'De heer Mandela was geen gewone gevangene'

Hieronder enkele punten uit de rede van president F. W. de Klerk vandaag voor het Zuidafrikaanse parlement:

- De doodstraf dient te worden beperkt tot uitzonderlijke gevallen. Wie tot de doodstraf is veroordeeld zal automatisch in beroep kunnen gaan. Daarom zijn de voorgenomen executies van het doodvonnis geschorst en zal deze niet worden voltrokken totdat het parlement over de nieuwe voorstellen een definitieve beslissing heeft genomen.

- De Separate Amenities Act (1953) zal worden opgeheven tijdens de zitting van dit parlement.

- Het verbod van het Afrikaans Nationaal Congres (ANC), het Panafrikaans Congres (PAC), de Zuidafrikaanse Communistische Partij en een aantal hulporganisaties wordt opgeheven.- Mensen die gevangenisstraf uitzitten omdat zij lid waren van een van deze organisaties of omdat zij een delict hebben gepleegd, strafbaar gesteld krachtens het verbod van die organisaties, zullen worden geidentificeerd en vrijgelaten. Gevangenen die zijn veroordeeld wegens andere strafbare feiten zoals moord, terrorisme of brandstichting vallen daar niet onder.- De restricties die met het oog op de noodtoestand golden voor 33 organisaties, worden ingetrokken. Daaronder het National Education Crisis Committee, het SA National Student Congress, het United Democratic Front, Cosatu en de Blanke Bevrijdingsbeweging van SA.

- De periode van detentie in het kader van de noodtoestand zal voortaan tot zes maanden worden beperkt. Gedetineerden krijgen het recht op een advocaat en een medicus van eigen keus.

- Wat de noodtoestand betreft: mij heeft het advies bereikt dat er nog steeds een situatie heerst die deze speciale maatregelen, die nu nog van kracht zijn, rechtvaardigen. Vooral in Natal manifesteren zich nog conflicten, maar als gevolg van de politieke machtsstrijd in het gehele land. Daarbij zijn er aanwijzingen dat radicalen nog steeds pogingen doen door middel van massaal geweld de mogelijkheden voor onderhandelingen te ontwrichten. Ik ben van plan de noodtoestand in zijn geheel op te heffen zodra de omstandigheden dit rechtvaardigen en ik verzoek iedereen daaraan mee te werken.

- Ik wil duidelijk zeggen dat de regering een vastberaden beslissing heeft genomen om de heer Mandela onvoorwaardelijk vrij te laten. Het is mij ernst deze zaak zonder uitstel tot een eind te brengen. De regering zal spoedig een beslissing nemen over de datum van zijn vrijlating. Ongelukkigerwijs is nog een kort uitstel onvermijdelijk. In het normale geval ligt er enige tijd tussen de beslissing tot vrijlating en de vrijlating zelf, toe te schrijven aan logistieke en administratieve vereisten. In het geval van de heer Mandela staan enige factoren zijn onmiddellijke vrijlating in de weg, niet het minst zijn persoonlijke omstandigheden en veiligheid. Hij is al heel wat tijd niet bepaald een gewone gevangene en daarom vereist zijn zaak bijzondere behoedzaamheid.