'Elektronisch boeken in binnen- en buitenland verlooptbevredigend'; Een combi-kaart voor Van Gogh

ROTTERDAM, 3 febr. - Ruim dertien procent van de Nederlandse bevolking boven de vijftien jaar zal een bezoek brengen aan de Vincent van Gogh-tentoonstellingen, die dit voorjaar gehouden worden. Dat stellen althans de marktonderzoekers. Met de buitenlandse bezoekers rekenen zij daarmee in totaal op 1,4 miljoen bezoekers, die volgens 'een voorzichtige schatting' ruim vijftien miljoen gulden aan omzet zullen genereren. De voorverkoop van kaarten, die inmiddels twee weken loopt, is volgens de organisatoren 'bevredigend'. In Nederland tot nu toe ruim 100.000 kaarten verkocht, waarvan 55.000 aan reisorganisaties.

Entreebewijzen zijn niet aan de museumkassa's te koop; voor het eerst in de geschiedenis kan men daarvoor uitsluitend terecht bij een bank - de 1300 filialen van de Verenigde Spaarbank. Bij het afstand doen van de kaartverkoop heeft het Rijksmuseum Vincent van Gogh in Amsterdam zich laten overtuigen door het succes van het elektronisch reserveren bij het Metropolitan Museum in New York - 'het wordt als chic ervaren dat men niet in de rij hoeft te staan'.

Een andere overweging is geweest hiermee 'touroperators op afstand te houden', die anders de capaciteit van het museum 'met busladingen verzadigen'. Reserveren is verplicht; kaarten zijn niet verkrijgbaar op de dag zelf - 'geen same day-tickets, in het jargon van de museale marketing -, want die zouden 'een bom onder het systeem leggen', zegt woordvoerder J. Rooyackers van de organiserende stichting Vincent van Gogh 1990. 'Mensen rekenen er dan op, en bij een blockbuster veroorzaakt dat toch weer rijen, en die wilden we nu net voorkomen.'

Mocht het Van Gogh-evenement onverhoopt niet uitverkocht raken, dan verschijnt in de Paulus Potterstraat en in het Nationale Park de Hoge Veluwe een 'mobiel kantoor' van de 'Spaarbank met de S', waar dan alsnog op dezelfde dag een toegangskaart verkregen kan worden. 'Een bank is en blijft natuurlijk een bank', zegt P. Demelinne van de Stichting Spaarpropaganda, die 'de publicitaire belangen van de bank stuurt' en het Van Gogh-evenement oraganiseert. 'Extra inloop in onze kantoren kan natuurlijk nooit kwaad.'

De spaarbank sponsort al langere tijd culturele evenementen, zoals concerten, maar dit project werd aantrekkelijk geacht vanwege de landelijke publiciteit voor de bank. Volgens Demelinne is zijn bank ook de enige die het project technisch aankan - het computernet voor de reservering is hetzelfde dat de bank gebruikt voor de andere financiele transacties. Buiten Nederland zijn bij voorbaat 187.000 kaarten afgenomen: 40.000 in Frankrijk; 12.000 in Belgie en 25.000 in Amerika. De meeste Van Gogh-liefhebbers wonen blijkbaar in Italie. Daar is het afgelopen weekeinde in Verona een overeenkomst gesloten voor de verkoop van 100.000 kaarten. Men kan maximaal acht kaarten a 15 gulden per persoon aanschaffen en nu al moet exact worden vastgesteld op welke dag en op welk uur, binnen een tijdblok van twee uur, men de tentoonstellingen in Amsterdam en Otterlo wil bezoeken. In de bankfilialen kan men een formulier invullen en op een 'kalender' zien wanneer er nog plaats is. De uren waarop een blauwe stip staat, zijn al voor driekwart volgeboekt; een rode stip betekent: uitverkocht. Het is ook mogelijk een combi-kaart a 25 gulden te kopen waarmee men beide tentoonstellingen bezoekt. Dat kan op verschillende dagen en in een ander tijdblok, maar steeds van tevoren vastgesteld. Eenmaal binnen mogen de bezoekers 'zo lang blijven als ze willen'.

Volgens een woordvoerder doorkruist dit niet de berekeningen van de maximale capaciteit: de bezoekers die in een tijdsblok ingedeeld zijn komen 'immers niet allemaal tegelijkertijd binnen'.

Tussen de twee musea wordt een busdienst onderhouden voor wie op een dag, met 'combi- kaart', beide tentoonstellingen wil bezoeken.

