Schuldenakkoord Mexico is hooguit zielkundig succes

MEXICO-STAD, 2 febr. - Met de nodige fanfare wordt zondag eindelijk het akkoord beklonken dat Mexico in principe al een half jaar geleden bereikte met zijn schuldeisende commerciele banken, en dat algemeen wordt gezien als een eerste test voor het Amerikaanse schuldenplan-Brady.

Hoewel de Mexicaanse president Salinas de Gortari en, namens de 450 banken, William Rhodes, zondag bij de ondertekeningsplechtigheid in Mexico-Stad zo opgewekt mogelijk zullen kijken, is het akkoord tamelijk teleurstellend. Niet alleen voor Mexico, dat als eerste proefkonijn voor het plan-Brady mocht dienen, maar zeker ook voor de overige Latijns-Amerikaanse landen die hoopten op een doorbraak. Het zegt wel wat dat financiele kopstukken, die belang hebben bij het voortbestaan van het plan-Brady, nauwelijks reppen over de concrete cijfers in het akkoord met Mexico en vooral hoopvolle woorden wijden aan de psychologische en indirecte gevolgen ervan.

Toen de Amerikaanse minister van financien Nicolas Brady zijn plan vorig jaar maart onthulde, was het de bedoeling dat 39 ontwikkelingslanden vermindering van hun schuldenlast met zo'n 20 procent zouden krijgen in ruil voor een correct - dat wil zeggen liberaal - economisch beleid en hernieuwde groei.

Voor de Mexicanen, die al sinds 1966 met overgave het Thatcherismo praktiseren en zich bewust zijn van hun strategische positie aan Amerika's zuidgrens, was het vanzelfsprekend dat hun land als eerste van het plan-Brady zou profiteren. Sterker nog, zij eisten aanvankelijk een vermindering van 55 procent van hun schuld aan de commerciele banken, ruim 48 miljard dollar op een totale Mexicaanse schuld van 100 miljard. Alleen dan zou de Mexicaanse economie voldoende worden aangezwengeld om een combinatie van hernieuwde groei en voortgezette afbetaling mogelijk te maken.

Dat bleek onhaalbaar. Na langdurig en moeizaam overleg stemden de banken afgelopen juli uiteindelijk in met een afgezwakt Mexicaans voorstel dat hun drie opties bood: een reductie van de schuld zelf met 35 procent; of een vermindering van de rentevoet van ongeveer 8,5 tot 6,125 procent; of het verlenen van nieuwe kredieten aan Mexico. De Mexicanen hoopten dat de drie opties in gelijke mate zouden worden gebruikt. Ook dat lukte niet.

Uiteindelijk koos 49 procent van de banken voor de rentevermindering wat Mexico op jaarbasis 613 miljoen dollar uitspaart, 41 procent opteerde voor een vermindering van de schuld met 35 procent wat een jaarlijkse rentebesparing oplevert van 650 miljoen dollar. En slechts tien procent van de banken koos voor nieuwe kredieten - zo'n 350 miljoen dollar per jaar - minder dan de helft waarop Mexico had gerekend.

Per saldo betekent dat een schuldenverlichting van ongeveer 1,7 miljard dollar per jaar - een procent of dertien van Mexico's totale schuldenverplichtingen. Dat is interessant, maar niet echt zwaarwegend. Duidt dat op het failliet van het Amerikaanse plan-Brady, dat bij zijn lancering wel degelijk substantiele oogmerken had? Nee, oordeelt Mexico's voornaamste schuldenonderhandelaar Jose Angel Gurria, die van zijn president Salinas de strikte opdracht had een confrontatie met de banken te vermijden. 'Het pakket biedt Mexico de steun van de commerciele banken die het nodig heeft om zijn programma van economische hervorming en groei uit te voeren en met vertrouwen naar de toekomst te kijken', aldus Gurria. En William Rhodes, voorzitter van het bankcomite waarmee Mexico onderhandelde, sprak lovend: 'Dit positieve resultaat is zonder precedent sinds het uitbreken van de schuldencrisis in augustus 1982.' De linkse oppositie in het Mexicaanse parlement bleek minder opgetogen. Senator Ifigenia Martinez klaagde: 'Wij mochten als Chinees biggetje voor het plan-Brady fungeren, maar het blijkt nu een mislukking. Het biedt ons een beperkte verlichting, maar voor de overige Latijns-Amerikaanse landen zit er nog minder in.'

