Participatie van banken zorgt voor breed financieeldraagvlak; Fokker en Rolls-Royce in leasemarkt

AMSTERDAM, 3 febr. - Vliegtuigbouwer Fokker gaat samenwerken met de Britse motorenfabrikant Rolls Royce en drie grote financiele instellingen bij de handel in en financiering van Fokker-vliegtuigen en onderdelen. Fokker heeft dat gistermiddag bekendgemaakt. De bundeling van krachten betekent dat Fokker zich veel meer dan voorheen zal bezighouden met het zogeheten leasen van vliegtuigen. De betrokken financiele instellingen zijn de Britse National Westminster Bank, de Amerikaanse Chrysler Capital Corporation en de Japanse Mitsubishi Trust and Banking Corporation.

De samenwerking met Fokker loopt via de joint venture Rolls- Royce en Partners Finance (RRPF). In dat bedrijf participeren Rolls-Royce (40 procent) en Westminster, Chrysler en Mitsubishi (ieder 20 procent). RRPF zal zich, zo is overeengekomen, voor vijftig procent inkopen in de dochteronderneming van Fokker - Aircraft Financing and Trading (AFT) - die twee jaar geleden als apart bedrijf werd opgericht voor de handel in en financiering en verhuur van Fokker- vliegtuigen. Financieel directeur E. J. Nederkoorn van Fokker wil niet zeggen hoeveel Rolls-Royce en zijn partners hebben betaald voor de helft van de aandelen in AFT- Fokker. Hij zei alleen dat de prijs 'ruim' boven de boekwaarde ligt.

AFT boekte in 1988 een netto- winst van 2,9 miljoen dollar, en de winst is afgelopen jaar 'substantieel' gestegen. Leasen, als goedkoop alternatief voor het kopen van dure vliegtuigen, is de afgelopen tijd snel populair geworden in de internationale luchtvaart. Van de nieuwe toestellen die de komende jaren zullen worden afgeleverd door de verschillende vliegtuigfabrikanten in de wereld, zal naar schatting 25 procent op lease-basis in gebruik worden genomen door luchtvaartmaatschappijen.

Met de nu aangekondigde samenwerking willen Fokker en Rolls- Royce een steviger aandeel op die snelgroeiende markt realiseren.

Daarbij zien ze leasen voor alles als extra instrument om hun eigen produkten (vliegtuigen en vliegtuigmotoren) aan de man te brengen. Fokker deed vier jaar geleden zijn intrede op de internationale lease-markt door in zee te gaan met het Ierse GPA (vroeger Guinness Peat Aviation) in Shannon, de grootste leasemaatschappij van vliegtuigen in de wereld. GPA heeft honderd vliegtuigen van het type Fokker 100 besteld (waarvan 55 vaste orders) en die ondergebracht in de dochteronderneming GPA Fokker 100. Daarin participeren GPA zelf (50 procent), Fokker (25 procent) en Mitsubishi (25 procent). GPA heeft dergelijke joint ventures ook met vliegtuigfabrikanten als Airbus en McDonnel Douglas. Fokker-directeur Nederkoorn ontkent niet dat AFT als nieuwe joint venture van Fokker en Roll Royce en Partners in sommige gevallen een concurrent kan zijn van GPA. Maar volgens hem bestaat toch een duidelijk onderscheid tussen beide leasemaatschappijen. GPA opereert als onafhankelijke onderneming. Het bedrijf heeft de afgelopen jaren een grote voorraad van (bestellingen aan) vliegtuigen volgens een beperkt aantal specificaties opgebouwd en probeert die te verhuren aan klanten. Daarbij gaat het vrijwel altijd om zogeheten operationele leases: na afloop van een bepaalde verhuurperiode komt het toestel terug bij GPA, dat vervolgens een nieuwe klant zoekt. AFT richt zich vooral op zogeheten financiele leases: in feite een soort huurkoop waarbij het toestel na afloop van een bepaalde periode in eigendom komt van de luchtvaartmaatschappij. Dat past in opzet van een fabrikant als Fokker, die het liefst een vliegtuig gewoon wil verkopen en niet opgezadeld wil worden met allerlei risico's na aflevering.

Toch zal AFT zich bij zijn 'verkoopondersteunende' activiteiten niet uitsluitend beperken tot het sluiten van financiele lease-constructies. Ook bij voorbeeld het opkopen van gebruikte toestellen en het verhandelen daarvan is mogelijk en 'we zullen ook operationele leases niet uit de weg gaan', aldus Nederkoorn. Hij ontkent dat het oprichten van een eigen leasemaatschappij een kunstgreep is om de eigen verkoop op peil te houden. 'Andere' fabrikanten doen volgens hem allerlei 'concessies' aan de klanten (in de vorm van kortingen of terugkoopverplichtingen), maar Fokker 'verkeert in de gelukkige omstandigheden, dat wij dat niet hoeven te doen.'

Dat Fokker desondanks actiever wil worden op het gebied van leasen, is volgens Nederkoorn een logische reactie op de ontwikkelingen op de markt. 'Juist nu de markt zo willig is en de komende jaren nog gigantische bedragen nodig zijn om alle vliegtuigaankopen te financieren, is leasen een geschikt instrument gebleken', aldus Nederkoorn. Voor fabrikanten van kapitaalgoederen als Fokker en Rolls-Royce is 'het belangrijk dat je faciliteiten kunt aanbieden aan de klanten.'.

Bovendien, onderstreept Nederkoorn, is de leasemarkt uit oogpunt van rendement gewoonweg uiterst aantrekkelijk. 'Het meeste geld in de luchtvaart is op het ogenblik te verdienen met de handel in en financiering van vliegtuigen, veel meer dan met het produceren van en vliegen met vliegtuigen', zegt hij. De meeste partners die nu in AFT gaan samenwerken, kennen elkaar goed.

Roll-Royce is als leverancier van motoren een zogeheten 'risicodragende partner' in het Fokker 100-project. Fokker voerde vorig jaar zomer een ingrijpende herfinanciering van de onderneming door, waarbij de Amro afviel als huisbankier en onder andere de National Westminster Bank zijn plaats innam. Mitsubishi is ook aandeelhouder van GPA Fokker 100. Los hiervan heeft ook Rolls-Royce een eigen joint venture met GPA. Volgens Nederkoorn is het zeker niet uitgesloten dat AFT de komende tijd ook samenwerkingsverbanden zal sluiten met andere partners, bijvoorbeeld met luchtvaartmaatschappijen. 'Alles is mogelijk'.

Belangrijke Europese luchtvaartmaatschappijen als Lufthansa, SAS, Air France en ook de KLM hebben het afgelopen jaar eigen leasemaatschappijen opgericht voor het op beperkte schaal huren of verhuren van vliegtuigen uit de eigen vloot. Het inzetten van lease-toestellen geeft de luchtvaartmaatschappijen de nodige flexibliteit. Onderdeel van de transactie tussen Fokker en Rolls-Royce is overigens ook het vertrek van de huidige directeur van AFT, drs M. H. Kolk. Hij wordt de nieuwe topman van RRPF, en zal als zodanig ook optreden als gedelegeerd commissaris bij AFT. Anders dan AFT heeft RRPF tot dusver nog geen lease-activiteiten ontplooid.