Mislukte sterilisatie: opvoeding vergoed

ARNHEM, 1 febr. - De voorzitter van de directie van het Radboudziekenhuis in Nijmegen mr. C. J. Al heeft maar een woord nodig om aan zijn verontwaardiging uitdrukking te geven. 'Idioot', noemt hij het dat advocaat mr. P. van der Nat namens zijn roomskatholieke ziekenhuis voor de rechtbank in Arnhem heeft gesuggereerd dat de 43-jarige vrouw die na een mislukte sterilisatie een kind ter wereld bracht de schade had kunnen beperken door zich te laten aborteren. 'Voorzover de vrouw schade heeft geleden doordat haar kind werd geboren, is dat niet het gevolg van het mislukken van de sterilisatie maar van de wens van eiseres de zwangerschap tot aan de geboorte te laten voortduren', betoogde Van der Nat. Om die reden konden volgens hem de geeiste 31.000 gulden opvoedingskosten ook niet voor schadevergoeding in aanmerking komen. Directeur Al zegt dat deze uitnodiging tot abortus aan de vrouw die in 1984 pas na 4,5 maand ontdekte dat ze zwanger was 'absoluut niet door de beugel kan en in het geheel niet overeenstemt met het beleid van ons ziekenhuis'.

Van der Nat zegt echter dat de argumenten waar hij zich van heeft bediend aan het Radboudziekenhuis waren toegestuurd. 'Ze wisten donders goed wat er ging gebeuren', aldus de raadsman. De rechtbank heeft het betoog van Van der Nat in elk geval verworpen. De rechters wijzen erop dat de moeder volgens de Wet Afbreking Zwangerschap 'gelet op de duur van de zwangerschap toen zij deze ontdekte niet eens de mogelijkheid zou hebben gehad de zwangerschap op legale wijze te doen afbreken'.

Verzekeraar Het conflict tussen ziekenhuis en advocaat is voorlopig nog niet uit de wereld. Advocaat Van der Nat heeft namens de Hollandsche Verzekering Societeit, die als verzekeraar in de rechten treedt van het verzekerde ziekenhuis, tegen het vonnis hoger beroep aangetekend omdat het bedrijf de zaak van groot principieel belang acht. Directeur Al zegt dat het ziekenhuis daarentegen eist dat 'de zaak voor alle betrokkenen met rust wordt gelaten'.

De verzekeringsmaatschappij is daar in principe alleen toe bereid als het ziekenhuis uit eigen zak de 31.000 gulden betaalt aan de gedupeerde. De maatschappij zegt wel dat ze bereid is te praten over de in hoger beroep te hanteren argumenten zodat de suggestie van abortus mogelijk niet meer zal worden gedaan.

De verzekeringsmaatschappij heeft de gedupeerde vrouw wel al de kosten betaald van een baby- uitzet en het opknappen en inrichten van de babykamer. De moeder, die net de opvoeding van twee kinderen achter de rug had omdat deze zelfstandig waren gaan wonen, nam daarmee geen genoegen. Van belang in deze zaak was dat het ziekenhuis van het begin af aan heeft toegegeven dat bij de sterilisatie een 'medische kunstfout' is gemaakt. Het om de eileiders plaatsen van de zogeheten 'fallopian rings' was verkeerd gedaan. Goede zeden Advocaat Van der Nat gebruikte voor het afwijzen van de schadeclaim ook het argument dat de geboorte van een kind eveneens voordelen oplevert. 'Door de gebeurtenis zijn omstandigheden in het leven van eiseres veranderd, zulks niet in onaangename zin. Die veranderingen laten zich niet in geld uitdrukken, in de relatie van eiseres tot haar dochter gaat het om morele waarden welke zich niet in een nadeel-compensatie laten omzetten.'

Van der Nat noemde het verder 'in strijd met de openbare orde en de goede zeden om het geboren doen worden van een gezond kind als een gebeurtenis te kwalificeren waar schade uit voortvloeit'.

De advocaat van de vrouw, mr. P. C. Heinen, stelde dat dit argument van 'voordeelstoerekening' al eerder in een soortgelijke zaak door het Hof in Den Bosch is afgewezen. De Arnhemse rechtbank is het met Heinen eens. 'Tegenover een mogelijke winst aan levensvreugd zoals door het Radboudziekenhuis aangevoerd, staan zorgen en gebondenheid. (..) In tegenstelling tot de bewering van het ziekenhuis wordt niet het kind zelf als schadepost gekwalificeerd doch de kosten die door de komst van het kind veroorzaakt zijn. Een dergelijke kwalificatie kan naar het oordeel van de rechtbank niet strijdig met de goede zeden of de openbare orde genoemd worden.'

Pessers van het Clara Wichmann-instituut is er in het bijzonder verheugd over dat de rechtbank het in de war schoppen van gezinsplanning als een schadefactor opvat. 'De rechtbank brengt nadrukkelijk tot uiting dat moederschap niet alleen in termen van moedergeluk is uit te drukken maar tevens een risicofactor is voor de zelfstandigheid en economische onafhankelijkheid van vrouwen.'

Volgens mr. C. Stolker van de Universiteit van Leiden zal de fantasie van advocaten bij het opstellen van schadeclaims door dit vonnis aanmerkelijk worden geprikkeld. 'Juristen hebben hier niet eerder dergelijke claims ingediend omdat men de meeste kosten een te bizarre schadepost vond. Dat zal zeker veranderen.' De opvoedingskosten van 31.000 gulden in deze zaak zijn relatief laag.

Bij de berekening van het bedrag is uitgegaan van de kosten van levensonderhoud zoals becijferd door het Nederlands Instituut voor budgetvoorlichting. Voor kinderen tot 6 jaar bedragen die 153 gulden per maand (220 minus 67 gulden kinderbijslag), van 6 tot 12 jaar is het 165 gulden per maand (260 minus 95) en tot 18 jaar 198 gulden per maand (320 minus 122). Bij de berekening is ook uitgegaan van de inflatoire stijging van de kosten en de marktrente.

    • Marcel Haenen