Het einde van het ABP

Geindexeerde staatsleningen zijn vooral bedoeld voor pensioenfondsen die een welvaartsvaste uitkering beloven. 'Het PGGM is bijzonder geinteresseerd in alle geindexeerde leningen, omdat we ook geindexeerde verplichtingen hebben, ' zei een woordvoerder van dat pensioenfonds gisteren.

Maar het is de vraag of geindexeerde leningen op den duur wel in het belang zijn van pensioenfondsen als PGGM. Stel dat de Staat zoveel geindexeerde leningen uitgeeft dat alle gelden die fondsen als ABP en PGGM binnenkrijgen daarin kunnen worden belegd. Dan kunnen we ABP en PGGM net zo goed opheffen en vervangen door een computerprogramma dat precies berekent hoeveel de overheid tot in lengte van jaren welvaartsvast aan iedere gepensioneerde ambtenaar of trendvolger moet betalen.

Rente en index

Nu de inflatie laag is en de rente hoog, blijkt dit voor de Staat der Nederlanden een goed moment om over geindexeerde leningen na te denken. Maar de spaarder moet bloeden om de gulden tegen de zo populaire D-mark aan te houden.

Toen een spaarrekening een jaar geleden vier procent rente gaf, kon een vlijtig spaarder f. 25.000 achter de hand houden en daar vrij van belasting f. 1000 rente over ontvangen. Nu bij een rente van acht procent kan de helft van dat spaargeld beter worden uitgegeven in plaats van opgegeven.

In plaats van dat de spaarzin wordt bevorderd door de hoge rente, dat de consumptieve uitgaven worden gedrukt en de hoogconjunctuur wordt gedempt, bereikt het beleid dus het tegenovergestelde.

Budgetneutraal

Juist van het ministerie van financien mag toch worden verwacht dat als iets 'budgetneutraal' genoemd wordt het ook echt 'budgetneutraal' is. Andere ministeries willen met die term nog wel eens sjoemelen waarop Financien dan de bestraffende vinger heft. Maar met de beursbelasting gaat Financien zelf in de fout.

De vergoedingen die de Staat vorig jaar kwijt was aan banken en commissionairs voor het op de markt brengen van staatsleningen bedroegen ongeveer evenveel als de beursbelasting. En door deze twee tegen elkaar weg te strepen staat de meter voor de overheid op nul.

Dat gold tenminste voor het afgelopen jaar, maar het is onwaarschijnlijk dat deze appels en peren ook in 1990 'budgetneutraal' van elkaar afgetrokken kunnen worden.

Bovendien zijn er verborgen kosten. Nu geeft de handel de ontvangen provisies bij uitgifte van staatsleningen door aan beleggers die zo een paar tienden van een procent extra rendement halen. De overheid neemt het risico dat ze komende jaren zonder die provisies meer rente op staatsleningen moet betalen. Er staat dus helemaal geen besparing tegenover het wegvallen van de inkomsten uit de beursbelasting.

Banken

Japanners vinden Citibank veruit de beste buitenlandse bank en Merrill Lynch veruit de beste effectenhandelaar, zo blijkt uit een onderzoek van Nihon Keizai Shimbun. Onder de dertig beste buitenlandse banken heeft de ABN als enige Nederlandse een 18-de plaats. Dat is meer dan waarop de bank gezien zijn omvang op de wereldmarkt mag rekenen. Onder de effectenhuizen bezet de Amro de 29ste plaats.