Tuinbouwvakbeurs trekt Oost-Europeanen

BLEISWIJK, 2 febr. - De Nederlandse Tuinbouwvakbeurs staat sterk in de belangstelling van Oost-Europeanen. De beurs die moet laten zien dat Nederland in de tuinbouw nog steeds koploper is, heeft delegaties op bezoek uit Roemenie, Tsjechoslowakije, de Sovjet-Unie, Albanie en de DDR. Onderminister van landbouw Gheorghe Glaman is hoofd van de zware Roemeense delegatie. Hij is een van de 23 Oosteuropese 'decisionmakers' die de Nederlandse Tuinbouwvakbeurs bezoeken op uitnodiging van het ministerie van landbouw. 'De Oosteuropese delegaties vormen maar een klein percentage van het totaal aantal buitenlandse bezoekers van de Tuinbouwvakbeurs dat zeker in de duizenden zal lopen, ' aldus een woordvoerder van het ministerie van landbouw. Onderminister Glaman noemt de herstructurering van de landbouw in zijn land de belangrijkste reden voor zijn komst. 'In Roemenie willen we dit jaar nog dertig tot veertig procent van de landbouw privatiseren. Juist in Nederland is die sector heel succesvol. We hopen nu op samenwerking met Nederlandse bedrijven die ons bij de hervormingen kunnen helpen.'

De voormalige Roemeense dictator Ceausescu heeft jarenlang de problemen in de landbouw verdoezeld. Maar dat er ernstige moeilijkheden waren, bleek al snel na de val van de dictator. Een van de eerste problemen voor het regerende Front van Nationale Redding in Roemenie is de voedselvoorziening. De Roemeense voedselexport is daarom inmiddels stopgezet. Vlees en veevoeder moeten worden ingevoerd. Hervorming van de landbouw staat nu hoog op de prioriteitenlijst. Glaman meent dat het verbeteren van vooral de veeteelt en de produktie in kassen noodzakelijk zijn voor een goede voedselvoorziening. In Nederland wil de Roemeense delegatie daarom behalve veevoeder ook zaden kopen om de produktie van groente een nieuwe impuls te geven. De Roemenen hadden op de Tuinbouwvakbeurs veel belangstelling voor de verwarmingstechniek in kassen.

De toestand van de Roemeense landbouw is volgens Glaman erg slecht. Ceausescu deed zijn best de particuliere landbouw de nek om te draaien en liet verbeteringen van staatsboerderijen achterwege. Glaman: 'In de laatste zes jaren is er niets meer geinvesteerd, terwijl in het Westen juist een trend naar modernisering zichtbaar was.'

Het regime van Ceausescu heeft geleid tot een enorme technologische achterstand, die maar moeilijk kan worden ingelopen, aldus de onderminister.

De slechte toestand van de Roemeense landbouw zal in eerste instantie met noodmaatregelen moeten worden aangepakt. Landbouwprodukten waaraan het land gebrek heeft, zullen moeten worden ingevoerd. 'We hebben genoeg geld om bijvoorbeeld zaden te kopen, maar het geld voor drastische, structurele veranderingen ontbreekt.' De Nederlandse zaadhandel is zeer tevreden met het bezoek van de delegaties uit Oost-Europa. Bestaande contacten met Roemenie worden weer aangehaald en de Roemenen geven aan dat de mogelijkheden om handel te drijven zullen toenemen. Zo heeft het Enkhuizense Enza Zaden net een speciale lading zaden naar Roemenie gestuurd.

Een directeur van een andere zadenleverancier wordt door de delegatie op de Tuinbouwvakbeurs bedankt voor het sturen van een gratis lading zaden. Hij wordt uitgenodigd om het resultaat - de oogst - zelf in Roemenie te komen bekijken. 'Dan kunt u zelf onze mogelijkheden zien om samen te werken', aldus een delegatielid. Ook Tsjechoslowakije belooft een goede handelspartner voor Nederland te worden. De Tsjechische delegatieleider J. Zakrejs, directeur van een overkoepelend orgaan van twintig boerencooperaties, zegt dat Tsjechoslowakije meer openstaat voor West-Europa dan vroeger.

Zakrejs wil met Nederlandse bedrijven samenwerken, maar niet alleen om de landbouwproduktie op te voeren zoals zijn Roemeense collega's voor ogen staat. 'Wij hebben vooral belangstelling voor het Nederlandse management in de landbouw. De organisatie hier is erg sterk, erg kwalitatief.'

Hij doelt hiermee vooral op de agrarische cooperaties. 'Dit soort cooperaties willen we ook in Tsjechoslowakije invoeren. In het oude communistische systeem was dat niet mogelijk', zegt hij.

In het streven om de geprivatiseerde landbouw te versterken staat Roemenie niet alleen, aldus Zakrejs. 'Ook wij willen deze sector stimuleren. Het Russische systeem dat we hebben, werkt niet. De staatsbedrijven en de cooperaties in de tuinbouw zijn te groot en te arbeidsintensief.' Wat tuinbouwprodukten betreft kan Tsjechoslowakije zichzelf bedruipen, maar het land moet wel vlees importeren. Zakrejs: 'We moeten grond besparen in de tuinbouwsector, zodat we die kunnen gebruiken voor de veeteelt.'

De intensievere bewerking van de tuinbouwgrond die dan nodig is, moet volgens hem worden gerealiseerd met hulp uit West-Europa.

In tegenstelling tot de andere delegaties laat de delegatie uit Albanie geen woord vallen over hervormingen. Toch wordt duidelijk dat het land af wil van het isolement waarin het jarenlang heeft verkeerd. Albanie heeft geen tekort aan landbouwprodukten, verzekert de delegatieleider, V. Kali, een directeur van het Albanese ministerie van landbouw. 'We willen alleen onze landbouwproduktie waarborgen door samenwerking te zoeken met andere landen.' Nederland is volgens de directeur een belangrijke kandidaat. 'De landbouw, weliswaar kleinschalig, is de basis van onze economie. We hopen deze verder te ontwikkelen door te profiteren van de ervaring van ondermeer Nederland - de groene supermacht - dat bekendstaat om zijn goede resultaten, speciaal op het gebied van de tuinbouw.' De Albanezen hebben op de Tuinbouwvakbeurs gevonden wat ze zochten. 'Het is niet noodzakelijk iets van Nederland te zien. Deze beurs biedt alle nieuwe ontwikkelingen in de tuinbouwsector.'