Bonn reageert verrast maar sceptisch op plan van Oostduitsepremier

BONN, 2 febr. - Verrast, op onderdelen instemmend, maar toch ook niet zonder scepsis hebben de Bondsregering en de Westduitse politieke partijen gereageerd op het plan voor Duitse eenheid van DDR-premier Modrow. Zijn pleidooi voor een uiteindelijk militair neutraal Duitsland wijzen zij vierkant af. Dat zou Duitsland in Europa in een isolement brengen en dus 'in strijd zijn met de logica van het gemeenschappelijke Europese eenwordingsproces waarvan Modrow ook spreekt', aldus kanselier Kohl.

Steeds duidelijker wordt dat in het Duitse eenwordingsproces de belangrijkste vraag is die van de Duitse lidmaatschappen van verschillende veiligheidsorganisaties (NAVO en Warschaupact). Ook daarom, aldus herhaalde minister Genscher (FDP, buitenlandse zaken), is het nodig dat er in Europa zo snel mogelijk nog verder gaande akkoorden over ontwapening komen dan nu al in Wenen in bespreking zijn. Het kader voor nieuwe veiligheidsafspraken tussen Oost en West moet de Conferentie voor veiligheid en samenwerking in Europa (CVSE) zijn, die waarschijnlijk eind dit jaar tussentijds bijeenkomt.

Positief waarderen Kohl, minister Genscher en de grote Bondsdagfracties het, dat Modrow niet meer vasthoudt aan het voortbestaan van twee zelfstandige Duitse staten. Daarvan ging Modrow nog uit in december in zijn regeringsverklaring (toen: 'Duitse eenheid staat niet op de agenda'). De geleidelijke overdracht van de nu bestaande Duitse soevereiniteiten aan de gemeenschappelijke organen van een toekomstige confederatie, als tussenstation naar een Duits-Duitse federatie of bondstaat, komt volgens Kohl in grote lijnen overeen met zijn eigen tien-puntenplan van vorig jaar november. Daarover wil de Bondsregering direct na de DDR-verkiezingen (18 maart) gaan onderhandelen.

Ook de partijvoorzitter en fractieleider van de SPD, Hans-Jochen Vogel, stelt vast dat het plan-Modrow een duidelijke breuk betekent ten opzichte van de standpunten van de DDR-regering en de communistische SED/PDS tot nu toe. Zijn plaatsvervanger Horst Ehmke wijst Modrows voorstel inzake Duitse neutraliteit af. Hij vreest dat daarin in feite een poging ligt om het bestaan van twee Duitse staten langs een omweg te cementeren. Ehmke: 'Het begrip neutraliteit is verkeerd. In een toekomstige confederatie (een tussenstation) van de twee nu nog verschillend gebonden Duitse staten gaat het veel meer om hun scharnierfunctie voor de opzet van een gemeenschappelijk Europees veiligheidssysteem.'

Aan het einde van het CVSE-proces dient zo'n Europese vredesregeling te staan die volgens de SPD een afzonderlijk Duits vredesverdrag overbodig zou maken. De veiligheidsbelangen van de Sovjet-Unie kunnen ook op een andere manier worden verzekerd dan Modrow in zijn op zichzelf opzienbarende plan aangeeft, aldus Ehmke.

Volgens de Groenen probeert Modrow met zijn plan van de Oostduitse nood een Europese deugd te maken door met een afruil van Duitse eenheid tegen Duitse neutraliteit zowel de veiligheidsbelangen van de Sovjet-Unie te dienen als een dam op te werpen tegen 'het opslokken van de DDR door de NAVO'.

    • J. M. Bik