen later werd Tapie door de parlementariers verwelkomd als een der hunnen, zelfs Rocard liep met uitgestoken hand op hem toe en feliciteerde hem met 'bravo, vechterbaas'.

Het gevecht tegen Le Pen was Tapie's motivatie om in Marseille te dingen naar een kamerzetel. Tijdens een gesprek in zijn auto zei hij vorig jaar: 'Als Le Pen een gooi doet naar het burgemeesterschap van Marseille zal hij mij op zijn weg vinden, als Le Pen iets probeert te bereiken zal ik dat proberen te verhinderen.'

En tegen zijn potentiele kiezers riep hij: 'Hier in Marseille wonen dertig procent rascisten, hun stemmen wil ik niet.'

Verbazende taal voor een Franse politicus, tuk op iedere stem. Zijn intrede in de politiek dankt Tapie aan Mitterrand. De president vroeg hem zijn kandidatuur voor een tweede termijn als president te steunen als onafhankelijke zakenman. Mitterrand presenteerde zich in 1988, op aanraden van Seguela, als de wijze president van alle Fransen en zocht steun buiten zijn socialistische partij. Tapie raakte gecharmeerd van Mitterrand en afficheert zich, zoals enkele niet- socialistische ministers uit het kabinet-Rocard, als supporter van de presidentiele meerderheid.

Mitterrand bleef de enige socialist die Tapie zijn vertrouwen gaf.

Tijdens zijn campagne in Marseille werd hij nauwelijks geholpen door het socialistische kader en toen Mitterrand Tapie noemde als minister van industrie weigerde Rocard. Nog altijd hebben Mitterrand en Tapie contact. Seguela, die beiden zeer goed kent: 'Tapie doet niets zonder Bianco of Attali (de twee belangrijkste raadslieden van de president) te raadplegen.'

De populaire Franse zakenman wordt dikwijls begeleid door Jacques Pilhan, publiciteitsmedewerker van Mitterrand. Dezelfde adviseurs hebben hem nu aangeraden een politieke partij op te richten. Bernard Tapie heeft de naam een bluffer, een lefgozer te zijn. Die dankt hij vooral aan zijn jeugd als straatjongen in de Parijs voorstad Bourget. Hij maakt zijn lef echter waar. Toen Gaston Defferre, de koning van Marseille, hem in 1986 het voorzitterschap van de kwakkelende voetbalclub Olympique Marseille aanbood, zei hij voor de televisiecamera's: 'Ik maak in vier jaar van OM een kampioensploeg.'

Dat was hem in een jaar al gelukt. In 1985 zei Tapie, al weer voor de hem zo vertrouwde tv-camera's: 'Ik zal de jonge werklozen helpen.'

Geen bluf, want op dit moment bestaan er vijf Tapie-scholen, Gagnant- scholen geheten (winnaarsscholen naar het boekje van Tapie: Gagner), die duizend geschoolde vertegenwoordigers en verkopers hebben afgeleverd bij grote bedrijven als BSN, Michelin, Coca-cola en Kronenburg. Tapie fourneerde 30.000 gulden, de rest kwam van de overheid.

Zijn enige probleem is volgens Seguela dat 'het beeld van geld aan hem kleeft'.

'Als Tapie kalm is straalt hij cultuur en elegantie uit, maar als hij woedend wordt, is hij het Parijse straatvechtertje. De Fransen zien in hun staatsmannen liever meer raffinament, meer beheersing.'

Tapie heeft geduld en wil leren. 'Jean-Jacques Servan-Schreiber werd geen president omdat hij te gehaast was. Ik kan wachten.'

Bovenal heeft hij een eigenschap die schaars is in de Franse politiek en alleen bij Mitterrand duidelijk een rol speelt: plezier in het leven en plezier in het vak. 'De beloning bestaat niet uit geld, het is plezier, het spel, de vrijheid, de beweging, de kans om te creeren', schrijft hij in zijn boek. Mensen die in de beweging hun identiteit vinden, vrezen het verlies niet en winnen daarom vaak.