Waarna zij het oude dreigement van een eenzijdig schuldenmoratorium weer van stal haalden.

In een scherp artikel op zijn voorpagina, getiteld 'Strategie-Brady: rust in vrede' kwam de Wall Street Journal deze week ook tot negatieve conclusies. Het blad noemde Mexico's schuldenakkoord 'een mislukking' omdat het niet leidt tot een aanzienlijke vermindering van de schuldenlast van het land. En het Amerikaanse schuldenplan-Brady sterft daarmee 'een langzame dood'.

Volgens de Journal hoeft dat niet te verbazen, omdat de commerciele banken van begin af aan niets zagen in de doelen van het plan, dat bovendien wordt geteisterd door een opvallende innnerlijke tegenstrijdigheid: enerzijds wil het de schuldenlast van de Latijns-Amerikaanse landen verminderen, anderzijds moedigt het nieuwe kredietverlening aan.

Het Amerikaanse blad heeft sterk de indruk dat de commerciele banken het plan-Brady nu misbruiken om hun banden met schuldenlanden als Mexico zoveel mogelijk af te kappen. Zoals blijkt uit hun onwil om nieuwe kredieten te verlenen. 'Venezuela heeft maandenlang geprobeerd om met de schuldeisende banken ook tot een akkoord te komen volgens de richtlijnen van het plan-Brady', aldus de Wall Street Journal. 'Hoewel het land zijn uitgaven nu beheerst, zijn inflatie heeft teruggebracht en de banken vele voorstellen heeft gedaan, wist het niets te bereiken.'

Verder biedt de 'Mexicaanse transactie' de banken 65 procent van de nominale waarde van hun uitstaande kredieten, terwijl zij op de tweedehands schuldenmarkt hoogstens vijftig procent zouden hebben gekregen. De Journal: 'Velen vragen zich daarom af of de nieuwe schuldenstrategie van de regering-Bush is geformuleerd door de banken of door het Amerikaanse ministerie van financien.' Het blad knoopt daar de volgende waarschuwing aan vast: 'Als men de banken toestaat de schuldenlanden in de steek te laten, zullen internationale financieringsorganisaties, de Westerse regeringen en uiteindelijk hun belastingbetalers voor het internationale schuldenprobleem moeten opdraaien... Helaas voor de Latijns-Amerikaanse landen bestaat in Washington de wil noch de energie om de schuldenstrategie bij te stellen.' Een geschrokken woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van financien liet ommegaand weten: 'Wij weten allemaal dat er meer moet gebeuren. Maar wij bekijken de situatie niet met het alarm dat vanuit andere kringen wordt geventileerd.' Een gezaghebbende Latijns-Amerika-deskundige als Susan Caufman Purcell toont zich ook minder somber. Zij erkent dat de schuldenvermindering voor Mexico niet imposant is, maar voegt eraan toe: 'De verlichting schuilt daarin dat het akkoord de toekomst voorspelbaar maakt, zodat een beter vertrouwensklimaat ontstaat.' President Conable Barber van de Wereldbank hanteerde vorige maand tijdens een conferentie in Mexico-Stad hetzelfde argument toen hij zijn gehoor opriep 'Achter de cijfers (van het schuldenakkoord) te kijken waar belangrijke psychologische winst schuilt.'

Volgens Barber zal het toegenomen vertrouwen in de Mexicaanse economie leiden tot lagere binnenlandse rentestanden, meer buitenlandse investeringen en een meer omvangrijke repatriering van vluchtkapitaal. En als dat scenario onjuist blijkt? De voor Mexico zo belangrijke Amerikaanse economie kwakkelt, om nog niet te spreken over de 'Oosteuropese concurrentie' op het terrein van de buitenlandse investeringen. Dan zal Mexico voor de zoveelste keer met de bankiers aan tafel moeten gaan zitten. Al zal hun animo zonder twijfel minimaal zijn.

    • Ferry Versteeg