In midden-Europa 195.000 man elk; Bush wil drastischtroepenreducties

WASHINGTON, 1 febr. - President Bush heeft gisteravond voorgesteld de Amerikaanse en Sovjet-troepen in midden-Europa tot 195.000 man terug te brengen. Het voorstel kwam als een verrassing tijdens de jaarlijkse toespraak over de 'State of the Union' voor het Congres.

Bush sprak van 'het begin van een nieuw tijdperk in de wereldverhoudingen'.

Onderhandelaars van de NAVO en het Warschaupact praten nu in Wenen over een bovengrens van 275.000 man troepen. Om tot een dergelijk evenwicht te komen moeten de Verenigde Staten 30.000 man terugtrekken. De Sovjet-Unie beschikt thans volgens Amerikaanse schattingen nog over 565.000 tot 575.000 man in midden-Europa. De nieuwe bovengrens van 195.000 beperkt zich alleen tot midden-Europa. Dat betekent dat de VS in het totaal 225.000 man in Europa kunnen laten, omdat 30.000 Amerikaanse soldaten in Engeland, Griekenland, Italie en Turkije zijn gelegerd. 'Ik ben het met onze Europese bondgenoten eens dat een Amerikaanse militaire aanwezigheid in Europa essentieel is en dat die niet alleen aan de Russische militaire aanwezigheid in Oost-Europa moet zijn gebonden', zei Bush. 'Dit aantal is bedoeld om Amerikaanse en Europese belangen te beschermen en aan de NAVO-strategie vast te houden.'

'Wij denken dat dit voorstel een soort vrije val zal voorkomen, waarbij niemand weet waar hij aan toe is', aldus een hoge functionaris van het Witte Huis tijdens een achtergrondgesprek met de pers. 'Het is een poging om een definitieve streep te trekken voor een strijdmacht zoals we die de komende jaren zouden willen zien.'

Het is nog niet duidelijk of de voorgestelde troepenvermindering een rol zal spelen bij de onderhandelingen die nu in Wenen gaande zijn of dat ze daaraan parallel lopen.

Gistermorgen belde Bush met Gorbatsjov. De Russische president zou hebben geantwoord dat de voorstellen bevorderlijk zijn voor de betrekkingen tussen de Sovjet-Unie en de VS. De woordvoerder van het Sovjet-ministerie van buitenlandse zaken, Gennadi Gerasimov, zei vanmorgen tegenover de Britse televisie dat de plannen van Bush hem op het eerste gezicht een stap in de goede richting lijken.

De secretaris-generaal van de NAVO, Manfred Worner, zei vanmorgen dat de voorstellen van Bush op brede steun binnen het bondgenootschap kunnen rekenen. Volgens hem laten Bush' plannen de NAVO-strategie van de afschrikking onverlet en doen ze recht aan de recente ontwikkelingen in Oost-Europa. Een woordvoerder van minister van buitenlandse zaken Van den Broek zei dat Nederland positief staat tegenover Bush' voorstellen maar meent dat met 195.000 man het minimum is bereikt van de noodzakelijke Amerikaanse aanwezigheid in midden-Europa. Pag.5: Vervolg / Reactie opperbevelhebber NAVO Pag.9: Hoofdartikel Bush komt met zijn voorstel nu Warschaupact-leden terugtrekking van Sovjet-troepen van hun grondgebied vragen, Belgie en Nederland hun defensie-inspanningen in West-Duitsland willen verminderen en Democratische Congresleden klagen dat de bezuinigingen op de defensiebegroting, het zogenoemde 'vredesdividend' tegenvallen. Onderminister van buitenlandse zaken Lawrence Eagleburger en Robert Gates van de Nationale Veiligheidsraad waren in het geheim naar Engeland, West-Duitsland, Frankrijk en Italie gereisd om de bondgenoten over het voorstel in te lichten. Congresleden van beide partijen prezen de voorgestelde troepenreducties, al vonden de meesten dat ze nog verder moesten gaan. Zij vinden niet dat het om een minimum-aanwezigheid gaat. Senator Sam Nunn, de Democratische voorzitter van de defensiecommissie, had al eerder verdergaande reducties voorgesteld. Toen wilde Bush er niets van weten, maar nu zouden volgens de president de omstandigheden fundamenteel zijn veranderd. Senator Claiborne Pell, de Democratische voorzitter van de commissie voor buitenlandse betrekkingen, hoopte dat het plan van Bush tot nog verdere reducties zou leiden. Senator Alan Cranston, vice-voorzitter van de Democratische fractie, vond dat Amerika bij zijn bezuinigingen niet alleen op de Sovjet-Unie moet letten maar rekening moet houden met eigen defensiebehoeften. 'We moeten verder gaan dan wederkerigheid', zei hij. Les Aspin, voorzitter van de defensiecommissie van het Huis van Afgevaardigden, acht de nieuwe Amerikaanse voorstellen 'meer in overeenstemming met de realiteit in Oost-Europa en met wat er waarschijnlijk gebeurt met de defensiebegroting in Amerika'.

Hij waarschuwde dat het nieuwe cijfer 'een plafond geen bodem' mag zijn.

'In dit hele proces moeten we de Sovjet-Unie niet meer redenen geven om meer troepen in Oost-Europa te houden dan ze zonder overeenkomst zou hebben.'

Volgens opiniepeilingen is president Bush populairder bij de kiezers dan zijn voorganger Reagan ooit is geweest en met zijn troepenplan verraste hij de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Thomas Foley, die de moeilijke taak had voor de televisie de toespraak van Bush te kritiseren. Foley had niet gerekend op nieuws in de meestal als nationale peptalk bedoelde State of the Union-rede en hij moest nadat het nieuws was uitgelekt zijn eigen speech in allerijl aanpassen.

'Met veel wat de president vanavond zei, ben ik het eens', begon Foley voorzichtig. 'Met enkele dingen die hij zei, ben ik het oneens.'

Over defensie had Foley weinig te vertellen, maar wel viel hij de president aan op onder andere de geringe groei in uitgaven voor onderwijs, de voorgenomen belastingverlaging op vermogensaanwas (80 procent gaat naar de de 1 procent rijkste Amerikanen), het 'ondermijnen' van de sociale zekerheidsfondsen door er het overheidstekort mee te financieren en de 'eenzijdige' handelsrelaties. 'We zijn niet tevreden dat ons wordt verteld dat over 10 jaar de Duitse werknemer 150 procent zal verdienen van de gemiddelde Amerikaanse werknemer', aldus Foley. In zijn rede beloofde Bush ook dat in het jaar 2000 negen tiende van de kinderen de school zal afmaken en dat Amerikaanse scholieren weer 'de eersten in de wereld' zullen zijn op het gebied van de exacte wetenschappen.