Uitbundige Tutu: meer gekregen dan verwacht

KAAPSTAD, 3 febr. - 'Het is bijna niet te geloven, God heeft onze gebeden verhoord.'

Opgetogen en uitbundig ijsbeert de anglicaanse aartsbisschop Desmond Tutu in een purper gewaad over het terrein van het parlement in Kaapstad, vlak nadat president Frederik de Klerk 'een dramatische toespraak' heeft gehouden. 'We hebben niet alles gekregen, maar toch veel meer dan we hadden verwacht', zegt de aartsbisschop met zijn bekende hoge, bijna piepende stem. 'Onze strijd begint vruchten af te werpen, de blanke minderheid gaat zwarten eindelijk als volwaardige burgers zien, als mensen die mogen meepraten.'

Cyrille Corola, een van de moedige vrouwen die een prominente rol speelt in de actiegroepen tegen de apartheid kan haar werk nu weer gewoon zonder angst thuis verrichten.

'Gisteren, vlak voor de demonstratie sliep ik op een geheime plaats omdat ik vreesde dat de politie mij 's nachts zou meenemen en mij pas na de protestmars weer zou vrijlaten', zegt ze opgelucht. In de zwarte woonoorden van Zuid-Afrika kan het politieke werk beginnen, kunnen de mensen zich organiseren.

Aan de andere kant van het politieke krachtenveld, bij de extreem-rechtse blanken is men niet ingenomen met de rede van De Klerk. 'O liewe Here', mompelden enkele afgevaardigden van de Conservatieve Partij gisteren in het parlement tijdens de toespraak.

'De Klerk haalt met het ANC de duivel in huis en hij houdt uitverkoop van ons land onder de zwarten', zo reageerde de conservatieve leider Andries Treurnicht bits. Pag.4: Vervolg Tutu maakt hier en daar een praatje met gelovigen die regelmatig zijn kerk vlak bij het parlement in het centrum van Kaapstad bezoeken en knikt vriendelijk tegen elke voorbijganger die hem begroet. 'De Klerk krijgt van mij de lof die hij verdient, hij heeft een belangrijke stap gezet.'

Volgens Tutu is nu de eerste stap gezet op weg naar een normaal politiek leven in Zuid-Afrika: het verbod op het ANC en zijn binnenlandse tak, het Verenigd Democratisch Front (UDF), is opgeheven, de persvrijheid wordt hersteld, de noodtoestand wordt verzacht en de doodstraf opgeschort. Het wachten is echter nog steeds op Nelson Mandela, de gevangen ANC-leider die verblijft in de gevangenis-bungalow in Paarl, een pittoresk stadje tussen de wijnboederijen bij Franschhoek en Klapmuts. 'Het is jammer dat kameraad Nelson nog niet vrij is. Als hij uit de Victor Verster gevangenis komt, moeten we er wel voor zorgen dat zijn leven niet in gevaar komt. Mandela zal een essentiele rol spelen bij de komende onderhandelingen. En hij is daarom een doelwit voor radicale groepen die hem willen liquideren, ' zegt Tutu zwaaiend met zijn armen.

Voor de poort van de Victor Verstergevangenis posten al enkele dagen drie Amerikaanse camerateams. Zwetend wachten ze tot 's werelds bekendste gevangene tevoorschijn komt.

Hoe lang ze nog voor de poort moeten liggen weet niemand, ook niet na de toespraak die De Klerk gisteren hield in het Kaapse parlement. De 71-jarige Mandela zal spoedig vrijkomen, zonder voorwaarden, en zonder al te veel vertraging. Dat heeft De Klerk beloofd, wanneer blijft de grote vraag, maar het zal volgens de meeste waarnemers niet lang meer duren. Ook de mensen in de straten van Kaapstad hebben er alle vertrouwen in dat Mandela het gebied van de wijngaarden met namen als Drakenstein en de Soete Inval snel kan verlaten om zich met serieuze zaken bezig te kunnen houden. Blijdschap en opluchting straalt van de meeste gezichten aan de historische Heerengracht. De toespraak van De Klerk was niet een domper die diens vermaarde voorganger Pieter Botha Zuid-Afrika in 1986 bezorgde met de zogenoemde Rubicon-toespraak, toen ook alle ogen op Zuid-Afrika waren gericht: hij voldeed niet aan de verwachtingen en stortte het land van zwarten, kleurlingen, Boeren en Britten in een nieuwe ronde van geweld. 'Alles sal regkom', zegt een gekleurde straatventer die de dagbladen met hun schreeuwende koppen verkoopt. 'Dit is een mooi land en voor het eerst hebben we nu zicht op een vreedzame oplossing.'

Kaapstad, de moederstad van Zuid-Afrika omdat Jan van Riebeeck er in 1652 voet aan wal zette, is in de loop der jaren een smeltkroes van mensen en een mozaiek van kleuren. De raciale spanningen die de noordelijke provincie Transvaal zo kenmerken, worden op de Kaap minder gevoeld: zwart, wit en bruin staan er minder haatdragend tegenover elkaar. Niet alleen doorsnee inwoners van Kaapstad zijn opgelucht, ook de organisatoren van de protestmarsen die de afgelopen weken in de stad hebben plaatsgehad krijgen de indruk dat De Klerk en zijn blanken de koers hebben verlegd. Zwijgend als het graf liepen echter de conservatieve politici gisteren het parlementsgebouw uit om teleurgesteld terug te keren naar hun boerderijen in Transvaal en Oranje Vrijstaat. Zij kunnen zich niet voorstellen dat binnenkort 'terroristen en communisten' vrij mogen rondlopen in hun blanke Zuid-Afrika. Zij vinden dat De Klerk 'op de Kaap heeft gecapituleerd', maar voor de andere Zuidafrikanen is de Kaap weer als vanouds 'Kaap de Goede Hoop'.