Besloten avondje De musea zijn, ook ongebruikelijk, geopend van 's ochtends negen tot 's avonds negen. Voor de avondbezoeker geldt een gereduceerd tarief 'omdat hij niet lang in het museum kan blijven'.

Bij het publiek blijken vooral deze tijd geliefd; van de tot nu toe zeven uitverkochte tijdblokken zijn vijf avondblokken. Op zondag- en maandagavond zijn de musea gesloten. Die avonden zijn gereserveerd voor de sponsors. Zo zullen Douwe Egberts, Heineken, de Verenigde Spaarbank en hoofdsponsor KLM hun personeel en relaties uitnodigen voor een 'besloten avondje kunst met eigen gasten', aldus een woordvoerder van de Stichting Spaarpropaganda. Van de in totaal 1,4 miljoen beschikbare kaarten is de helft bestemd voor particulieren en de helft voor de bulkverkoop aan reisorganisaties en groepen. De bulkverkoop is al in september vorig jaar begonnen. Frankrijk, Duitsland, Belgie, Canada, de Verenigde Staten en binnenkort Italie hebben een eigen ditributieapparaat - onder andere banken en warenhuizen - ontwikkeld met verkooppunten die aangesloten zijn op het geautomatiseerd systeem van het centrale verkooppunt in Rotterdam. Op de computer kan men daar direct zien op welke dagen er nog bezoekuren en -plaatsen vrij zijn. In de overige landen verloopt de verkoop via aanvraagformulieren, verkrijgbaar bij het Nederlandse Bureau van Tourisme waarvan er in de hele wereld zestien zijn. In vier talen wordt het voorverkoopsysteem uitgelegd en naast een voorkeurdag en -blok dienen ook reservedata en -tijden ingevuld te worden. De formulieren worden bijna dagelijks bijgewerkt om overboekingen te voorkomen. Garanties bieden de formulieren niet, maar volgens een woordvoerder van de spaarbank zijn er genoeg toegangsbewijzen: 'Zodra wij een aanvraag binnenkrijgen wordt die dezelfde dag nog verwerkt en versturen we meteen een faktuur die vervolgens binnen enkele weken moet worden betaald.'

In West-Duitsland kan men, in verband met de beperkingen van hun boekingssysteem geen combi-kaarten reserveren. Daarentegen denken Westduitse reisbureaus het Van Gogh-bezoek te koppelen aan culturele reizen naar Nederland. Het in muziekfestivals gespecialiseerde reisbureau Beck uit Munchen heeft reispakketten samengesteld die een bezoek aan een Van Gogh- tentoonstelling en aan een muziekvoorstelling bevatten.

Het Spaanse inlichtingennummer 010, dat in de regel informatie verschaft over ieder cultureel evenement, weet nog niets van Van Gogh-tentoonstellingen: 'Nee, als het hier niet is genoteerd, zullen er ook wel geen tentoonstellingen van belang zijn', vertelt de Spaanse informatrice. De volgende dag verwijst zij naar het Nederlands Bureau voor Tourisme in Madrid, waar inderdaad nog volop formulieren te krijgen zijn. KLM heeft op al haar agentschappen in het buitenland een aantrekkelijk zomerreisje voor individuele reizigers in de aanbieding. 'Het Van Gogh-pakket is natuurlijk alleen te boeken als men met de KLM vliegt', zegt de marketing-medewerker van de luchtvaartmaatschappij. Voor vierhonderd gulden biedt de luchtvaartmaatschappij: taxivervoer van Schiphol naar Amsterdam, twee nachten in een van de zes luxe-hotels in Amsterdam naar keuze, toegangskaarten voor de twee grote Van Gogh-tentoonstellingen, maar ook voor de In Relatie tot Van Gogh-tentoonstelling in het Stedelijk Museum, een Van Gogh-diner, een Van Gogh- boek en busvervoer van Amsterdam naar Otterlo en terug. Ondanks dit wervingsbeleid in het buiteland blijkt toch dat velen niet weten hoe ze aan kaartjes moeten komen. In het Amsterdamse Hilton Hotel komen aanvragen per fax of telefoon van buitenlandse, maar ook Nederlandse particulieren binnen. Het hotel adverteerde zelf in het buitenland met een speciaal Van Gogh-arrangement voor tweehonderd gulden per persoon: 'welkomstdrankje', een overnachting, ontbijt, drie gangen-diner, bezoek aan het Casino, kaartjes voor een blok van twee uur in het Van Gogh Museum - en natuurlijk een tochtje door de Amsterdamse grachten.